Αντώνης Αντωνακόπουλος του Λεωνίδα: Ένας θησαυρός γνώσης κρυμμένος… στο σκοτάδι

Όταν το Φεβρουάριο του 1985 ο Αντώνης Αντωνακόπουλος του Λεωνίδα υπέβαλλε αίτημα στην Επιτροπή Κρίσης της νομαρχίας Ηλείας για την αναγνώριση του ως μέλους της Εθνικής Αντίστασης κατέληγε στην επιστολή του ως εξής: «Για μάρτυρα όλων αυτών που περιληπτικά αναφέρω επικαλούμαι όλο το λαό της Ηλείας και ειδικά το λαό του Πύργου που με ξέρει πολύ καλά και με τις αδυναμίες μου και με τις αρετές μου».

Χθες το βράδυ στο συνεδριακό κέντρο της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας στην τιμητική εκδήλωση του ΚΚΕ για την προσφορά του, οι παλαιότεροι είχαν την ευκαιρία να θυμηθούν και οι νεότεροι να γνωρίσουν πολλές από τις πτυχές της προσωπικότητας αλλά και  της δράσης του.

Ποιος ήταν όμως ο Αντώνης Αντωνακόπουλος ο οποίος ανεπιφύλακτα συμπεριλαμβάνεται στη λίστα των σπουδαίων του Πύργου και της Ηλείας, έχοντας βάλει τη δίκη του ανεξίτηλη σφραγίδα στη νεότερη  ιστορία του τόπου μας.

Ήρθε στη ζωή το 1921 Ήταν ο πρωτότοκος γιος  του Λεωνίδα και της Αγγελικής  Αντωνακοπούλου, μιας από τις πιο εύπορες οικογένειες εκείνης της εποχής στον Πύργο. Ο πατέρας του μαζί με τον αδελφό του Γιώργο ήταν πετυχημένοι έμποροι, στον τομέα των τροφίμων. Αργότερα δημιούργησαν κατάστημα υποδημάτων στο κέντρο του Πύργου, ενώ λειτουργούσαν παράλληλα και άλλες επιχειρήσεις, όπως βιβλιοπωλείο, βιβλιοδετείο και τυπογραφείο. Χαρακτηριστικό της ευμάρειας αλλά και της επιχειρηματικής τους πληρότητας είναι,  ότι είχαν ασφαλίσει όλα τα εμπορεύματα τους σε ελληνικές αλλά και αλλοδαπές εταιρείες  από το 1915 έως και την παραμονή του πολέμου το 1940, γεγονός πρωτοποριακό για εκείνη την εποχή. Η βράβευση τους , δύο χρονιές μάλιστα, από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης  με το χρυσό και το αργυρό βραβείο αποτελεί την καλύτερη επιβεβαίωση.

 

Από παιδί στο ΕΑΜ

Ωστόσο ο Αντώνης  δείχνει από τα πρώτα του κιόλας βήματα ότι δεν θα συνεχίσει την επιχειρηματική παράδοση της οικογένειας. Ανήσυχο πνεύμα από τα εφηβικά του χρόνια, παράλληλα με τα μαθήματα του στο γυμνάσιο Αρρένων όπου ήταν ένας από τους καλύτερους μαθητές, αρχίζει να δραστηριοποιείται στο αντικατοχικό και αντιφασιστικό μέτωπο. Ήταν μάλιστα από τα ιδρυτικά μέλη του Ε.Α.Μ στην Ηλεία. Ο ίδιος αναφέρει σχετικά «Όταν στις 27.9.1941 ιδρύθηκε το ΕΑΜ εγώ και πολλοί άλλοι πατριώτες του νομού Ηλείας, π.χ ο Πολυχρόνης Παντελίδης, ο Σωτήρης Παπασωρηρίου, ο Πέτρος Παυλόπουλος, ο Μαλτέζος, ο Τ. Καυκανιώτης, ο Στέλιος Στυλιανίδης, ο φωτογράφος Χρυσοστομίδης, που το θάρρος του είναι παρομοιώδες μπρος στο εκτελστικό απόσπασμα των Ιταλών φασιστών που έκοψε το νήμα της υπερήφανης ζωής του, ο Μάκης Τσουραπάς από τον κάμπο της Ηλείας, ο Γιάννης Γαλανόπουλος (Ανέστης), ο Γιώργης Πανδόπουλος, ο δικηγόρος Γιώργης Χριστόπουλος, ο Θ. Ζώρας, ο Ν. Μάργαρης, ο Σ. Ρετσινάς, η Β. Φραγκογιαννοπούλου, η Θεανώ Καπογιάννη και πολλοί άλλοι όχι μόνο περάσαμε στο ΕΑΜ αλλά είμαστε οι ιδρυτές του ΕΑΜ νομού Ηλείας. Εγώ δε προσωπικά, ήμουν δεύτερος γραμματέας της νεολαίας ΕΑΜ Πύργου με πρώτο γρααμματέα το Ν. Σωτηρόπουλο, υπό την καθοδήγηση του Θοδωράκη Ζώρα που σε δύσκολες μέρες, καταδιωκόμενος από την ιταλική καραμπνιερία, έμεινε στο σπίτι μας»

Από το 1942 συνεχίζει την αντιστασιακή του δράση στην Αθήνα, όντας φοιτητής της Νομικής Σχολής. Στις 25 Μαρτίου 1943, ανήμερα της μεγάλης εθνικής εορτής,  συμμετέχει σε μεγάλη διαδήλωση του λαού της Αθήνας, συλλαμβάνεται από τους Ιταλούς και κρατείται για ένα περίπου μήνα στις φυλακές Καλλιθέας.

 

Φρικτά βασανιστήρια

Μετά την αποφυαλακιση του ο Αντώνης Αντωνακόπουλος εξακολουθεί να είναι στην πρώτη γραμμή του αντιστασιακού αγώνα και συνδέεται με τους ηγέτες της Εθνικής Αντίστασης Δημήτρης Γληνό, Θανάση Χατζή, Βασίλη Μπαρπώτα και άλλους. Τη διοίκηση της Αθήνας έχουν αναλάβει πλέον οι Γερμανοί κατακτητές και οι σύντροφοι του στο ΕΑΜ για να τον προστατέψουν  τον στέλνουν τον Φεβρουάριο του 1944 στην Πελοπόννησο. Ωστόσο εκεί λίγο μετά από την αποβιβασή του από το τρένο συλλαμβάνεται για δεύτερη φορά, από κλιμάκιο της Γκεστάπο και των Ταγμάτων Ασφαλείας. Ο ίδιος περιγράφει με γλαφυρό τρόπο τα βασανιστήρια που υπέστη: «Εκεί όμως που βασανίσθηκα χωρίς υπερβολή μέχρι θανάτου ήταν στα κρατητήρια του Σχολείου Βουδ από ομάδα Γερμανών και Ταγματασφαλιτών. Μαρτυράς για ότι τράβηξα είναι ο καθηγητής μου των μαθηματικών Γεώργιος Δούκας…  Μάλιστα με είδε όταν σχεδόν πολτοποιημένο με μετέφεραν από εικονική εκτέλεση για να ομολογήσω… Με προσωπικές ενέργειες του Μητροπολίτη Αντωνίου, του Ερυθρού Σταυρού, του Δημάρχου Πύργου κ. Καζάζη και του Δημάρχου της Πάτρας κ. Πανταζή μεταφέρθηκα μισοπεθαμένος από τα βασανιστήρια στο νοσοκομείο της Πάτρας. Εκεί με την επέμβαση των γιατρών επέζησα για να μεταφερθώ σε κακά χάλια στις φυλακές Γηροκομείου…», αναφέρει στην επιστολή του.

Το στρατοδικείο της Πάτρας με συνοπτικές διαδικασίες τον καταδίκασε σε θάνατο. Αν τελικά δεν εκτελέστηκε η ποινή, αυτό το οφείλει στην μητέρα του Αγγελική, μια έξυπνη και δυναμική γυναίκα, η οποία αξιοποιώντας τις διασυνδέσεις των δύο αδελφών της Γιώργου και Πάνου Αργυρόπουλου που ήταν στρατιωτικοί, κατάφερε να σώσει το παιδί της από βέβαιο θάνατο. Οι διώξεις και οι φυλακίσεις συνεχίστηκαν για τον Αντώνη Αντωνακόπουλο και μετά την απελευθέρωση της πατρίδας από τους Γερμανούς. Το 1946 συνελήφθη για τρίτη φορά από την Αστυνομία και παρέμεινε εξόριστος  για περισσότερα από 10 χρόνια.

 

Επιστήμονας και διανοητής

Ο Αντώνης Αντωνακόπουλος δεν πέρασε βέβαια στο πάνθεον της ιστορίας μόνο για την αντιστασιακή του δράση. Ήταν ταυτόχρονα ένας σπουδαίος επιστήμονας και διανοητής, με μεγάλες περγαμηνές στην Ελλάδα αλλά και στη Γάλλια, όπου έζησε αρκετά χρόνια, τόσο κατά την περίοδο της Δικτατορίας, όσο και στα τελυταία χρόνια της ζωής του με την αγαπημένη του σύντροφο Λουις Μπαγί. Εκτός από το δίπλωμα της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κατείχε και τον τίτλο του Διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Σορβόνης στη Σχολή Πολιτικής Επιστήμης. Ήταν καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σπουδών. Το επιστημονικό και συγγραφικό έργο που ανέπτυξε θεωρείται ιδιαίτερο και σπουδαίο. Έγραψε αρκετά βιβλία, μελέτες και άρθρα, στην ελληνική και στη γαλλική γλώσσα, εμπνευσμένος κυρίως από τους αρχαίους Έλληνες φιλόσοφους, όπως ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας.

 

Όσοι έχουν γνωρίσει το έργο του μιλούν για ένα «θησαυρό γνώσης» που μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστος  στο ευρύ κοινό. Όλα τα συγγράμματα του, αλλά και πλήθος άλλων βιβλίων και τόμων που είχε στην κατοχή του,  βρίσκονται καταχωνιασμένα σε κουτιά στο  σπίτι του στον Πύργο (όδος Τάκη Σινόπουλου 13), το οποίο η σύζυγος του Λουίς Μπαγί, αφού το αναπαλαίωσε, το  δώρισε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 στο ΚΚΕ, το κόμμα που πίστεψε και υπηρέτησε ανιδιοτελώς σε όλη του τη ζωή. Ο διακαής του πόθος, όπως ο ίδιος τον περιγράφει στη διαθήκη που άφησε, ήταν να γίνει το ισόγειο του σπιτιού βιβλιοθήκη για να μορφώνονται οι νέοι του Πύργου, της Ηλείας αλλά και όλης της Ελλάδας. Ήταν γι αυτόν στόχος ζωής που δυστυχώς παραμένει ανεκπλήρωτος μέχρι και σήμερα, 25 ολόκληρα χρόνια από το 1993 που άφησε τα εγκόσμια.   Αυτή είναι η παρακαταθήκη που άφησε στον τόπο που αγάπησε ο Αντώνης Λεωνίδα Αντωνακόπουλος, ο κομμουνιστής, ο αντιστασιακός, ο πανεπιστημιακός, ο άνθρωπος. Κάποια στιγμή θα πρέπει επιτέλους να αξιοποιηθεί και να γίνει σημείο αναφοράς για τον Πύργο και την Ηλεία.