Οι τύποι της προσωπικότητας από την αρχαιότητα έως σήμερα…

Από τον 4ο αιώνα π.Χ., τότε που ο Ιπποκράτης υπέθεσε για πρώτη φορά ότι υπάρχουν διαφορετικοί τύποι προσωπικότητας, έγιναν προσπάθειες να ομαδοποιηθούν οι άνθρωποι με βάση τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά τους…

Τώρα όμως ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern στο Ιλινόις εξέτασαν λεπτομερώς τα δεδομένα περισσότερων του 1,5 εκατομμυρίου ατόμων που απάντησαν στα ερωτηματολόγιά τους και βρήκαν τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικούς τύπους προσωπικότητας: «μέση», «συγκρατημένη», «εγωκεντρική» και «προσωπικότητα-πρότυπο».
«Μέση» προσωπικότητα.  Ατομα με μεγάλο βαθμό νεύρωσης και εξωστρέφειας αλλά χαμηλό βαθμό «ανοικτότητας». Σε σχέση με τους άντρες, οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να ανήκουν στον «μέσο» τύπο. «Συγκρατημένη» προσωπικότητα. Συναισθηματικά σταθερή, αλλά όχι ανοιχτή ή νευρωτική. Οι άνθρωποι αυτής της κατηγορίας δεν είναι ιδιαίτερα εξωστρεφείς αλλά είναι ευχάριστοι και ευσυνείδητοι. «Πρότυπο».  Βαθμολογία χαμηλή στον νευρωτισμό και υψηλή σε όλα τα άλλα χαρακτηριστικά. Η πιθανότητα να είναι κάποιος «πρότυπο» αυξάνεται πάρα πολύ με την ηλικία. «Είναι άνθρωποι αξιόπιστοι και ανοιχτοί σε νέες ιδέες», «άνθρωποι κατάλληλοι για να αναλάβουν ευθύνες. Στην πραγματικότητα, η ζωή είναι πιο εύκολη όταν έχει κανείς περισσότερα πάρε δώσε με “πρότυπα”». Οι γυναίκες είναι πολύ πιο πιθανό να αποτελούν «πρότυπα» σε σχέση με τους άνδρες. «Εγωκεντρική» προσωπικότητα. Βαθμολογία πολύ υψηλή στην εξωστρέφεια αλλά κάτω από τον μέσο όρο σε όλα τα άλλα χαρακτηριστικά (ανοιχτοί, ευχάριστοι, ευσυνείδητοι). «Είναι άνθρωποι με τους οποίους δεν θέλεις να έχεις σχέσεις». Ο αριθμός των εγωκεντρικών τύπων μειώνεται δραματικά καθώς οι άνθρωποι γερνούν, τόσο οι γυναίκες όσο και οι άνδρες.
Βέβαια η ιδέα της ταξινόμησης των ανθρώπων σε κατηγορίες ανάλογα με τον τύπο της προσωπικότητας είναι προς το παρόν αμφιλεγόμενη, καθώς είναι πολύ δύσκολο να αποφανθούμε με απόλυτη ακρίβεια αν μία προσωπικότητα είναι: «νευρωτική», «εξωστρεφής», «ανοικτό πνεύμα», «ευχάριστη», «ευσυνείδητη».
Σίγουρα όμως η νευρωτική προσωπικότητα διακρίνεται εύκολα από την ιδεοληπτική νεύρωση στον μανιχαϊσμό, στη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στο καλό και το κακό, καταπιέζοντας συνεχώς τα ενστικτώδη συναισθήματα στο βωμό του εξαναγκαστικού αυτοπεριορισμού, αδύναμη να συνειδητοποιήσει την αξία της χειραφέτησης, ώστε να κατακτήσει την πνευματική ελευθερία.
Οι αρχαίοι Έλληνες που καλλιέργησαν και διεύρυναν τη σκέψη του ανθρώπου όσο κανείς άλλος στην ιστορία της ανθρωπότητας ποτέ δεν παγιδεύτηκαν σε τέτοια σχήματα ερμηνείας του κόσμου. Πάντα υιοθετούσαν πολλαπλές ερμηνευτικές όψεις που ετίθεντο στη βάσανο της λογικής δοκιμαζόμενες διαρκώς στα σύνθετα και γόνιμα εδάφη της αντιπαράθεσης των ιδεών.
Κυριακοπούλου Άννα