Άτυπα περιβάλλοντα μάθησης

atypa_perivallonta_mathisis.jpg

Είναι αδιαμφισβήτητο ανθρώπινο δικαίωμα να έχουν όλα τα παιδιά  ίσες εκπαιδευτικές ευκαιρίες για να αναπτύξουν τις ικανότητες και τις δεξιότητές τους, ώστε να συμμετέχουν μεγαλώνοντας ισότιμα μέσα στην κοινωνία. Και ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί ο στόχος της εκπαίδευσης για όλους είναι να δοθεί στα σχολεία ένας συμπεριληπτικός προσανατολισμός.  Πολλά εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο, στα πλαίσια του καθορισμού της εκπαιδευτικής τους πολιτικής, δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στην προώθηση της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης.   Βασικός σκοπός αυτής της εκπαίδευσης είναι η άνοδος του επιπέδου όλων των μαθητών  παράλληλα με τη μείωση του χάσματος που μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στους μαθητές, που για διάφορους λόγους μειονεκτούν σε σχέση με αυτούς που πλεονεκτούν. Τέτοια χάσματα μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε παιδιά από διαφορετικές χώρες ή από διαφορετικό οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο ή παιδιά με ιδιαιτερότητες και γενικά ανάμεσα σε άτομα που για διάφορους λόγους περιθωριοποιούνται ή και αποκλείονται.  

Σε ένα τυπικό περιβάλλον μάθησης, όπως είναι η σχολική τάξη, οι δάσκαλοι και οι μαθητές αλληλεπιδρούν μέσα από τη διαδικασία της μάθησης. Έτσι πολύ συχνά οι δάσκαλοι, για να επιτύχουν τους στόχους του αναλυτικού προγράμματος,  αξιοποιούν  τις υπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών τους. Οι γνώσεις βέβαια αυτές, τις περισσότερες φορές, προέρχονται από ένα άτυπο περιβάλλον μάθησης, εκτός της σχολικής αίθουσας.  Είναι γνώσεις που έχουν αποκτηθεί από την επίσκεψη με τους γονείς τους σε κάποιο μουσείο, σε ένα ζωολογικό κήπο, ένα θέατρο, μια εκδρομή, μια συναλλαγή σε τράπεζα, σε κάποιο κατάστημα από οποιαδήποτε  δηλαδή καθημερινή τους δραστηριότητα. Αυτά τα άτυπα λοιπόν περιβάλλοντα μάθησης, είναι προφανές ότι μπορούν να βοηθήσουν κάποια παιδιά να έχουν μεγαλύτερη συμμετοχή  στη διδασκαλία από κάποια άλλα με αντίστοιχα λιγότερες εμπειρίες.

Η συμπεριληπτική εκπαίδευση έρχεται να καλύψει αυτό ακριβώς το κενό, αφού στοχεύει στην υπερπήδηση των εμποδίων εκείνων που εμποδίζουν τη συμμετοχή και τη μάθηση όλων των παιδιών, ανεξάρτητα από τα περιβάλλοντα στα οποία έχουν μεγαλώσει. Γι αυτό και φροντίζει όλοι οι μαθητές να παίρνουν μέρος σε δραστηριότητες εκτός της παραδοσιακής αίθουσας διδασκαλίας. Φροντίζει ακόμα να οργανωθεί η μάθηση  με τέτοιο τρόπο ώστε να απευθύνεται στις ικανότητες όλων των μαθητών, αλλά και καθενός ξεχωριστά. Στα σχολεία συμπερίληψης κάθε διαφορετικότητα είναι καλοδεχούμενη μιας και θεωρείται πηγή μάθησης και όχι πρόβλημα. Τα σχολεία αυτά δίνουν μεγάλη βαρύτητα ώστε να είναι ικανά να διαχειρίζονται αυτή τη διαφορετικότητα προς όφελος των μαθητών τους, τους οποίους και αντιμετωπίζουν ισότιμα.

Από τα παραπάνω γίνεται νομίζω σαφές ότι η διδασκαλία σε άτυπα περιβάλλοντα μάθησης μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά και σημαντικά τόσο τη συμπεριληπτική εκπαίδευση όσο κυρίως τη μαθησιακή διεργασία, αφού δε μπορεί να αμφισβητήσει κανείς το γεγονός ότι όταν οι μαθητές βγαίνουν από το περιβάλλον της τυπικής σχολικής τάξης, αναγκάζονται να δώσουν λύσεις σε πραγματικά προβλήματα και να αποκτήσουν έτσι γνώση  όχι θεωρητική αλλά συνδεδεμένη με αληθινά γεγονότα της καθημερινότητάς τους.  Αναγκάζονται ακόμα να δημιουργήσουν ομάδες και να λειτουργήσουν ως μέλη αυτών των ομάδων ακλουθώντας κανόνες και συμπεριφορές που διαμορφώνουν τους χαρακτήρες τους. 

Όλα τούτα βέβαια προϋποθέτουν αλλαγή μιας σειράς αντιλήψεων και στάσεων, τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από το εκπαιδευτικό σύστημα, κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο κατακτιέται η μάθηση, καθώς και για τις μεθόδους με τις οποίες μπορούν αυτές οι αντιλήψεις να εφαρμοστούν στην πράξη.  Δεν μένει, όπως σε κάθε καινοτόμα διαδικασία, παρά να βρεθούν οι κατάλληλοι άνθρωποι που θα λειτουργήσουν ως καθοδηγητές και ως εμψυχωτές προς αυτή την κατεύθυνση!

Στασινοπούλου  Τζωρτζίνα

Δασκάλα Ειδικής Αγωγής