Αξιοκρατία: Ένα ιδανικό που σβήνει στη χώρα που γεννήθηκε

Του Νίκου Γιαννόπουλου*

Το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα της Επιδαύρου [1822] αναφέρει ΄΄ Όλοι οι Έλληνες εις όλα τα αξιώματα και τας τιμάς έχουσι το αυτό δικαίωμα, δοτήρ δε τούτων μόνη η αξιώτης εκάστου’’. Δυστυχώς όμως από το 1830 μέχρι σήμερα το ρουσφέτι υποσκέλισε στη χώρα μας την παραπάνω αρχή, την αρχή της αξιοκρατίας. Λέγοντας αξιοκρατία εννοούμε την κατάσταση σύμφωνα με την οποία επιλέγονται οι ικανοί, οι άξιοι για τα διάφορα αξιώματα ή θέσεις της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Για αυτό το λόγο η αξιοκρατία συνδέεται άμεσα με τη δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου, αφού η αξιολόγηση και η επιλογή των ατόμων γίνεται με βάση το μοναδικό δίκαιο και αντικειμενικό κριτήριο των ικανοτήτων και των εφοδίων τους και όχι με υποκειμενικά κριτήρια, όπως η καταγωγή, η κοινωνική θέση, η οικονομική ισχύς η πολιτική ιδεολογία καθώς και άλλα.

Μπορούμε στο σημείο αυτό με έμφαση να τονίσουμε ότι βασικά εμπόδια της αξιοκρατίας είναι ο φαβοριτισμός, ο νεποτισμός, ο καριερισμός και ο τυχοδιωκτισμός. Η σημερινή κοινωνία είναι αδιάψευστος μάρτυρας μεγάλου αριθμού  γελοίων τύπων που είτε από εύνοια της τύχης, είτε από την συνδρομή των άλλων ή από άλλους παράγοντες έχουν καταλάβει αξιοζήλευτα πόστα με αποτέλεσμα να καταταλαιπωρούν και να βασανίζουν όλους αυτούς με τους οποίους έρχονται σε άμεση επαφή και επικοινωνία, Άτομα που έταξαν ‘γην και ύδωρ’ στους πολιτικούς για την εξασφάλιση μιας θέσης στο δημόσιο, για μια θέση στον ‘ήλιο’. Αλήθεια έχει αναρωτηθεί κάποιος πόσοι νέοι με λαμπρές σπουδές, πόσα ταλέντα παραμερίστηκαν ή αγνοήθηκαν για να τοποθετηθούν όλοι αυτοί οι τύποι. Πόσοι ακόμα δεν καταδέχτηκαν να συμβιβαστούν και να ποδοπατήσουν τις αρχές τους. Άτομα με εύκαμπτη σπονδυλική στήλη, ανήθικα, κουτοπόνηρα και ματαιόδοξα αλλοίωσαν με τη στάση τους την αρχή της αξιοκρατίας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα της αξιοπρέπειας. Η αξιοπρέπεια οικοδομείται πάνω στην αρχή της ισότητας. Αλλά ισότητα δικαιωμάτων δε σημαίνει  ισότητα  ανάμεσα σε άξιους και ανάξιους. Για να υπάρχει ομαλή  λειτουργία μέσα σε μια δημιουργική πολιτεία επιβάλλεται να κυριαρχεί η αρχή της αξιοκρατίας. ‘ Δημοκρατία χωρίς αξιοκρατία είναι φενάκη’. Επίσης στο θέμα της αξιοκρατίας πρέπει να προσέξουμε ένα  πολύ βασικό πράγμα. Άλλο το θέμα της αξιοσύνης και άλλο το θέμα της διεκδίκησης θέσεων, της θεσιθηρίας ή του καριερισμού. Υπάρχουν άτομα πολύ προικισμένα, συγκροτημένα και άξια, που διακρίνονται για την εσωστρέφεια τους, τις λίγες δημόσιες σχέσεις τους. Υπάρχουν και άτομα με ελάχιστα ή αμφίβολης αξίας προσόντα, τίτλους και διπλώματα που δεν πιστοποιούν κάτι, αλλά με πολλές γνωριμίες και πολύ ανεπτυγμένη την ‘αναρριχητική’ τους ικανότητα. Ας μην αμφιβάλλουμε ότι  αυτά ακριβώς τα άτομα κερδίζουν τις υψηλές θέσεις.

Οι ευθύνες της πολιτείας είναι τεράστιες και πολύπλευρες. Τα κόμματα για παράδειγμα, αντί να προάγουν  την δημοκρατία και το πολιτικό ήθος, λειτούργησαν ως φατρίες και  ως κλίκες. Και η δημόσια διοίκηση  έγινε φέουδο των ημετέρων. Είναι κοινό μυστικό τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό, ότι η Ελλάδα είναι η χώρα των δημοσίων υπαλλήλων, των αργόμισθων και υπαλλήλων που δεν έχουν πραγματικό αντικείμενο εργασίας. Υπάρχει ο στενός και ο ευρύτερος δημόσιος τομέας, υπάρχουν εταιρείες και οργανισμοί που συντηρούνται από το δημόσιο. Γενικά, όπως έχει ειπωθεί με υπερβολικό τρόπο μάλιστα, οι μισοί έλληνες είναι δημόσιοι υπάλληλοι και οι άλλοι μισοί συντηρούνται από το δημόσιο μέσω ειδικών συμβάσεων, κανονισμών και γενικά κανόνων που υποτιμούν τον πολίτη, διαστρεβλώνουν το πολιτικό κριτήριο και δημιουργούν τεράστιες ανισότητες. Ας αναρωτηθούμε όλοι γιατί η χώρα  οδηγήθηκε σε χρεοκοπία. Βέβαια  δεν φταίει μόνο ο υπερτροφικός δημόσιος τομέας αλλά και οι ανεξέλεγκτες δαπάνες, οι απευθείας αναθέσεις, οι χαρισματικές ρυθμίσεις και άλλα πολλά, Η αξιοκρατία προπηλακίζεται βάναυσα. Το πλιάτσικο επικρατεί και θα κυριαρχεί αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα.

Κάθε άνθρωπος πρέπει να γνωρίσει πρώτα από όλα τον εαυτό του, τις δυνάμεις του, την αντοχή του και ειδικά την εμβέλεια της μνήμης ,της σκέψης, της αντίληψης και της φαντασίας του και στη συνέχεια, ζυγίζοντας  και σταθμίζοντας τα πράγματα με ακρίβεια και αντικειμενικότητα να προχωρά στη πρακτική δραστηριότητα. Σε αυτή την κατεύθυνση πρέπει ναι κινηθούν ειδικά οι νέοι. Η νέα γενιά θα δώσει πολλές μάχες για την επιτυχία. Αλλά όσες νίκες και αν κερδίσει θα είναι και αυτή ουσιαστικά χαμένη, αν δεν κερδίσει τη μάχη της αξιοκρατίας, Πρόκειται για τη μάχη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

 

*Φιλόλογος

Ειδικός στην Έκθεση

Πτυχιούχος Κλασσικής Φιλολογίας

Πανεπιστημίου Αθηνών