Δρ. Φαίη Μακαντάση: «Γιατί το Κατάκολο έχει μέλλον!»

Η Ερευνήτρια, Αναλύτρια της εταιρείας ερευνών «διαΝΕΟσις», Δρ. Φαίη Μακαντάση, ήταν από τις βασικές ομιλήτριες της ημερίδας με τίτλο «Οι προοπτικές τουριστικής ανάπτυξης της Ηλείας μέσω θαλάσσιου τουρισμού», που διοργάνωσε το Σάββατο 3 Αυγούστου, στο Κατάκολο (στο «Agora Open Hall»), το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Πύργου.

 

Σήμερα μας μιλά για την Αναπτυξιακή προοπτική του θαλάσσιου Τουρισμού και του λιμανιού του Κατακόλου…

 

Πως προσέγγισε η «διαΝΕΟσις» την αναπτυξιακή προοπτική του θαλάσσιου Τουρισμού;

Η διαΝΕΟσις μελέτησε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά της κρουαζιέρας στην Μεσογείο, εκεί δηλαδή που συναντά κανείς τους βασικούς ανταγωνιστές της χώρας μας, αξιολόγησε τα 42 ελληνικά λιμάνια που φιλοξενούν 4.300 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων ετησίως, εντόπισε ποια εξ αυτών μπορούν να μετεξελιχθούν σε σημαντικούς λιμένες αφετηρίας κρουαζιέρας (home-ports), και τέλος διατύπωσε συγκεκριμένες, ρεαλιστικές προτάσεις για την αναβάθμισή τους.

Τι είναι οι λιμένες αφετηρίας και γιατί επικεντρώνεται εκεί το ενδιαφέρον;

Υπάρχουν τρεις κατηγορίες λιμανιών που υποδέχονται κρουαζιερόπλοια:

α) οι λιμένες αφετηρίας (home-ports) από τους οποίους ξεκινούν και καταλήγουν οι κρουαζιέρες

β) οι ενδιάμεσοι λιμένες (transit ports ή port of call) που χρησιμοποιούνται ως σταθμοί στο δρομολόγιο του κρουαζιερόπλοιου και

γ) οι υβριδικοί λιμένες που για ορισμένες κρουαζιέρες και για το αντίστοιχο υποσύνολο των επιβατών άλλοτε λειτουργούν ως λιμένες αφετηρίας και άλλοτε ως ενδιάμεσοι λιμένες. Η σημαντικότερη από τις τρείς κατηγορίες λιμανιών για μία οικονομία είναι οι λιμένες αφετηρίας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Διεθνούς Ένωσης Εταιρειών Κρουαζιέρας εκτιμάται ότι οι δαπάνες ανά επιβάτη στον λιμένα αφετηρίας είναι τρείς φορές περισσότερες συγκριτικά με αυτές σε έναν ενδιάμεσο λιμένα και μάλιστα με πολλαπλά οφέλη για την  τοπική κοινωνία.

Σκεφθείτε ότι τα έσοδα από τους επιβάτες και τα μέλη του πληρώματος (η στελέχωση του πλοίου υπερβαίνει σε αριθμό τους 500-1000 εργαζόμενους), περιλαμβάνουν αεροπορικές ανταποκρίσεις, μεταφορές από και προς το λιμάνι, πιθανές διανυκτερεύσεις, επισκέψεις σε αξιοθέατα, δαπάνες για τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, τρόφιμα και υπηρεσίες αναψυχής-διασκέδασης, ενώ τα έσοδα από το κρουαζιερόπλοιο περιλαμβάνουν προμήθειες σε καύσιμα, τρόφιμα και άλλα αναλώσιμα απαραίτητα για τη φιλοξενία εκατοντάδων ή και χιλιάδων επιβατών, αλλά ακόμα και μικρές ή μεγάλες επισκευές, υπηρεσίες συντήρησης, πλοήγησης, παραλαβής αποβλήτων.

Βεβαίως, όλα αυτά απαιτούν υποδομές για τη φιλοξενία και του κρουαζιερόπλοιου και των επιβατών, υπηρεσίες ελέγχου, υπηρεσίες διαχείρισης αποσκευών, τελωνειακές διαδικασίες, υπηρεσίες ανεφοδιασμού, υποδομές ανεφοδιασμού και προμήθειες όλων των απαραίτητων για το πλοίο.

Τι κάνει η Μεσόγειος, τι κάνει η Ελλάδα ώστε να εκμεταλλευτεί την παγκόσμια ζήτηση για κρουαζιέρα, η οποία βαίνει συνεχώς αύξουσα;

Η Μεσόγειος είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά παγκοσμίως μετά την Καραϊβική με 7,5 εκατ. επιβάτες το χρόνο, το 30% δηλαδή της παγκόσμιας αγοράς. Και παρότι στη δεύτερη θέση, σύμφωνα με στοιχεία της Seatrade Cruise Global, o επιβάτης στην Ανατολική Μεσόγειο αφήνει κατά μέσο όρο τριπλάσιο κέρδος από τον επιβάτη που πραγματοποιεί κρουαζιέρα στην Καραϊβική.

Το 50 % των home-portings της Μεσογείου γίνονται στην Ιταλία με 7 λιμένες αφετηρίας και το 31% στην Ισπανία με 15 λιμένες αφετηρίας και ακολουθούν η Γαλλία και η Ελλάδα με 7% και 6%, αντιστοίχως. Η μεσογειακή αγορά εξακολουθεί να διατηρεί μια σημαντική δυναμική παρόλες τις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις στην Τουρκία. Συγκριτικά, η Ιταλική οικονομία, κερδίζει από την κρουαζιέρα περί τα 5 δισ. ευρώ ετησίως, καθώς εκτός από τα δημοφιλή λιμάνια– προορισμούς διαθέτει και μεγάλες εταιρίες κρουαζιέρας, μεγάλα ναυπηγία και μια σημαντική εσωτερική αγορά.

Παρόλη την ανοδική πορεία του τουρισμού στην Ελλάδα η αγορά της κρουαζιέρας τα τελευταία χρόνια δεν ακολουθεί την ίδια τάση. Έτσι, ενώ η κρουαζιέρα αυξάνεται στην Μεσόγειο, η κίνηση κρουαζιέρας στην Ελλάδα μειώθηκε κατά περίπου 18% την πενταετία 2013-2017 (μείωση δηλαδή που αντιστοιχεί σε 1,1 εκατ. επιβάτες).

Αυτή η εξέλιξη ήταν άμεση απόρροια των γεωπολιτικών συνθηκών στην Τουρκία -οι περισσότερες κρουαζιέρες στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο περνούσαν και από λιμάνια της- στην οποία οι εταιρείες κρουαζιέρας είχαν κηρύξει άτυπο εμπάργκο. Σήμερα η αγορά κρουαζιέρας στην Τουρκία έχει ανοίξει.

Σε σύγκριση με την Ιταλία και την Ισπανία, που όπως προαναφέρθηκε έχουν τα υψηλότερα μερίδια στην  αγορά της Μεσογείου, η Ελλάδα έχει μερίδιο 11% στις προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων στη Μεσόγειο, 8% στον αριθμό επιβατών, 6% σε αριθμό home-portings και μόλις το 3% των συνολικών τουριστικών εσόδων! Σήμερα η Ελλάδα, ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς του κόσμου δέχεται από την κρουαζιέρα στην οικονομία της περίπου €500 εκ τον χρόνο (ΤτΕ, 2017) έναντι συνολικής δαπάνης €20 δις τον χρόνο στη Μεσόγειο.

Πώς θα μπορούσαμε να τονώσουμε τη ζήτηση της κρουαζιέρας;

Έμφαση θα πρέπει να δοθεί και στη διεύρυνση της ζήτησης από άλλες αγορές, όπως η ασιατική, ώστε η χώρα μας να εκμεταλλευτεί μια σειρά από συγκριτικά πλεονεκτήματα και συγκυρίες. Επιπλέον, θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο και σημαντικό να διευρυνθεί η ζήτηση και στην ελληνική αγορά με επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Όμως τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην ζήτηση θα έχει η αύξηση των λιμένων αφετηρίας.

Τι χρειάζεται να έχει ένα λιμάνι για να είναι ελκυστικό home-port;

Οι ερευνητές μας εντόπισαν μια σειρά από 81 κριτήρια τα οποία καθορίζουν το πόσο ελκυστικό είναι ένα λιμάνι για τις εταιρείες κρουαζιέρας. Δεν είναι όλα εξίσου σημαντικά, αλλά ένα λιμάνι πρέπει να πληρεί όσο το δυνατό περισσότερες από τις προϋποθέσεις που αυτά ορίζουν για να μπορεί να λειτουργήσει ως home-port. Η διαθεσιμότητα μεγάλου διεθνούς αεροδρομίου κοντά στο λιμάνι, ο αριθμός αεροπορικών συνδέσεων και η αξιοπιστία των αεροπορικών μεταφορών, η ασφάλεια του προορισμού, το βάθος του λιμένα, οι υποδομές επιβίβασης-αποβίβασης και διαχείρισης επιβατών και η ύπαρξη περιοχών ιστορικού ενδιαφέροντος κοντά στο λιμάνι είναι μερικά από τα σημαντικότερα κριτήρια.

Και τι μπορεί να κάνει το Κατάκολο;

Σήμερα, το Κατάκολο αποτελεί το πέμπτο σημαντικότερο λιμάνι κρουαζιέρας στην Ελλάδα. Το Κατάκολο πρέπει να επικεντρωθεί επί του παρόντος στην κρουαζιέρα transit καθώς διαθέτει όλα τα εχέγγυα για την περαιτέρω ανάπτυξη της δραστηριότητας κρουαζιέρας. Μελλοντικά μπορεί να αποτελέσει οραματικό στόχο να μετεξελιχθεί σε home-port όπου οι προϋποθέσεις είναι, όπως αναφέρθηκαν είναι πολύ πιο δύσκολες και οι υποδομές πολύ πιο απαιτητικές (διεθνές αεροδρόμιο, ξενοδοχεία υποδοχής, κλπ). Το Κατάκολο έχει την θεία ευλογία να ευρίσκεται αφενός μεν σε θέση στρατηγική, στο μέσον της Μεσογείου της δυναμικότερης αγοράς της κρουαζιέρας, αφετέρου δε στην πύλη εισόδου στον ιερό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας.