H Αντιμετώπιση του Ριζοσπαστικού Ισλάμ στην Δύση

ge1.jpg

Μετά την δολοφονία των δημοσιογράφων του Charlie Hebdo στο Παρίσι, στον Νίγηρα έκαψαν εκκλησίες και εδολοφόνησαν Χριστιανούς. Τουλάχιστον 45 εκκλησίες και ένα χριστιανικό ορφανοτροφείο έχουν γίνει παρανάλωμα του πυρός.

Στο Μαλί και στην Αλγερία, έχουν γίνει ομαδικές συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες και η συνήθης πυρπόληση σκιάχτρων που αντιπροσωπεύουν τους μισητούς εχθρούς. Η Σενεγάλη, το Σουδάν και η Μαυριτανία η οποία ανταγωνίζεται τον Νίγηρα για το βραβείο της πιο καθυστερημένης χώρας στον κόσμο, δεν υστέρησαν σε ομαδικές διαμαρτυρίες. «Θάνατος στη Γαλλία»! «Θάνατος στους άπιστους»! «Θάνατος στους Χριστιανούς»! Αυτά συνέβησαν στην Αφρική.

 

Ομαδικές όμως διαμαρτυρίες έγιναν και στο Πακιστάν, στο Αφγανιστάν και στο Ιράν. Στην Τσετσενία, στην κεντρική πλατεία του Grozny, ένα πλήθος τουλάχιστον 800,000 ατόμων εφώναζε συνθήματα κατά της Γαλλίας, των σκιτσογράφων και γενικά κατά της Δύσης. Η Ινγκουσετία ακολούθησε. Ακόμη και οι μωαμεθανοί των Φιλιππίνων δεν εφείσθησαν διαμαρτυριών.

 

Όπου να στρέψει κανείς το βλέμμα του στον μωαμεθανικό κόσμο θα αντικρύσει ύβρεις, θυμό, κραυγές και βία. Ένα θυμό που δεν προέρχεται από τον θάνατο των 11 στο Παρίσι, αλλά ως απάντηση στο Je suis Charlie και στο μετά την δολοφονία έκδοση του περιοδικού με τον Μωάμεθ στο εξώφυλλο.

Δεν ενόχλησαν οι δολοφονίες, ίσως μάλιστα η πλειονότητα των μωαμεθανών να τις ενέκρινε. Είναι τα σκίτσα που τους ώθησαν στις λεηλασίες και τις δολοφονίες ανθρώπων μιας διαφορετικής πίστης.

 

Δυστυχώς, οι πολιτικοί σε όλα τα δυτικά κράτη προσπαθούν να πείσουν ότι η επίθεση στο Charlie Hebdo «δεν έχει να κάνει με το πραγματικό Ισλάμ αλλά με εξτρεμιστές». Κλείνουν όμως τα μάτια τους και τα αυτιά τους στα εκατομμύρια των μωαμεθανών που διαφωνούν με την διάγνωση αυτή. Αν όλα αυτά τα εκατομμύρια είναι «εξτρεμιστές» πρέπει να επαναπροσδιορισθεί ο ορισμός και να δοθεί νέα ερμηνεία στην λέξη. Έχει φθάσει στο σημείο «εξτρεμιστής» να σημαίνει κάτι πλησίον της έννοιας «μετριοπαθής» ή «κεντρώος». Όμως δεν είναι έτσι τα πράγματα.

Και για του λόγου το αληθές: ο πρώην αρχηγός της πλέον μετριοπαθούς Ισλαμικής χώρας, της Ινδονησίας, ο Susilo Bambang Yudhoyono, το έθεσε ως εξής: «Υπάρχει σύγκρουση αξιών, και αν η Δύση επιθυμεί να εξομαλυνθούν οι σχέσεις, πρέπει να υποχωρήσει». Ο «μετριοπαθής» Yudhoyono επέβαλλε φυλάκιση πέντε ετών για το έγκλημα της βλασφημίας κατά του Μωάμεθ.

 

Στην «μετριοπαθή» Μαλαισία το Εφετείο απαγόρευσε την χρήση της λέξης «Αλλάχ» στους Χριστιανούς με την δικαιολογία ότι δημιουργεί «σύγχυση στην κοινότητα» και συνιστά απειλή για την δημόσια τάξη, παρά το γεγονός ότι για αιώνες η λέξη χρησιμοποιείται ευρέως στην τοπική γλώσσα για να περιγραφούν οι θεοί διαφόρων θρησκειών. Η κυβέρνηση στηρίζει την απόφαση.

Ακόμη και στο πλέον φιλελεύθερο κράτος, την Μεγάλη Βρεττανία, 68% της Ισλαμικής κοινότητας πιστεύει ότι η βλασφημία πρέπει να τιμωρείται. Και να θυμηθούμε ότι ο πρώην Πρόεδρος του Μουσουλμανικού Συμβουλίου της Βρετανίας Iqbal Sacranie, είχε εισηγηθεί για τον Salman Rushdie, τον συγγραφέα των Σατανικών Στίχων (Satanic Verses), ότι ο θάνατος άνευ ετέρου «ίσως είναι πολύ εύκολη λύση».

 

Στην Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, Αμερική καθώς και σε πλείστες άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, η πολιτική γραμμή είναι ότι όλες οι επιθέσεις στο όνομα του Μωάμεθ «δεν έχουν σχέση με το Ισλάμ», ακόμη και όταν ο Jihadi John αποκεφάλισε τον Alan Henning αλλά και όταν Ισλαμιστές εξτρεμιστές κατέλαβαν το Mall στην Κένυα, εξεχώρησαν τους Μωαμεθανούς από τους Χριστιανούς και εκτέλεσαν τους Χριστιανούς με μία σφαίρα στο κεφάλι. Την ίδια καθησυχαστική δήλωση έκανε και ο Πρόεδρος Hollande μετά τη σφαγή των δημοσιογράφων και των Εβραίων στο Παρίσι.

Δυστυχώς η Δύση εθελοτυφλεί και έχει μεγάλη δυστοκία στο να αναγνωρίσει τα αυτονόητα. Πρέπει να φθάσει το χτένι στον κόμπο για να αρχίσει να αντιδρά.

 

Είναι βέβαιο, ότι οι ηγέτες μας γνωρίζουν και κατ’ιδίαν αναγνωρίζουν ότι ψεύδονται. Η πιο λογική εξήγηση γι’αυτή τους την συμπεριφορά είναι ότι λένε ένα λευκό ψέμμα για να αποφύγουν την οργή και την εκδικητική μανία των υπηκόων τους. Είναι όμως σφάλμα. Πρώτον, διότι το κοινό δεν βασίζεται πια στους πολιτικούς για την πληροφόρηση του και όλοι σήμερα παρακολουθούν τα ΜΜΕ και διαμορφώνουν ιδίαν άποψη, δεύτερον διότι με τα ψέμματα αυτά πολλοί δεν αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο, τρίτο διότι αφαιρεί την πίεση προς τους ίδιους τους μωαμεθανούς να διαχειριστούν τα θέματα αυτά μέσα στην κοινωνία όπου ζουν σήμερα και τέταρτο διότι αν δεν αντιμετωπισθεί το θέμα τώρα, προϊόντος του χρόνου η κοινωνία θα στρέφεται όλο και σε πιο εξτρεμιστικά κόμματα με ότι αυτό συνεπάγεται για την δημοκρατία αλλά και για την συνύπαρξη των πολιτισμών.

 

Η αλήθεια μας αντικρίζει κατάματα. Το να ισχυρίζεται κανείς ότι αυτοί που τιμωρούν ανθρώπους σκοτώνοντάς τους επειδή εβλαστήμησαν κατά του Μωάμεθ φωνάζοντας συγχρόνως «ο Αλλάχ είναι μεγάλος», δεν έχουν καμμία σχέση με το Ισλάμ είναι εξωπραγματικό. Η βία των Ισλαμιστών έχει να κάνει μόνο με το Ισλάμ: την χειρότερη εκδοχή του, αλλά με το Ισλάμ.

 

Το κεντρικό πρόβλημα είναι ότι το Ισλάμ δεν είναι μία ειρηνική θρησκεία. Ίσως καμμιά θρησκεία δεν είναι απολύτως ειρηνική – τόσο η Χριστιανική θρησκεία ακόμη και ο Βουδισμός υπήρξαν κατά περιόδους μη ειρηνικές, πολεμοχαρείς και επιθετικές, αλλά είναι επίσης γεγονός ότι το Ισλάμ είναι κατ’εξοχήν η θρησκεία του πολέμου. Υπάρχουν, ευτυχώς, στο Κοράνι και πολλά ειρηνικά surah (κεφάλαια)  τα οποία πλείστοι όσοι Μωαμεθανοί ακολουθούν – αλλά όχι όμως αρκετοί. Μέχρις ότου γίνει αποδεκτή η αλήθεια αυτή, ελλοχεύει ο κίνδυνος να στραφεί ολόκληρη η κοινωνία εναντίον των Μωαμεθανών γενικά και να εγκαταλείψει εκείνους που προσπαθούν να εκμοντερνίσουν, να αναμορφώσουν και να επαναπροσδιορίσουν την θρησκεία τους σύμφωνα με τα δεδομένα της σημερινής εποχής.

 

Δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί η παράδοση της ελεύθερης έκφρασης και να επιτραπεί σε μία θρησκεία να αποκτήσει ένα απίστευτο πλεονέκτημα στον κόσμο των ιδεών.

 

Ο κόσμος θα ήταν πολύ, πολύ πιο ασφαλής εάν ο Μωάμεθ είχε συμπεριφερθεί όπως ο Βούδας ή ο Χριστός. Δυστυχώς όμως, όπως ένα αυξανόμενος αριθμός Μωαμεθανών και μη έχει συνειδητοποιήσει τα τελευταία χρόνια, η πραγματικότητα διαψεύδει την εκδοχή αυτή. Το φως το οποίο άρχισε να φωτίζει και να αναδεικνύει το αληθινό πρόσωπο του Ισλάμ, αποδεικνύεται πολύ οδυνηρό. Ο «πόλεμος των σκίτσων», ο οποίος άρχισε όταν η δανική εφημερίδα Jyllands Posten eδημοσίευσε το 2005 τα πρώτα σκίτσα του Μωάμεθ, δεν αφύπνισε την Δύση στο τι επεδίωκαν οι συνοδοιπόροι των δολοφόνων του Charlie Hebdo.

 

Σε αντίθεση με τα λεγόμενα των πολιτικών αρχηγών, οι δολοφόνοι του Charlie Hebdo δεν ήσαν παρανοϊκοί χωρίς κίνητρο, αλλά σκληροί εξτρεμιστές που θέλουν να επιβάλουν τους Ισλαμικούς νόμους για την βλασφημία στην Ευρώπη του 21ου αιώνα. Αν δεν γνωρίζει κάποιος την ιδεολογία, δεν μπορεί να καταλάβει ούτε και να αποτρέψει τέτοιου είδους επιθέσεις. Ούτε βέβαια μπορεί να καταλάβει κάποιος που δεν έχει γνώση της Ισλαμικής ιστορίας γιατί οι Ισλαμιστές πάντοτε έχουν στόχο τους Εβραίους.

 

Μερικοί στην Δύση είναι διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν κάποια από τα δικαιώματά τους χάριν μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Αλλά το τι συμβαίνει σήμερα στην Δύση είναι ότι ένα ολόκληρο σύστημα ανεκτικότητας και ανεξιθρησκίας αχρηστεύεται είτε λόγω τρομοκράτησης είτε για να μην θεωρηθεί ότι υποτιμάται συγκεκριμένη θρησκεία. Το αποτέλεσμα είναι ότι στην σημερινή Ευρώπη το Ισλάμ αντί να είναι δέκτης κριτικής έχει λευκή κάρτα (carte blanche) πράγμα το οποίο είναι άδικο (unfair) για τις άλλες θρησκείες.

 

Όλοι μας ευχόμαστε οι «κακές» παραδόσεις του Ισλαμισμού να μην υπήρχαν ή να είχαν ατονήσει ανά τους αιώνες. Δυστυχώς όμως δεν φαίνεται να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Πολύ πρόσφατα το Πανεπιστήμιο του Καϊρου al-Azhar ανεκοίνωσε ότι παρ’όλο που τα μέλη της Isis είναι τρομοκράτες, δεν μπορεί να θεωρηθούν αιρετικοί.

 

Για χρόνια τώρα λέγεται ότι το Ισλάμ χρήζει μεταρρύθμισης. Η άποψη αυτή αναγνωρίζει ότι υπάρχει πρόβλημα με το Ισλάμ και πιστεύει ότι οι θρησκείες μπορούν να μεταλλαχθούν και να γίνουν συμβατές με το κοσμικό κράτος. Δηλαδή ότι έχει συμβεί πριν από μερικούς αιώνες όταν ο Χριστιανισμός απέβαλε της θεοκρατικές του παρορμήσεις και αποδέχτηκε τις σύγχρονες πολιτικές αξίες.

 

Είναι όμως ορθή η άποψη αυτή; Ιστορικά είναι διαδεδομένη η παρερμηνεία ότι ο Χριστιανισμός σχετίζεται με τον νεωτερισμό. Η εκδοχή αυτή θεωρεί ότι στο παρελθόν ο Χριστιανισμός βρισκόταν σε σύγκρουση με τις υγιείς πολιτικές ιδέες και ότι «έμαθε» να αλλάζει τους τρόπους του. Ο Λούθηρος όμως δεν είπε να αλλάξουμε την πίστη μας ούτως ώστε να συνάδει με την ανθρωπιστική, ουμανιστική ηθική, τα ίσα δικαιώματα και να διαχωριστεί η εκκλησία από την πολιτεία. Στην πραγματικότητα είπε «Για να εξαγνίσουμε την θρησκεία μας, ας είμαστε πιο πιστοί στην βασική της λογική, που ανευρίσκεται στα αρχικά κείμενα».

 

Η μεταρρυθμιστική αυτή κίνηση προοδευτικά παρήγαγε νέες πολιτικές πραγματικότητες και ιδέες. Η δημιουργία μιας πιο φιλελεύθερης πολιτικής τάξης δεν ήταν στις προθέσεις του Λούθηρου, ούτε και κανενός άλλου της εποχής εκείνης, αλλά έγινε κεντρική πρόθεση κάποιων τον επόμενο αιώνα. Η Μεταρρύθμιση δεν σηματοδοτούσε την αποδοχή κάποιας άλλης αλήθειας, πέραν του Χριστιανισμού. Η κοινωνία όταν λέει ότι το Ισλάμ χρειάζεται μεταρρύθμιση εξυπακούεται ότι  ο κόσμος θέλει το Ισλάμ να αποδεχθεί τις δυτικές αξίες και να προσαρμοσθεί.

 

Η γραμμή αυτή όμως είναι λανθασμένη. Θεωρεί ότι ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ είναι δύο συμβατοί τύποι θρησκείας – εφ’όσον η θρησκεία Α έχει προσαρμοσθεί στην σύγχρονη εποχή, η θρησκεία Β μπορεί να πράξει το ίδιο. Όμως η θρησκεία Α δεν έχει προσαρμοσθεί στην νεωτερικότητα: η προσαρμοστικότητα επήλθε τυχαίως μέσα από την προσπάθειά της να εξαγνισθεί. Η ιδέα για την αλλαγή προήλθε από την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση και μπορεί επιγραμματικά να αποδοθεί ως εξής: «Κάτω η θεοκρατία». Να μην είναι υποχρεωμένη η πολιτεία να επιβάλλει την θρησκευτική ομοιομορφία, αλλά να στηρίζει τις επιλογές του λαού για το πώς να λατρεύει τα θεία. Η επανάσταση στα θεο-πολιτικά έχει προωθηθεί όχι από άθεους αλλά από ιδεολόγους Προτεστάντες, πρωτοστατούντων του John Milton και John Locke και ακολουθούντων των Σπινόζα και Voltaire, παρ’όλο που και οι δύο τελευταίοι ήσαν άθεοι.

 

Οι διανοούμενοι αυτοί ήσαν ενάντιοι θεσμών οι οποίοι επέβαλλαν συμμόρφωση και παρέπεμπαν στην Καινή Διαθήκη η οποία διακηρύττει ότι δεν υπάρχει θεοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης (σε αντίθεση με την Παλαιά Διαθήκη με τους ελέω θεού βασιλείς). Διακήρυτταν ότι η όλη παράδοση πίεσης η οποία προέρχεται από την θρησκεία είναι λάθος και σε αντίθεση με τις Γραφές. Παραδείγματος χάριν, ο John Locke, στο Letter Concerning Toleration διακήρυξε ότι η ανοχή είναι «το κύριο γνώρισμα της αληθινής εκκλησίας».

 

Τα βαριά κανόνια, ο Ρωμαιοκαθολικισμός και ο Καλβινισμός ευνοούσαν την παλιά θεοκρατική παράδοση και χρειάστηκαν τρεις αιώνες για να επανεξετάσουν την θέση τους. Παρά το γεγονός ότι επικρατεί ακόμη κάποια σύγχυση και ο Χριστιανισμός αναπόφευκτα αντιδρά σε κοσμικές φιλελεύθερες ιδέες και αξίες, όμως οι νοοτροπίες αυτές περιορίζονται στο πεδίο της θρησκείας και δεν εκτείνονται στην διακυβέρνηση της πολιτείας ή στον τρόπο του ζειν της κοινωνίας. Κανένα τμήμα χριστιανικής κοινωνίας δεν επιθυμεί να ανήκει σε μια θεοκρατική κοινωνία.

 

Σε αντίθεση με τον Χριστιανισμό, το Ισλάμ δεν έχει την ικανότητα να αντιληφθεί ή να συνειδητοποιήσει ότι η θεοκρατική του θεώρηση της κοινωνίας είναι λανθασμένη ούτε και να αντιληφθεί ότι ο εξαναγκασμός στην θρησκεία δεν είναι φυσιολογικός. Το πρόβλημα είναι διττό. Αφ’ενός οι φιλελεύθερες ιδέες είναι σήμερα υπαρκτές αλλά το Ισλάμ τις αντικρίζει ως ξένες προς το Ισλάμ. Το να λεχθεί ότι η ανεξιθρησκία και η ελευθεροστομία είναι κεντρικές αρχές του Ισλάμ απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα, ενώ όλοι γνωρίζουν ότι οι αρχές αυτές ανεπτύχθησαν ανά τους αιώνες στην Δύση όπου και έγιναν θεσμός.

 

Αφ’ετέρου τα ιερά βιβλία του Ισλάμ είναι επιεικώς αμφιλεγόμενα όσον αφορά την βία: το κάλεσμα του Προφήτη για συμπόνια και οίκτο συνυπάρχει με την παρότρυνση της χρήσης βίας στο όνομα του Αλλάχ. Ένας φιλελεύθερος μωαμεθανός μπορεί να ισχυρισθεί ότι ο Μωάμεθ έδωσε περισσότερη έμφαση στην συμπόνια αλλά δεν μπορεί να αρνηθεί ότι συγχρόνως επιβεβαίωσε ένα κυρίως θεοκρατικό ιδεώδες. Αντιθέτως, τα ιερά βιβλία του Χριστιανισμού τοποθετούνται ρητά εναντίον της θεοκρατικής βίας. Δεν υφίσταται η εκδοχή ότι ο Ιησούς ήταν υπέρ της βίας ούτε και υπέρ του ιερού πολέμου. Επομένως ο Χριστιανισμός σε αντίθεση με το Ισλάμ εμπεριέχει αντι-θεοκρατική λογική την οποία τόσο το Ισλάμ όσο και ο Ιουδαϊσμός στερούνται.

 

Τι δέον γίνεσθαι; Να αποφανθούμε ότι το Ισλάμ είναι ανεπίδεκτο μεταρρύθμισης και να του συμπεριφερθούμε ως ένα μεσαιωνικό «άλλο»; Τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογεί την δίωξη, ή τουλάχιστον την περιθωριοποίηση. Αντ’αυτού μπορούμε να επιφυλαχθούμε για την τελική μοίρα του Ισλάμ και να έχουμε εμπιστοσύνη ότι η ανεξιθρησκία και η ανοχή είναι η καλύτερη θεραπεία για αντιδραστικές ιδεολογίες. Το γεγονός είναι ότι τουλάχιστον για όσους Μωαμεθανούς ζουν στην Δύση υπό φιλελεύθερα καθεστώτα υπάρχει η ελπίδα ότι βαθμιαία θα καθίστανται πιο ανεκτικοί.

 

Από της δολοφονίας των δημοσιογράφων του Charlie Hebdo οι γνώμες είναι διχασμένες: μαύρο ή άσπρο. Δηλαδή είτε πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ της πλήρους αποδοχής του Ισλάμ, όπερ σημαίνει ότι δεν πρέπει ποτέ να δυσαρεστούμε Μωαμεθανούς και να τους καλοδεχόμαστε, στην περίπτωση δε αυτή μετατρέπουμε τις χώρες τις Δύσης σε πολυπολιτισμικές όπου ο κάθε «πολιτισμός» αφήνεται ελεύθερος να αναπτύσσει την κουλτούρα του άτακτα και ανεξέλεγκτα, με αποτέλεσμα να υπερισχύσουν συν τω χρόνω νομοτελειακά οι πιο ακραίες εκφάνσεις του Ισλαμισμού, ή να απαιτήσουμε και να επιδιώξουμε την αφομοίωσή τους στην κυριαρχική κουλτούρα της Δύσης, ούτως ώστε να απορροφηθούν από τον κυρίαρχο και υφιστάμενο πολιτισμό. Η ρεαλιστική εκδοχή είναι ότι δεν πρέπει ποτέ να τίθεται θέμα επιλογής αλλά οι πολιτικές του κράτους υποδοχής να κατευθύνονται προς την αφομοίωση των μειονοτήτων, τουλάχιστον όσον αφορά τον διαχωρισμό της θρησκείας από το κράτος, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα στα έθνη της Ευρώπης από την Γαλλική Επανάσταση και εντεύθεν.

 

Η μέχρι τώρα εμπειρία αποδεικνύει ότι δεν πρέπει να είμαστε τόσο ανεκτικοί έναντι των Μωαμεθανών ώστε ποτέ να μην ασκούμε κριτική στην θρησκεία τους όπως άλλωστε γίνεται, χωρίς επιπτώσεις και με την Χριστιανική θρησκεία. Ούτε και να δεχόμαστε το αντιδυτικό μένος των μουλάδων, εφ’όσον παρεκτρέπονται. Όμως δεν είναι βέβαιο ότι η ανεκτικότητα αυτή θα ενθαρρύνει την φιλελεύθερη ερμηνεία του Ισλάμ, ή κατά πόσον η συμπεριφορά αυτή μπορεί να επιφέρει μια ουσιαστική αλλαγή στο Ισλάμ.

 

Η Δύση έχει ζήσει τα τελευταία 15 χρόνια υποκρινόμενη ότι το Ισλάμ είναι κάτι διαφορετικό από ότι είναι, δηλ. μια θρησκεία με αντικρουόμενες ερμηνείες. Οι πλείστοι Μωαμεθανοί ζουν ειρηνικά. Αλλά ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό, τουλάχιστον 15% που όλο και  αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, ακολουθεί μια πολύ ριζοσπαστική εκδοχή του Ισλάμ. Το αποτέλεσμα της μαζικής μετανάστευσης στην Δύση την ίδια ώρα που επιχειρείται μια παγκόσμια επιστροφή στην κατά γράμμα ερμηνεία του Ισλαμισμού, σημαίνει ότι έχει καταστεί παγκόσμιο πρόβλημα. Για να έχει η Δύση μια πιθανότητα να αντιμετωπίσει με επιτυχία την εκδοχή αυτή του Ισλαμισμού πρέπει να ξυπνήσει, να αναγνωρίσει το πρόβλημα και να φροντίσει να αφομοιώσει τα νέα μέλη της κοινωνίας της στον δικό της φιλελεύθερο και ανεξίθρησκο πολιτισμό.

 

Γεώργιος Κ. Οικονόμου

Πηγή: Νέα Πολιτική