Ο ανθρώπινος νους: Η τέλεια μηχανή;

Το τελειότερο όργανο που γνωρίζουμε σε ολόκληρο το Σύμπαν είναι τα 1.200 γραμμάρια
της πολτώδους ουσίας, η οποία βρίσκεται στριμωγμένη ανάμεσα στα οστά του κρανίου μας.

Χρειάστηκαν κάπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια και συνάψεις περίπου 100 δισεκατομμυρίων
νευρικών κυττάρων για να φθάσουμε σήμερα στο σημείο να αναρωτιόμαστε τι είναι
συνείδηση, πώς σκεφτόμαστε, πώς λειτουργεί η μνήμη, πού και με ποιον τρόπο αποθηκεύονται οι τόσες εικόνες και οι ήχοι που πλημμυρίζουν τη ζωή μας;

Τέλος, χρειάστηκαν όλα αυτά για να θέσουμε ίσως το πιο παράδοξο υπαρξιακό ερώτημα στον εαυτό μας: μπορούμε να ερμηνεύσουμε το μυαλό μας χρησιμοποιώντας το ίδιο το μυαλό μας; Είναι δυνατόν το υποκείμενο αυτής της διαδικασίας να αποτελεί ταυτόχρονα και το αντικείμενό της;

Είναι, απαντάει ο Δημήτρης Νανόπουλος, που πιστεύει ότι στον επόμενο αιώνα θα κατανοήσουμε τις λειτουργίες του εγκεφάλου. Τα τελευταία πέντε χρόνια η δουλειά του γνωστού καθηγητή Θεωρητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας και ακαδημαϊκού έχει επικεντρωθεί στη λειτουργία του εγκεφάλου και ειδικότερα στον μηχανισμό της μνήμης. Αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα -λέει- είναι η μνήμη. Χωρίς τη μνήμη δεν θα υπήρχε πολιτισμός.

Γενικά ξέρουμε πώς λειτουργεί ο μηχανισμός της. Εκείνο όμως που δεν ξέραμε ως τώρα είναι
ποιά φυσική διεργασία συντελείται μέσα στον εγκέφαλο. Με άλλα λόγια, ξέρουμε ότι ,για να
έχουμε μνήμη είναι σαν να γυρίζουμε προς τα πίσω (rewind) κάποια ταινία, αλλά δεν ξέρουμε
ακριβώς πώς αυτή η ταινία γυρίζει προς τα πίσω.» Η βασική σκέψη στην οποία στηρίζει το
θεωρητικό του μοντέλο ο κ. Νανόπουλος είναι η εξής: οτιδήποτε μπαίνει στο μυαλό μας με τη
μορφή εξωτερικού σήματος κάπου εγγράφεται. Είναι το έγγραμμα των νευροβιολόγων. Για να εγγραφεί όμως κάποιο έγγραμμα, κάτι θα πρέπει να αλλάζει φυσικά και δομικά τον εγκέφαλό μας. Αυτές ακριβώς τις φυσικοχημικές αλλαγές του εγκεφάλου προσπαθούν να εντοπίσουν ο κ. Νανόπουλος και οι συνεργάτες του. Πρόκειται βασικά για μια φυσικοχημική αποκωδικοποίηση της λειτουργίας της μνήμης. Αυτές τις αλλαγές τις έχουν εντοπίσει στα βασικά συστατικά του κυτταροσκελετικού τού εγκεφάλου.

Αυτά τα συστατικά είναι κυλινδρικά μικροσωληνίδια που έχει αποδειχθεί ότι είναι δομές
διάδοσης πληροφορίας. Μεταξύ τους συνδέονται με κόμβους, όπως τα σύρματα ενός
πλέγματος, με τη διαφορά, ότι αυτοί οι κόμβοι αλλάζουν συνεχώς θέση, δημιουργώντας νέες
δομές και άρα σκέψη.

«Μπορούμε να παρομοιάσουμε τα μικροσωληνίδια με τις χορδές μιας κιθάρας. Κάθε φορά η νότα που ακούς εξαρτάται από τη θέση στην οποία θα έχεις βάλει τα δάκτυλά σου. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα μικροσωληνίδια. Η πληροφορία που θα μεταδοθεί είναι διαφορετική αν η θέση των κόμβων είναι στη μία ή στην άλλη θέση. Έτσι, κάθε διάταξη αυτών των κόμβων πάνω στο πλέγμα των μικροσωληνιδίων αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη πληροφορία. Η διάταξη αυτή αποκτά δομή και παραμένει εκεί ως «μνήμη». Η συγκεκριμένη αυτή μνήμη ανακαλείται κάθε φορά που έρχεται από έξω παρόμοιο σήμα και μάλιστα όχι αναγκαστικά ίδιο. Για να ανακαλέσει μια μνήμη ο ανθρώπινος εγκέφαλος αρκείται σε λίγες πληροφορίες και αυτή είναι η διαφορά του από τους υπολογιστές.

Λ.χ., αν σε δω από μακριά, ακόμη και αν δεν σε διακρίνω καλά, ο εγκέφαλός μου χρειάζεται
λίγες πληροφορίες για να σε αναγνωρίσει. Ένας υπολογιστής χρειάζεται να «δει» και την
τελευταία παραμικρή λεπτομέρεια για να σε αναγνωρίσει.»
Kαι κάπου εδώ , στο απόγειο του θαυμασμού της ανθρώπινης μνήμης, νομίζω πως πρέπει να βιώσουμε ο καθένας μας έναν υπαρξιακό εμετό για κάθε επιλογή μας.

Γιατί εμείς τα έλλογα όντα, που η λογική μας αυτή μας διαφοροποιεί από τα άλλα έμβια ζώα, είμαστε οι χειρότεροι μες στο ζωικό βασίλειο.

Γιατί εμείς είμαστε τα αληθινά θηρία , που με τον ατομικισμό μας και την αλαζονεία μας καταστρέφουμε τα πάντα σε κάθε μας βήμα. Το ΕΓΩ μας τύφλωσε τη σκέψη μας και μας εγκλώβισε στην ισχύ του εφησυχασμού. Άλλωστε οτιδήποτε δεν μας θίγει αποκλειστικά δεν μας ενδιαφέρει και ουσιαστικά.

Καπώς έτσι λοιπόν εξηγείται και η συγκίνηση της πανελλήνιας κοινής γνώμης μπροστά στο ύψος της σημερινής μας τραγωδίας, με δεκάδες θύματα από την ανεξέλεγκτη αυτή πύρινη λαίλαπα.Μία συγκίνηση που δυστυχώς εξαντλείται στην ασφάλεια του καναπέ μας, αφού από εκεί συνηθίσαμε να παρακολουθούμε αδρανείς τα τεκταινόμενα σε μικρά καρέ στη γυάλινη οθόνη μας.

Μήπως λοιπόν θα έπρεπε να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τη σκέψη μας;;;

Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να είμαστε προσεκτικοί με την κάθε μας επιλογή και ιδιαίτερα κάθε φορά που ασκούμε το εκλογικό μας δικαιώμα, αν θέλουμε να διοικούμαστε από μία άξια αρχή που δίκαια και ορθά θα διοικεί.

Ας αποτελέσει λοιπόν αυτό το τριήμερο εθνικό πένθος την αφορμή να αναθεωρήσουμε τον λανθάνοντα τρόπο σκέψης μας.Γιατί , δυστυχώς για τα κακώς κείμενα δεν είμαστε κανένας μας αμέριμνοι ευθυνών!!!!