Ο Γεώργιος Νάθενας, ο συγγραφέας των τραίνων: «Ο σιδηρόδρομος στη γη της Αρχαίας Ολυμπίας»

Εδώ και αρκετά χρόνια καταγράφει σε βιβλία το αντικείμενο του πόθου του, τον σιδηρόδρομο. Διαθέτοντας άπειρες γνώσεις για τα τραίνα και έχοντας ένα ανεκτίμητο αρχειακό υλικό ερευνά και καταγράφει την ιστορία του τραίνου σε μια παράλληλη διαδρομή με την ιστορία της Ελλάδας.

Ο συγγραφέας του βιβλίου  «Ο σιδηρόδρομος στη γη της Αρχαίας Ολυμπίας»  Γεώργιος Νάθενας το οποίο κυκλοφόρησε το 2018 σε έκδοση της ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε μίλησε στην εφημ. «Πατρίς» για την αγάπη του για τα τραίνα, για όσα τον συνδέουν με την Ηλεία, για τα παρατσούκλια των τραίνων αλλά και για την πιθανότητα επανέκδοσης του βιβλίου του με συμπληρωματικό φωτογραφικό υλικό….

Κύριε Νάθενα, όποιος μελετήσει τη μέχρι τώρα πορεία σας, εντυπωσιάζεται για την αγάπη σας στο σιδηρόδρομο. Τί σημαίνει για εσάς τραίνο και από πού πηγάζει αυτή η λατρεία σας  για την οποία γράψατε και βιβλίο ;  

Θα χρησιμοποιήσω τα λόγια του Αμερικανού συγγραφέα Πωλ Θέροου: «Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να ακούει το σφύριγμα των τραίνων – καθώς περνούσαν δίπλα από το σπίτι μου στη Βοστώνη και το Μέιν – ποτέ στη ζωή μου δεν είδα τραίνο που να μη θέλω να φύγω μαζί του..»  Κάτι ανάλογο συνέβη και με μένα. Τόσο οι πρώτες μου προσλαμβάνουσες παραστάσεις στον Πειραιά όπου γεννήθηκα, όσο και τα πολλά ταξίδια της οικογενείας μου στην Πελοπόννησο κυρίως, ήταν στενά συνδεδεμένες με τα τραίνα.

Μέσα από το βιβλίο σας «Ο Σιδηρόδρομος στη γη της Αρχ. Ολυμπίας» εύκολα ο αναγνώστης μαθαίνει για τις κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Ηλεία πριν από το 1900, στοιχεία που οι περισσότεροι σήμερα αγνοούμε.Πώς προέκυψε η αγάπη σας για την περιοχή ;

Το βιβλίο μου «Ο Σιδηρόδρομος στη γη της Αρχαίας Ολυμπίας», καταπιάνεται αναλυτικά με την ιστορία του σιδηροδρόμου στην Δυτική Πελοπόννησο και αυτό το οφείλει στον μεγάλο βαθμό ανάπτυξης που παρουσίαζε στα τέλη του 19ου αιώνα, λόγω της παραγωγής και εμπορίας της σταφίδας. Η μεγάλη ανάγκη για ένα φτηνό και αποτελεσματικό τρόπο μεταφοράς των φορτίων σταφίδας από το κέντρο συσκευασίας της που ήταν ο Πύργος στο λιμάνι προς εξαγωγή,το Κατάκολο, ήταν η αιτία που κατασκευάστηκε ο πρώτος ελληνικός σιδηρόδρομος «εκτός των τειχών» της πρωτευούσης. Αφού λοιπόν η σταφίδα ήταν η αιτία μας δίνεται η δυνατότητα για να κατανοήσουμε πολλά στοιχεία για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, στοιχεία που πολλοί αγνοούν…

Έχω ρίζες από το νομό, ο παππούς μου ήταν από Καλλιθέα Ολυμπίας. Ένας αδελφός του έμενε στο Ανεμοχώρι και επειδή μας φιλοξενούσε Πάσχα και κάποια καλοκαίρια πηγαίναμε με το τραίνο και κάπως έτσι πρωτογνώρισα τον εκτός Αθηνών σιδηρόδρομο.

Κύριε Νάθενα όταν ακούτε «Το τραίνο της αγάπης», τη ”Ριρίκα”, τον ”Κολοσούρτη”, τί σας έρχεται στο νου ; Το ”Μοτράκι” το έλεγε συχνά η μητέρα μου η οποία καταγόταν από χωριό της Ολυμπίας.. Κάποιοι τα έχουν ακουστά, κάποιοι άλλοι όχι…

Όλα αυτά είναι ιστορίες βγαλμένες από τη ζωή, για παράδειγμα, το τραίνο που πήγαινε από τον Πύργο στο Κατάκολο το ονόμασαν «τραίνο της αγάπης», λόγω των πολλών φλερτ και ειδυλλίων που αναπτύσσονταν μεταξύ των αρρένων και θηλέων γόνων της τοπικής κοινωνίας του Πύργου, που πηγαινοέρχονταν εκείνα τα χρόνια στο παραλιακό επίνειο και θέρετρο του Πύργου, όπου συνδύαζαν την εκδρομή, με την διασκέδαση, το κολύμπι και το «φλερτ»

Οι «κωλοσούρτες» ήσαν οι ατμομηχανές του τραίνου του Κατακόλου που έφεραν ειδικές προστατευτικές μεταλλικές ποδιές μπροστά από τους τροχούς και τις μπιέλλες τους, που τις έκαναν να μοιάζουν πως σέρνονται με τα «οπίσθιά» τους όταν κινούνταν.

Το όνομα «Ριρίκα» το έδωσε αρχικά κάποιος σιδηροδρομικός στο τραίνο Καβασίλων – Κυλλήνης, επειδή σε κάποια μικρή στάση στο μέσον του πουθενά, επιβιβαζόταν κάποια κοπέλα ονόματι Ριρίκα που εργαζόταν στα χωράφια… Τέλος με το όνομα «μοτράκι» χαρακτήριζαν οι χωρικοί της Δυτικής Πελοποννήσου τις μικρές μονοβάγονες αυτοκινητάμαξες «ωτομοτρίς» επί το γαλλικότερον που εξυπηρετούσαν μεταπολεμικά κυρίως τα τοπικά δρομολόγια: ωτομοτρίς – ωτομοτράκι – μοτράκι..

Όποιος ψάχνει βρίσκει, εσείς που σίγουρα συνεχίζετε να ψάχνετε. Τι άλλο έχετε βρει για το σιδηρόδρομο σον Πύργο; Θα υπάρχει συνέχεια στο βιβλίο σας;

Το βιβλίο που εξεδόθη χάρη στην ευγενική χορηγία της εταιρείας ΓΑΙΑ-ΟΣΕ ΑΕ. δεδομένου ότι εμπλέκεται στα έργα και τις βελτιώσεις που προβλέπεται να γίνουν στους σταθμούς και τις στάσεις και το τροχαίο υλικό της γραμμής Κατάκολο-Πύργος-Αρχαία Ολυμπία, στα πλαίσια της ΟΧΕ. Η έκδοση ακριβώς γι αυτό το λόγο ήταν συλλεκτική, με περιορισμένο αριθμό αντιτύπων.  Ουσιαστικά εταιρική και όχι εμπορική, δεν πήγε δηλ. στα βιβλιοπωλεία. Για τους λόγους αυτούς, αλλά και δεδομένου ότι στην έρευνά μου, έχω ανακαλύψει και κάποια καινούργια στοιχεία και ανέκδοτες σπάνιες φωτογραφίες, θα με ενδιέφερε η επανέκδοση του βιβλίου, στο οποίο εκτός από ιστορικά, περιηγητικά και τεχνικά στοιχεία, έχω συμπεριλάβει και δικά μου βιωματικά, καθώς και λαογραφικά σε σχέση με την ζωή της τοπικής κοινωνίας και το τραίνο στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό είμαι ανοιχτός σε οποιαδήποτε πρόταση από κάποιο χορηγό ή τοπικό φορέα που σχετίζεται με την Αυτοδιοίκηση και τα ΜΜΕ της περιοχής, για μια επανέκδοση του βιβλίου σε εμπορική βάση.

Ποιος είναι

Είναι μαθηματικός και συγκοινωνιολόγος και ερευνητής της ιστορίας των μεταφορών, έχει διατελέσει ειδικός σύμβουλος της Διοίκησης του ΟΣΕ σε συγκοινωνιακά θέματα, με κυριότερο αντικείμενο τον σχεδιασμό, τις μελέτες και την υλοποίηση του Προαστιακού Σιδηροδρόμου της Αθήνας.

Το 1983 συμμετείχε στην ίδρυση του Συλλόγου Φίλων του Σιδηροδρόμου και μέσα από αυτόν ήρθε ενεργότερα σε επαφή με την έρευνα της ιστορίας του μέσου.