Olympia Forum: Υποδομές & Έργα Ανάπτυξης – Οι ομιλίες

H Τοποθέτηση του Γενικού Γραμματέα Υπουργείου Ναυτιλίας κ. Διονύση Τεμπονέρα

Αξιότιμοι Κυρίες και Κύριοι,

Καλημέρα σε όλους.

Θα ήθελα κατ’ αρχήν να ευχαριστήσω και να συγχαρώ τους διοργανωτές του Συνεδρίου αλλά και να εκφράσω την ιδιαίτερη χαρά να βρίσκομαι σε έναν τόπο τόσο ιερό και με τόσο μεγάλη ιστορία και επίδραση στον ανθρώπινο πολιτισμό.

Η θεματική του Συνεδρίου είναι ιδιαίτερα επίκαιρη και απασχολεί τόσο την ελληνική όσο και την ευρωπαϊκή εν γένει αναπτυξιακή πολιτική.

Είναι γεγονός, ότι οι περιορισμένοι δημοσιονομικοί πόροι και η οικονομική συγκυρία, που αντιμετωπίζει την τελευταία δεκαετία η χώρα μας, σε συνδυασμό με την αρχική μείωση των αναπτυξιακών επενδύσεων και το δημοσιονομικό περιορισμό οδήγησαν τη χώρα σε ύφεση, δημιουργώντας έτσι δυσχερείς τις συνθήκες για την υλοποίηση της ανάπτυξης και πόσο μάλλον της βιώσιμης ανάπτυξης.  Παράλληλα, η μονόπλευρη οικονομική θεώρηση της ανάπτυξης δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις τωρινές ανθρώπινες ανάγκες και προφανώς ούτε τις ανάγκες των επόμενων γενεών. Η συνεχής υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, η μείωση της βιοποικιλότητας, η αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου οδηγούν σε αντίστοιχη υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και των συνθηκών διαβίωσης των πληθυσμών.

Η ολιστική, βιώσιμη ανάπτυξη και η βιώσιμη γαλάζια ανάπτυξη προωθούν τη διακυβέρνηση και αξιοποίηση των φυσικών πόρων με ταυτόχρονο σκοπό τη μεγιστοποίηση της οικονομικής ανάπτυξης και την πρόληψη της υποβάθμισης του περιβάλλοντος.

Στη σύγχρονη εποχή που ζούμε, ο καθένας από μας πρέπει να αναλογιστεί τι είδους ανάπτυξη επιθυμεί για τον τόπο του, τη χώρα του και τι έργο θέλει να αφήσει στις επόμενες γενιές. Για εμάς, το όραμα για τη μετάβαση σε μια οικονομία φιλική στο περιβάλλον, στη βιώσιμη ανάπτυξη στον εκσυγχρονισμό και στην κατασκευή υποδομών για οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη είναι ξεκάθαρο. Στόχος όλων μας πρέπει να είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών όχι μόνο για σήμερα αλλά και για αύριο, για τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Τον Σεπτέμβριο του 2015 τα 193 κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησαν τη νέα Ατζέντα 2030, ένα σχέδιο δράσης για τους ανθρώπους, τον πλανήτη και την ευημερία για την επίτευξη ενός καλύτερου μέλλοντος για όλους και σχεδίασαν μια διαδρομή για τα επόμενα 15 χρόνια προς την εξάλειψη της ακραίας φτώχειας, την καταπολέμηση της ανισότητας και της αδικίας και την προστασία του πλανήτη μας.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι υποδομές και τα έργα ανάπτυξης έχουν θεμελιώδη σημασία για την οικονομία και την κοινωνία μας και πρέπει να είναι βιώσιμα ενόψει των νέων προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. Σε συνδυασμό με την πολιτική για τον θαλάσσιο και παράκτιο τουρισμό και τη γαλάζια ανάπτυξη, επιδρούν καθοριστικά στην ευημερία και την ασφάλεια των πολιτών. Μπορούν να συμβάλουν τόσο στη βιώσιμη και αποκεντρωμένη οικονομική ανάπτυξη, στην προσέλκυση επενδύσεων και στη δημιουργία υψηλής ποιότητας θέσεων εργασίας, όσο και στην εμπέδωση της κυριαρχίας και της ασφάλειας, την ενίσχυση της οικονομικής και της γεωπολιτικής σημασίας της χώρας. Η βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί τη διαμόρφωση μιας κοινής, προσαρμοσμένης πολιτικής με ισορροπία ανάμεσα σε όλους τους άξονες: κοινωνία, επιχειρήσεις, οικονομία και περιβάλλον και με στόχο την εξασφάλιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.

Η βελτίωση της ποιότητας της ανθρώπινης ζωής είναι συνάρτηση της εφαρμογής καινοτόμων και βιώσιμων έργων υποδομής με τη δημιουργία συνεργατικών μορφών ανάπτυξης και την εξομάλυνση της διαδικασίας στη λήψη των αποφάσεων των αρμοδίων φορέων σε τοπικό, κρατικό, ευρωπαϊκό αλλά και διεθνές επίπεδο, ιδίως όταν οι εμπλεκόμενοι φορείς είναι πολλοί.

Πιο συγκεκριμένα, στόχος της Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής είναι η παροχή μιας συνεκτικότερης προσέγγισης των θαλάσσιων υποθέσεων, μέσω της ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής. Η πολιτική αυτή επικεντρώνεται σε ζητήματα που δεν εμπίπτουν στην πολιτική ενός μόνο τομέα καθώς και σε ζητήματα που απαιτούν τον συντονισμό διαφόρων τομέων και φορέων. Μια από τις διατομεακές πολιτικές είναι και η γαλάζια ανάπτυξη στην οποία περιλαμβάνονται και οι μεταφορές και τα λιμάνια.

Οι αυξανόμενες απαιτήσεις των νέων διεθνών κανονισμών αποτελούν τεράστια περιβαλλοντική πρόκληση στον κλάδο και υπαγορεύουν ενέργειες προς την επίτευξη της βιώσιμης κινητικότητας. Με την επιβολή του νέου ορίου για το θείο στα καύσιμα των πλοίων, τα πράσινα καύσιμα είναι μονόδρομος για μια βιώσιμη ναυτιλία. Η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα πλοία (ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική ενέργεια και βιοενέργεια) μειώνει άμεσα την κατανάλωση των υδρογονανθράκων αλλά και της ηλεκτρικής, έχει πολύ μικρότερο κόστος και ενισχύει τη βιώσιμη ανάπτυξη, σύμφωνα και με τις επιταγές του νόμου αλλά και του Συντάγματος.

Οι λιμένες, περαιτέρω, ως σημαντικοί πυλώνες της οικονομικής δραστηριότητας και ανάπτυξης, συγκεντρώνουν ποικιλόμορφες δραστηριότητες (ελλιμενισμός, φορτοεκφόρτωση, ναυπηγοεπισκευές, αποθήκευση κ.ά.) και επομένως, οι επιδράσεις των λιμενικών δραστηριοτήτων καθολικά στο θαλάσσιο περιβάλλον είναι αυξανόμενες. Οι λιμένες πρέπει να σχεδιάζονται με κριτήρια υψηλού επιπέδου και εκτός από το ότι πρέπει να είναι ανταγωνιστικοί πρέπει να διαχειρίζονται με ολιστικό τρόπο και να εφαρμόζονται νέες τεχνολογίες. Η Έρευνα & Ανάπτυξη, ως συστατικό στοιχείο της καινοτομίας, μπορεί να εξασφαλίσει λύσεις με προστιθέμενη αξία σε πολλούς θαλάσσιους τομείς.

Μερικές λοιπόν από τις δράσεις για την επίτευξη του στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης είναι η ανάπτυξη συστημάτων μεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων μεταφορών, των λιμένων, των πολυτροπικών συνδέσεων με σκοπό την προαγωγή της βιώσιμης κινητικότητας, τοπικής και περιφερειακής. Η χρήση εναλλακτικών ναυτιλιακών καυσίμων επιβάλλεται νομοθετικά διεθνώς και αποτελεί ίσως το μοναδικό τρόπο της απεξάρτησης από τους υδρογονάνθρακες. Η προστασία και η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και του εδάφους και η προώθηση των οικοσυστημικών υπηρεσιών παρέχεται, μεταξύ άλλων, και μέσω του δικτύου Natura 2000 και των πράσινων υποδομών.

Το πιο απτό παράδειγμα τέτοιας πολιτικής, και είμαστε περήφανοι για αυτό, αποτελεί και η πρώτη εγκατάσταση σημείου ηλεκτροδότησης υβριδικού πλοίου (cold ironing) στο λιμάνι της Κυλλήνης τον Δεκέμβριο. Το έργο ELEMED, όπως ξέρετε, είναι ένα έργο που συντελέστηκε με τη συνδρομή του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και το ΕΜΠ και που χωρίς τη θερμή υποστήριξη του Δήμου και του Δημάρχου Κυλλήνης δε θα μπορούσε να ολοκληρωθεί. Σήμερα, που οι πιέσεις και η ανάγκη για τη μείωση των εκπομπών ρύπων από τα πλοία είναι καθοριστικής σημασίας, το έργο αυτό αποδεικνύει την πρόθεση της Κυβέρνησης για την υλοποίηση των 17 στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης. Σημειωτέον, το έργο ELEMED είναι μόνο η αρχή. Προς το σκοπό αυτό λειτουργούν και Ομάδες Εργασίας στο Υπουργείο με αντικείμενο την επεξεργασία και εκσυγχρονισμό του σχετικού θεσμικού πλαισίου, όπως είναι και το υγροποιημένο φυσικό αέριο -LNG.

Ποιοί, λοιπόν, επωφελούνται από τα έργα για τη βιώσιμη ανάπτυξη; Και βέβαια οι πολίτες που είναι και οι χρήστες των υπηρεσιών από τα έργα και τα χρηματοδοτούμενα προγράμματα. Ας μην ξεχνάμε, ότι η αειφόρος ανάπτυξη λειτουργεί στις τρεις διαστάσεις: της περιβαλλοντικής προστασίας, της κοινωνικής ισότητας και συνοχής και της οικονομικής ευμάρειας.

Γενικότερα, υπάρχουν πολλά μεγάλα έργα υποδομής που ενισχύουν τη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας προς την έξυπνη και βιώσιμη ανάπτυξη, συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της συνδεσιμότητας ολόκληρης της χώρας μέχρι το 2020 και αφορούν στις μεταφορές και το περιβάλλον. Επίσης, μπορούν να αποτελέσουν πόλο έλξης και ιδιωτικών επενδύσεων.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι πέρα από το έργο ELEMED, έχει συντελεστεί σημαντική αύξηση των πόρων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων: σε  ετήσια βάση δίνονται περίπου 4,5 εκατομμύρια ευρώ για έργα σε μικρά κυρίως λιμάνια για αποκατάσταση ζημιών και βελτίωση της λειτουργικότητας των λιμανιών,  ωστόσο για το 2018 τριπλασιάστηκαν σχεδόν αυτοί οι πόροι. Αγγίζουν τα 12,5 εκατομμύρια ευρώ  και απορροφήθηκε εξ’ ολοκλήρου με την επιλογή ενενήντα τεσσάρων (94) νέων και πενήντα εννέα (59) συνεχιζόμενων έργων σε δεκάδες μικρά και μεγάλα λιμάνια όλης της χώρας. Και αυτό είναι σημαντικό διότι, όπως προαναφέρθηκε, οι λιμένες καλούνται, με τις απαραίτητες θεσμικές προσαρμογές, να αναπτύξουν νέους ρόλους και υπηρεσίες προκειμένου να ανταποκριθούν στην νέα πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί.

Οι λιμένες αποτελούν ένα αναπόσπαστο τμήμα της μεταφορικής και εφοδιαστικής αλυσίδας και όσο η θαλάσσια μεταφορά αποτελεί τον πιο αποδοτικό ή αποτελεσματικό τρόπο, οι λιμένες θα είναι ένας ακόμα περισσότερο αναντικατάστατος κρίκος της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθότι είναι πιθανότερο να αντιμετωπίσουν ανταγωνισμό από άλλους λιμένες, παρά από άλλα μέσα μεταφοράς. Είναι προς το συμφέρον όλων να αξιοποιηθούν όλες οι ομολογουμένως σημαντικές δυνατότητες συνέργιας των εμπλεκομένων μερών. Γιατί είναι ευθύνη όλων μας, Πολιτείας και Πολιτών να αξιοποιηθούν τα χρηματοδοτικά προγράμματα και οι νέες τεχνολογίες.

 

Κυρίες και Κύριοι,

Η ελληνική ναυτιλία αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα μιας δημιουργικής και παραγωγικής Ελλάδας, που έχει αναδείξει τη χώρα μας σε παγκόσμιο πρωτοπόρο του συγκεκριμένου κλάδου. Τα ελληνικά λιμάνια και η ποντοπόρος ναυτιλία μπορούν να αξιοποιηθούν ως μοχλός ανάπτυξης της οικονομίας της χώρας μας. Η ποιότητα, η προσβασιμότητα και η αξιοπιστία των υπηρεσιών μεταφορών επιτρέπουν την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και δημιουργούν σημαντικές άμεσες, έμμεσες και επαγόμενες πολλαπλασιαστικές ωφέλειες για την εθνική οικονομία

 

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας και εύχομαι καλή συνέχεια στις εργασίες του Συνεδρίου.