Πάνος Τριγάζης: «Λαμπράκης – Κύπρος, Κοινή Πορεία Ειρήνης»

«Ποια η σχέση του Λαμπράκη με το Κυπριακό; Εδώ και τουλάχιστον μισό αιώνα, το Κυπριακό αποτελεί πρόβλημα ειρήνης στο νησί και τη Μεσόγειο. Θα έλεγα ότι και οι αντιαποικιοκρατικοί αγώνες του κυπριακού λαού ήσαν αγώνες για την ειρήνη, η οποία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ελευθερία και ανεξαρτησία. Προφανώς ο Λαμπράκης, ο οποίος δολοφονήθηκε σχετικά νέος (ήταν 50 ετών το 1963), δεν έζησε όλες τις φάσεις του κυπριακού προβλήματος. Έζησε, όμως, ίσως την πιο κρίσιμη περίοδο, από τον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ το 1955-59 μέχρι τα πρώτα χρόνια ζωής της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τη χρονιά που δολοφονήθηκε ο Λαμπράκης (1963) δέχτηκε βαρύτατο πλήγμα και η ειρήνη στην ανεξάρτητη Κύπρο, με την έναρξη των διακοινοτικών συγκρούσεων.

Ο υπότιτλος «Κοινή Πορεία Ειρήνης» θα μπορούσε να περιέχει και άλλα επίθετα, όπως ελπιδοφόρα, ηρωική, αλλά και μαρτυρική. Μάρτυρας της ειρήνης είναι ο Λαμπράκης και ως μάρτυρας απεικονίζεται σε σκίτσα και ζωγραφικούς πίνακες, τα πρώτα χρόνια μετά τη δολοφονία του.

Η πρώτη δική μου διαδήλωση, σε ηλικία 10 ετών, ήταν για το Κυπριακό. Το 1960, όντας μαθητής του Πρώτου Δημοτικού Σχολείου Πύργου, είχα λάβει μέρος με το σχολείο μας στην υποδοχή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην πρωτεύουσα της Ηλείας. Ο Μακάριος βρισκόταν στο κτίριο της Μητρόπολης Ηλείας και είχαμε κάνει πορεία από το σημερινό Δικαστικό Μέγαρο Πύργου, φωνάζοντας «Αυτοδιάθεση». Πολύ αργότερα, όντας φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, γνώρισα πολλούς Κύπριους και την κουλτούρα τους, μέσω και της μεγάλης και δημιουργικής κυπριακής παροικίας του Λονδίνου, η οποία παίζει ρόλο και στη βρετανική πολιτική ζωή και είχε συμπαρασταθεί ενεργά στον τότε αντιδικτατορικό αγώνα του ελληνικού λαού.

Μεταδικτατορικά, είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ την Κύπρο πολλές φορές και να συναντηθώ με πολιτικούς ηγέτες των δύο Κοινοτήτων. Συνεπώς, ο δεσμός μου με τον κυπριακό λαό είναι πολύχρονος και πολύμορφος. Κι αν δεν ήμουν πολίτης της Ελλάδας, θα ’θελα να ήμουν της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα 60 χρόνια της οποίας θα τιμήσουμε το 2020».

Απόσπασμα από την εισαγωγή του τελευταίου βιβλίου του Ηλείου Πάνου Τριγάζη με τίτλο «Λαμπράκης – Κύπρος, Κοινή Πορεία Ειρήνης»