Συνεντεύξεις

Δρ. Κωνσταντίνος Αγραπιδάς: Τι αλλάζει στη ζωή μας; -Ανάλυση του νέου εργασιακού νόμου

Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΓΡΑΠΙΔΑΣ ΜΙΛΑ ΣΤΗΝ ΕΦ. «ΠΑΤΡΙΣ» ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΕΙ  ΤΟΝ ΝΕΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΝΟΜΟ

  • Οι νέες ρυθμίσεις για τους εργαζόμενους

Η πανδημία και τα υγειονομικά μέτρα που λήφθηκαν για την προστασία της δημόσιας υγείας (αναστολή λειτουργίας επιχειρήσεων, τηλεργασία κ.ά.) δημιούργησαν νέες συνθήκες εργασίας στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα.

Ο νόμος για την εργασία που ψηφίστηκε από τη Βουλή φέρνει βασικές αλλαγές στις ζωές των εργαζομένων.

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Αγραπιδάς, Γενικός Διευθυντής Εργασιακών σχέσεων, Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και Ένταξης στην Εργασία «αποκρυπτογραφεί» στην εφ. «Πατρίς» το νέο νόμο εξηγώντας τι αλλάζει στη ζωή των εργαζομένων.

Η τηλεργασία ήρθε για να μείνει;

H τηλεργασία είναι μορφή οργάνωσης ή και εκτέλεσης εργασίας που χρησιμοποιεί τεχνολογίες πληροφορικής, βάσει σύμβασης ή σχέσης εργασίας, κατά την οποία μια εργασία που θα μπορούσε επίσης να εκτελεσθεί στις εγκαταστάσεις του εργοδότη, εκτελείται κανονικά εκτός αυτών των εγκαταστάσεων.

Αποτελεί μορφή εργασίας η οποία συνεχώς αναπτύσσεται, ενώ αναμένεται να επεκταθεί η προσφυγή σε αυτήν, στον βαθμό κατά τον οποίο μειώνεται το κόστος των τηλεπικοινωνιών, αλλά και αίρονται πολλές από τις επιφυλάξεις που στο παρελθόν είχαν δημιουργηθεί. Επίσης, πρόσφατα προκύπτει και μια άλλη μορφή τηλεργασίας, η νομαδική εργασία, στην οποία ο εργαζόμενος, μη έχοντας σταθερό τόπο απασχόλησης, μετακινείται ελεύθερα, απασχολούμενος μέσω των λεγόμενων «έξυπνων συσκευών».

Σημειώνεται ότι η πρόσφατη υγειονομική κρίση είχε ως άμεση συνέπεια την ανάγκη προσφυγής σε συστήματα τηλεργασίας  και την  εξ αποστάσεως εργασία στον ιδιωτικό τομέα. Αυτό, εκ των πραγμάτων, οδηγεί στη συνειδητοποίηση τόσο των θετικών όσο και των αρνητικών πλευρών αυτής της μορφής εργασίας. Πρόκειται, δηλαδή, για δοκιμή του θεσμού υπό πραγματικές συνθήκες, πράγμα που αναμένεται να οδηγήσει και σε συχνότερη προσφυγή σε αυτόν.

Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης, συνήφθη η ευρωπαϊκή συμφωνία πλαίσιο για την τηλεργασία, η οποία είχε ως αποστολή να αποτελέσει τη βάση για την περαιτέρω, σε εθνικό επίπεδο, συλλογική διαπραγμάτευση.

H χώρα μας ενσωμάτωσε τη συμφωνία αυτή με την ε.γ.σ.σ.ε.2006/2007 ως παράρτημά της, ενώ στον ν. 3846/2010 προβλέπονται ορισμένες ειδικότερες ρυθμίσεις για την προστασία των τηλεργαζομένων.

O εργοδότης, στην περίπτωση της τηλεργασίας, παρέχει, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση, στον τηλεργαζόμενο τις γραπτές πληροφορίες που προβλέπονται στο π. δ. 156/1994. Η ιδιαιτερότητα, όμως, αυτής της ειδικής σύμβασης εργασίας επιβάλλει περαιτέρω διαφάνεια ως προς τους όρους εκτέλεσής της. Για τον λόγο αυτό, προβλέπεται ρητά στο άρθρο 5 του ν.3846/2010 ότι ο εργοδότης, όταν καταρτίζει σύμβαση τηλεργασίας, υποχρεούται, συμπληρωματικά, να παραδίδει γραπτώς στον εργαζόμενο, μέσα σε οκτώ (8) ημέρες, το σύνολο των πληροφοριών που αναφέρονται στην εκτέλεση της εργασίας και, ειδικότερα, τις πληροφορίες ως προς την ιεραρχική σύνδεση με τους προϊσταμένους του στην επιχείρηση, τα λεπτομερή καθήκοντά του, τον τρόπο υπολογισμού της αμοιβής, τον τρόπο μέτρησης του χρόνου εργασίας, την αποκατάσταση του κόστους που προκαλείται από την παροχή της (τηλεπικοινωνίες, εξοπλισμός, βλάβες συσκευών, κ.λπ.). Aν στη σύμβαση περιέχεται συμφωνία για τηλετοιμότητα, πρέπει να ορίζονται τα χρονικά της όρια και οι προθεσμίες ανταπόκρισης του μισθωτού.

Ένα μείζον ζήτημα στην τηλεργασίας είναι η διείσδυση του επαγγελματικού στον ιδιωτικό βίο. Ο εργαζόμενος μπορεί να μην γνωρίζει πότε ακριβώς θα εργασθεί και αν υποχρεούται να βρίσκεται σε συνεχή διαθεσιμότητα, δηλαδή ακόμη και όταν δεν εκπληρώνει μια συγκεκριμένη εργασιακή υποχρέωση. Είναι προφανές ότι διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, ενώ η συνεχής χρήση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποτελεί παράγοντα στρες, το οποίο ασφαλώς αποτελεί μείζονα σήμερα απειλή για τη υγεία των εργαζομένων.

Στην προτεινόμενη διάταξη ορίζεται, για πρώτη φορά, ότι ο τηλεργαζόμενος  έχει δικαίωμα αποσύνδεσης, το οποίο συνίσταται στο δικαίωμά του να απέχει πλήρως από την παροχή της εργασίας του και, ιδίως, να μην επικοινωνεί ψηφιακά και να μην απαντά σε τηλεφωνήματα, μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή σε οποιασδήποτε μορφής επικοινωνία εκτός ωραρίου εργασίας και κατά τη διάρκεια των νόμιμων αδειών του. Απαγορεύεται κάθε δυσμενής διάκριση σε βάρος του τηλεργαζομένου, επειδή άσκησε το δικαίωμα αποσύνδεσης.

Πως λειτουργεί η ψηφιακή κάρτα εργασίας;

Σε τρία διαδοχικά στάδια θα ενεργοποιηθεί η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, που έχει ως στόχο να ελέγχει σε «πραγματικό χρόνο» το ωράριο απασχόλησης του κάθε εργαζόμενου. Ο στόχος είναι η συγκεκριμένη κάρτα, που θα μπορεί να λειτουργεί και μέσω μιας εφαρμογής στο κινητό τηλέφωνο, να ενεργοποιηθεί εντός του α’ εξαμήνου του 2022, σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας.

Α. Σε πρώτη φάση, εντός του έτους οι εργαζόμενοι θα αποκτήσουν ηλεκτρονικά πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που καταχωρίζονται στο σύστημα «Εργάνη» σχετικά με τον εργασιακό τους βίο.

Β. Έως τις αρχές του 2022 θα είναι έτοιμη η «μήτρα» της κάρτας εργασίας, δηλαδή το ηλεκτρονικό σύστημα το οποίο θα υποδέχεται τις πληροφορίες που θα καταχωρούν ψηφιακά εργαζόμενοι και εργοδότες. Παράλληλα, καταργείται μια σειρά γραφειοκρατικών διαδικασιών με στόχο τη διευκόλυνση εργαζομένων και επιχειρήσεων.

Γ. Εντός του πρώτου εξαμήνου του 2022 θα ξεκινήσει η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας με παρακολούθηση της πραγματικής απασχόλησης σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας.

Σε κάθε περίπτωση, τονίστηκε ότι η επένδυση για την ψηφιακή κάρτα στην πλήρη της μορφή θα ενταχθεί για χρηματοδότηση στο Ταμείο Ανάκαμψης προκειμένου οι απαιτούμενες επενδύσεις να υλοποιηθούν το συντομότερο. Η εφαρμογή της θα ξεκινήσει από μεγάλες επιχειρήσεις που ήδη χρησιμοποιούν συστήματα μέτρησης χρόνου για τους εργαζόμενους, συνήθως ηλεκτρονικά, και θα επεκταθεί σταδιακά σε όλη την αγορά.

Η αρχιτεκτονική του συστήματος σχεδιάζεται με τρόπο που προβλέπει δυνατότητα αμοιβαίου ελέγχου της δήλωσης του ωραρίου, της υπερεργασίας, των υπερωριών κ.λπ. τόσο από τους εργαζόμενους όσο και από τους εργοδότες, με δικλείδες που θα αποκλείουν τις παράτυπες δηλώσεις. Έτσι αποφεύγεται το ενδεχόμενο κατάχρησης από τη μια πλευρά και της υποδήλωσης της εργασίας από την άλλη.

Η ψηφιακή κάρτα δεν θα είναι απαραίτητα μια κάρτα σε φυσική μορφή όπως αυτές που ήδη διαθέτουν σήμερα πολλές επιχειρήσεις που εφαρμόζουν συστήματα ωρομέτρησης του χρόνου εργασίας. Μπορεί να είναι μια εφαρμογή στο κινητό και ένα πρόγραμμα στους υπολογιστές της επιχείρησης, διασυνδεδεμένα αμφότερα με την «Εργάνη». Φυσικά τα συστήματα ωρομέτρησης όπου υπάρχουν θα διατηρηθούν και θα διασυνδεθούν με το νέο σύστημα, προκειμένου να λειτουργήσουν με ψηφιακό τρόπο. Σημειώνεται ακόμη ότι:

  1. Το σύστημα θα διαθέτει απεικόνιση όλων των νόμιμων ορίων υπερωριών, ημερήσιου χρόνου ανάπαυσης κ.λπ., όπως προβλέπονται από τη νομοθεσία, ώστε να δημιουργείται ασφάλεια σε εργαζόμενους και εργοδότες.
  2. Το σύστημα θα διαθέτει ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε να εμποδίζονται οι παράτυπες δηλώσεις.
  3. Ο μισθός θα απεικονίζεται και σε επίπεδο ώρας.
  4. Θα υπάρχουν προβλέψεις σε τεχνικό επίπεδο για όλες τις ειδικές συνθήκες που καταγράφηκαν κατά τη διαβούλευση, όπως ενδεικτικά εργασίες εκτελούμενες έξω από την έδρα της επιχείρησης, επαγγελματικά ταξίδια, έκτακτη απουσία του εργαζόμενου για προσωπικούς λόγους κ.λπ.

Η άμεση ενημέρωση του Π.Σ. «Εργάνη» για τον χρόνο εργασίας αποτελεί σημαντικό εργαλείο και για άμεσους, αποτελεσματικούς ελέγχους. Οι ελεγκτές της Επιθεώρησης Εργασίας πριν από τον έλεγχο σε κάθε επιχείρηση θα έχουν πλήρη και λεπτομερή κατάλογο των εργαζομένων που πρέπει να βρίσκονται στην εγκατάσταση

Τι προβλέπουν οι  ρυθμίσεις για τη βία και τη σεξουαλική παρενόχληση;

Αποτελεί  καινοτομία για το εθνικό δίκαιο ότι περιλαμβάνεται ρητώς στις απαγορεύσεις η παρενόχληση και η βία στην εργασία (“mobbing”) και καθώς προβλέπεται η αυτοτελής απαγόρευσή της, αποσυνδεδεμένη από την έννοια των διακρίσεων.

Επισημαίνεται συναφώς, ότι το εν λόγω φαινόμενο,   παρά την ποικιλία των μορφών με τις οποίες εκδηλώνεται, εμφανίζει ορισμένα πάγια εξωτερικά γνωρίσματα, πλήττει αδιακρίτως μεγάλο αριθμό εργαζομένων σε όλους τους κλάδους της παραγωγής και σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας και συνδέεται με σημαντικές κοινωνικές, οικονομικές και δημοσιονομικές συνέπειες». Η  ανεπιθύμητη συμπεριφορά που σχετίζεται με ένα από τα  προβλεπόμενα κριτήρια απαγορευμένης διάκρισης ή άνισης μεταχείρισης και έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας προσώπου και τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος για αυτό  χρειάζονται επειγόντως πρότυπα σχετικά με τη βία και την παρενόχληση στην εργασία.

Την επόμενη Κυριακή στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης του κ. Αγραπιδά θα μάθουμε για τις γονικές άδειες, την άδεια φροντιστή και την άδεια πατρότητας.

Όλη η επικαιρότητα