Ελλάδα Ηλεία

Ερημιά στα δικαστήρια…

-Η εξασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας του πυρήνα της δικαιοσύνης, είναι κομβικής σημασίας για την αντοχή του νομικού μας πολιτισμού σε συνθήκες κρίσης

 

-Το κράτος δεν «αναστέλλεται», ούτε σε εποχή πανδημίας. Αντιθέτως, έχει καθήκον έναντι των πολιτών, να συνεχίσει να επιτελεί τη βασική του αποστολή, εγγυητική και προστατευτική

 

Έχοντας συμπληρώσει ένα έτος με πρωτόγνωρες συνθήκες που επιβάλλει, και σωστά, η προστασία της δημόσιας υγείας από την πανδημία, η Δικαιοσύνη, η τρίτη εξουσία σύμφωνα με το Σύνταγμα, βρίσκεται σε καραντίνα!

H κυβέρνηση –σύμφωνα με τους νομικούς – έκλεισε τα δικαστήρια, χωρίς adhoc απόφαση της αρμόδιας υγειονομικής επιτροπής στερώντας από τους πολίτες τη δικαστική προστασία και από τους δικηγόρους την επαγγελματική και οικονομική ελευθερία.

Οι περισσότερες δίκες δεν γίνονται, τα δικαστήρια είναι σε μεγάλο βαθμό κλειστά, οι υπηρεσίες τους δεν είναι εύκολα προσβάσιμες στο κοινό και η πλειοψηφία των λειτουργών της Θέμιδας αναλώνονται σε αργόσυρτες και μη επιστημονικές διεργασίες.

Η Δικαιοσύνη είναι στoν …πάγο και μαζί με αυτή χιλιάδες υποθέσεις που εκκρεμούν και  που κανείς δεν γνωρίζει πότε θα ξεκινήσει η εκδίκασή τους.

Η πανδημία ήρθε για να ταιριάξει αρμονικά με το αργόσυρτο των διαδικασιών που χαρακτηρίζει την ελληνική Δικαιοσύνη, με τις συχνές αναβολές των δικών.

Πού οδηγεί αυτή η κατάσταση;

Ηλείοι νομικοί «μιλούν» σήμερα στην εφ. «Πατρίς» για τις συνέπειες στην απονομή της Δικαιοσύνης από την πανδημία του κορωνοϊού και ζητούν τη Δικαιοσύνη ανοικτή, με τις αναγκαίες υγειονομικές προσαρμογές προφανώς. Όχι μόνο για την επιβίωση του δικηγορικού κλάδου, ο οποίος δεν ενισχύθηκε ουσιαστικά αλλά γιατί η πρόσβαση στην Δικαιοσύνη, η δυνατότητα έννομης προστασίας, είναι θεμέλιο του πολιτεύματος και της κοινωνίας. Είναι αυτοσκοπός και θεμελιώδης υποχρέωση του κράτους και υφίσταται, πάντα και σε κάθε συνθήκη. Ακόμα και σε αυτή της πανδημίας.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ: Πρόεδρος του Δικηγορικού Ηλείας

«Η δικαιοσύνη σε αναστολή, οι πολίτες σε ομηρία»

«Η συνεχιζόμενη επί έναν χρόνο ουσιαστική και ως επί το πλείστον καθολική αναστολή της λειτουργίας των δικαστηρίων θέτει μία σειρά από καίρια ζητήματα, που σχετίζονται τόσο με τη λειτουργία μιας οργανωμένης πολιτείας, όσο και με την προστασία του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος στην απονομή της δικαιοσύνης, που εκδηλώνεται αφενός ως δικαίωμα των πολιτών για δικαστική προστασία και αφετέρου ως δικαίωμα των δικηγόρων για την άσκηση του επαγγέλματός τους.

Τούτο διότι η κατ’ αυτόν τον τρόπο επιβαλλόμενη αναστολή της λειτουργίας μίας εκ των τριών συνταγματικά προβλεπόμενων εξουσιών προσκρούει σε βασικές αρχές του ιδίου Συντάγματος, που καθιερώνουν ουσιώδεις κανόνες οργάνωσης της πολιτείας και διασφαλίζουν θεμελιώδη ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ειδικότερα θεωρούμε ότι επέρχεται με τον τρόπο αυτό παραβίαση:

  1. Της αρχής της διακρίσεως των λειτουργιών (άρθρο 26 του Συντάγματος), βάσει της οποίας η νομοθετική και η εκτελεστική λειτουργία οφείλουν να απέχουν από ενέργειες που πλήττουν την ανεξαρτησία και το αυτοδιοίκητο της Δικαιοσύνης και να μην υπεισέρχονται στην απρόσκοπτη λειτουργία της. Μία τέτοια επέμβαση είναι κατ’ εξαίρεση μόνο θεμιτή και δικαιολογημένη, όταν εξυπηρετείται υπέρτερος σκοπός δημοσίου συμφέροντος, ο οποίος πάντως δεν θα πρέπει να αναιρεί τον σκληρό πυρήνα του δικαιώματος της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, όπως κατοχυρώνεται από το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος και το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ.
  2. Της συνταγματικής αρχής της συνεχούς και απρόσκοπτης λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων και τα δικαστήρια, από την οποία επιβάλλεται η αδιάλειπτη και ανεμπόδιστη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών εν όψει των σκοπών δημοσίου συμφέροντος που θεραπεύουν (βλ. αντί άλλων Πρ. Παυλόπουλος “Η δημόσια υπηρεσία. Μια ενδοσκόπηση του δημοσίου δικαίου”, Νομική Βιβλιοθήκη, 2017). Μάλιστα η αρχή αυτή εφαρμόζεται αυστηρότερα και επιτακτικότερα στα λεγόμενα άμεσα όργανα του Κράτους, δηλαδή τα όργανα που προβλέπονται ευθέως εκ του Συντάγματος, ήτοι τη νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία. Κατά τον ίδιο λόγο που σε συνθήκες πανδημίας δεν αναστέλλεται, ούτε διακόπτεται η λειτουργία της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας, κατά τον ίδιο λόγο δεν πρέπει να διακόπτεται η απρόσκοπτη λειτουργία και της δικαστικής εξουσίας, που είναι ισότιμη με τις άλλες δύο.

iii. Του δικαιώματος των πολιτών σε δικαστική προστασία και των αρχών του κράτους δικαίου. Το Σύνταγμα στο άρθρο 20.1 αλλά και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (άρθρο 6.1 ΕΣΔΑ) κατοχυρώνουν το δικαίωμα σε έγκαιρη, πλήρη και αποτελεσματική δικαστική προστασία. Η απαγόρευση λειτουργίας των Δικαστηρίων δια κανονιστικής πράξεως προφανώς και θίγει στον πυρήνα της το ως άνω δικαίωμα, καθώς η δικαστική προστασία δεν μπορεί να είναι ούτε έγκαιρη, ούτε πλήρης, ούτε αποτελεσματική χωρίς τη συνεχή λειτουργία των Δικαστηρίων. Νοητή θα ήταν μόνο η παροδική αναστολή της λειτουργίας αυτής για λόγους δημοσίου συμφέροντος, εφόσον είναι η ελάχιστη αναγκαία, αναλογικά επιβαλλόμενη και συνοδευόμενη από πλήρη και διεξοδική τεκμηρίωση κάθε ειδικότερου περιοριστικού μέτρου στη λειτουργία των Δικαστηρίων, ενώ αντίθετα η συλλήβδην υιοθέτηση ενός γενικού μέτρου αναστολής (με ελάχιστες εξαιρέσεις κατεπειγουσών διαδικασιών), χωρίς να τεκμηριώνεται γιατί λιγότερο περιοριστικά της λειτουργίας των Δικαστηρίων μέτρα δεν αρκούν για την προάσπιση της δημόσιας υγείας, δεν συνάδει με τις ανωτέρω αρχές και δικαιώματα.

  1. Του δικαιώματος στην επαγγελματική και οικονομική ελευθερία, ως ειδικότερη έκφανση του δικαιώματος ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 Σ). Με το ίδιο ακριβώς, ως άνω σκεπτικό, η εν τοις πράγμασι απαγόρευση της λειτουργίας των Δικαστηρίων, πλήττει, αν όχι στον πυρήνα της, πάντως κατά τρόπο δυσανάλογο την συνταγματικά κατοχυρωμένη επαγγελματική ελευθερία των δικηγόρων, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 5.1 του Συντάγματος.

H αντίθεση των ανωτέρω διοικητικής φύσεως μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας με τις προαναφερθείσες αρχές και τα πολλαπλά προβλήματα που προκαλούνται εξ αυτού του λόγου, τόσο στο Δημόσιο όσο και στους πολίτες, εκτιμούμε ότι γίνεται πλέον κατανοητή από την πολιτεία και ελπίζουμε ότι σύντομα και στο πλαίσιο επανεκτίμησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων αυτών, θα υπάρξει μεταβολή της στάσης της στο συγκεκριμένο ζήτημα».

ΘΑΝΑΣΗΣ ΘΕΟΔΟΣΗΣ: Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αμαλιάδας

«Η πανδημία έπληξε τη… Θέμιδα»

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πανδημία του Covid-19 έπληξε, κατά πολλούς ισοπέδωσε, ό,τι είχε απομείνει όρθιο από την πολύχρονη οικονομική κρίση. Πάνω που πήγαμε ως χώρα να σταθούμε στα πόδια μας, ήλθε ο κορωνοϊός και εξακόντισε το πρόβλημα, αφού πέραν της οικονομικής ζημίας που προκάλεσε η πανδημία προστέθηκε στο κάδρο και η απειλή της υγείας των πολιτών, είτε πρόκειται για τη σωματική, είτε για την ψυχική μορφή αυτής. Από τη λαίλαπα αυτή όμως δεν θα μπορούσε να βγει αλώβητος και ο χώρος της Δικαιοσύνης!

Η επιβάρυνση του χώρου της Δικαιοσύνης χρονολογείται από τον Μάρτιο 2020 και με ελάχιστα χρονικά διαλείμματα διαρκεί εδώ και ένα ολόκληρο έτος συνολικά. Η επιβάρυνση αυτή έχει να κάνει με την υποτυπώδη λειτουργία των Δικαστικών Υπηρεσιών και τη συνεχή αναβολή/ ματαίωση των ποινικών και αστικών δικαστηρίων, καθώς όλο το διάστημα αυτό διεξάγονται μόνο ελάχιστες ποινικές υποθέσεις (όσες εγγίζουν το όριο της παραγραφής του αξιοποίνου) και ελάχιστες αστικές υποθέσεις, οι οποίες μπορούν να διεξαχθούν χωρίς την παρουσία και εξέταση μαρτύρων (οι οποίες καλύπτουν ουσιαστικά ένα απειροελάχιστο ποσοστό).

Στην πράξη, το πρόβλημα γεννάται λόγω της παύσης απονομής Δικαιοσύνης καθ’ όλο το περασμένο έτος, αλλά και λόγω της προσδοκώμενης υπερφόρτωσης των δικαστικών πινακίων, αφού η αναβολή και η σώρευση των υποθέσεων προς εκδίκαση αμέσως μετά την επιστροφή στην κανονικότητα φαντάζει ουτοπική, λόγω της έλλειψης επαρκούς ανθρώπινου δυναμικού στα Δικαστήρια, αλλά και της έλλειψης οικονομικών πόρων των διαδίκων εξαιτίας της γενικευμένης οικονομικής κρίσης.

Στα πλαίσια της άσχημης αυτής για το δικηγορικό κόσμο κατάστασης, έρχεται να προστεθεί και η απουσία της πολιτείας, η οποία φαίνεται να αδιαφορεί για τον δικηγορικό κόσμο. Είναι χαρακτηριστικό ότι πέραν της οικονομικής ενίσχυσης των 600 ευρώ της περασμένης άνοιξης, ως αποτέλεσμα του γνωστού στο Πανελλήνιο θέματος των “Voucher”, δεν έχει δοθεί ούτε ένα (1) ευρώ ως ενίσχυση. Είμαστε απόντες από καταβολές αποζημίωσης ειδικού σκοπού, από καταβολές χορηγήματος από τον ειδικό λογαριασμό ΟΑΕΔ, από τις επιστρεπτέες προκαταβολές, από τα προγράμματα ΕΣΠΑ και από άλλες ενισχύσεις που έχουν δοθεί σε πολλούς κλάδους και παρά τις όποιες προσπάθειες πίεσης των συνδικαλιστικών μας οργάνων, εμείς οι δικηγόροι μένουμε να παρακολουθούμε ως θεατές τα τεκταινόμενα.

Δυστυχώς μέχρι σήμερα η πολιτεία όχι μόνο δεν στέκεται αρωγός δίπλα μας, αλλά φαίνεται παντελώς αδιάφορη για τα προβλήματά μας, ωσάν να είμαστε ανεπιθύμητοι ως κλάδος.

Εμείς ζητήσαμε ευθύς εξαρχής κάτι πολύ απλό, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και των Δικαστηρίων, όπως συμβαίνει και στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες ουδέποτε ανεστάλη η λειτουργία τους. Είναι αδιανόητο σε μία σύγχρονη Ευρωπαϊκή χώρα ο θεσμός της Δικαιοσύνης να “αναστέλλει τη λειτουργία του”!

Αναφορικά τέλος με την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στον χώρο της Δικαιοσύνης αμέσως μετά την πανδημία, είμαι με τη σειρά μου θιασώτης αλλαγών και μεταρρυθμίσεων, αρκεί αυτές να εκπορεύονται από το γενικότερο συμφέρον και κυρίως να είναι προϊόν της γενικότερης εκτίμησης και σκέψης του νομικού κόσμου και φυσικά και των δικηγόρων, οι οποίοι αποτελούν την αιχμή στη μηχανή απονομής και επεξεργασίας του δικαίου.

ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΓΚΟΥΒΙΤΣΑ: Δικηγόρος- διαπιστευμένη διαμεσολαβητής

«Οδηγούμαστε σε καθυστερημένη απόδοση της δικαιοσύνης»

«Όπως όλα τα επαγγέλματα και όλοι οι τομείς της ζωής μας, έτσι και η Δικαιοσύνη, δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από τα πλοκάμια του covid-19 και από τις αρνητικές επιπτώσεις του. Δυστυχώς, λόγω αδυναμίας πλήρους λειτουργίας των δικαστηρίων, χιλιάδες ποινικές αλλά και αστικές δίκες δεν έχουν γίνει και αναμένουν νέες ημερομηνίες προς εκδίκαση. Οι μόνες ποινικές δίκες που γίνονται, είναι αυτές που κινδυνεύουν με παραγραφή ή αυτές που υπάρχουν προσωρινά κρατούμενοι. Ως προς δε, τις αστικές δίκες, αυτές που μπορούν να γίνουν, είναι αυτές που δεν απαιτείται η εξέταση μαρτύρων. Με ελάχιστες εξαιρέσεις (αυτές της νέας τακτικής διαδικασίας), είναι εύκολα κατανοητό, ότι ακόμη και αν κάποιος δεν προτίθεται να εξετάσει μάρτυρες, “κρύβεται” πίσω από τη δυνατότητα αυτή, έτσι ώστε να μη γίνει η δίκη του και να μετατεθεί για αργότερα (αυτό συμβαίνει κυρίως με αυτούς εις βάρος των οποίων στρέφεται μια δίκη). Όλα αυτά οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια, σε καθυστερημένη απόδοση της δικαιοσύνης, αλλά και θα οδηγήσουν σε υπερφόρτωση πινακίων στο μέλλον και σε ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση στην ολοκλήρωση μιας δίκης. Οι πολίτες όμως, δεν θα πρέπει να χάνουν τις ελπίδες τους, γιατί οι Δικαστές για άλλη μια φορά θα σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και παρά τα φορτωμένα πινάκια, θα ανταπεξέλθουν των πρόσκαιρων αυτών δυσκολιών».

ΜΙΣΕΛ ΑΜΠΟΥ – ΧΑΝΤΜΠΑ: Δικηγόρος

«H Δικαιοσύνη εδώ και 13 μήνες υπολειτουργεί»

«Η πανδημία δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο τον Δικηγορικό κλάδο και συνακόλουθα την απονομή Δικαιοσύνης. Δυστυχώς εδώ και 13 μήνες η Δικαιοσύνη δεν λειτουργεί ή ακριβέστερα υπολειτουργεί.

Καταρχάς υφίσταται ένα τεράστιο οικονομικό πλήγμα για τους χιλιάδες δικηγόρους της χώρας. Ως κλάδος δεν λάβαμε κανένα βοήθημα από την Κυβέρνηση, πλην του περίφημου βοηθήματος των 600 ευρώ δέκα μήνες πριν, για το οποίο προηγήθηκε το φιάσκο με την τηλεκατάρτιση.

Ως κλάδος πάγια θέση μας ήταν και είναι ότι υπάρχει ευθεία προσβολή του συνταγματικού δικαιώματος της οικονομικής και επαγγελματικής ελευθερίας των δικηγόρων, αφού με τις απαγορεύσεις που προβλέπονται στις ΚΥΑ αδυνατούμε να παρέχουμε τις νομικές μας υπηρεσίες στους εντολείς μας και οδηγούμαστε σε κατάσταση στέρησης των αναγκαίων πόρων για τον βιοπορισμό των οικογενειών μας. Η παροχή δικαστικής προστασίας και ο σεβασμός των αρχών του κράτους δικαίου, αποτελούν συνταγματικό δικαίωμα των πολιτών, το οποίο και στερούνται. Είναι αδιανόητο να μην διεξάγονται π.χ. οι δίκες προσωρινής δικαστικής προστασίας, διατροφές ανηλίκων, εργατικές αξιώσεις, δίκες για κρατούμενους, μισθωτικές υποθέσεις κ.λπ.

Τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί αλλά και αυτά που συσσωρεύονται είναι εξόχως σημαντικά. Έχει πληγεί ουσιωδώς το συνταγματικό δικαίωμα της απονομής δικαιοσύνης και ειδικότερα το δικαίωμα των πολιτών σε δικαστική προστασία, ενώ παραβιάστηκε και η αρχή της απρόσκοπτης και συνεχούς λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών και δη αυτών που ανήκουν στον σκληρό πυρήνα της πολιτειακής λειτουργίας, όπως είναι τα δικαστήρια, αφού “η νομοθετική και εκτελεστική λειτουργία οφείλουν να διασφαλίζουν τη συνταγματική αρχή της συνεχούς και απρόσκοπτης λειτουργίας των δικαστηρίων ως δημόσιας υπηρεσίας”, όπως έχει χαρακτηριστικά τονίσει και η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας. Στα ποινικά δε δικαστήρια, έναν χρόνο τώρα οι υποθέσεις που δεν υπόκεινται σε παραγραφή αποσύρονται του πινακίου για να προσδιοριστούν εκ νέου από τους εισαγγελείς με αποτέλεσμα όταν κάποτε θα επανέλθουμε στην κανονικότητα θα προτιμώνται εκ νέου οι υποκείμενες σε παραγραφή. Είναι βέβαιο, ότι στο τέλος θα σωρευθούν τόσες πολλές εκκρεμείς υποθέσεις που θα είναι αδύνατη η διαχείρισή τους. Θα οδηγηθούμε ενδεχομένως σε παραγραφές αδικημάτων. Επίσης θεωρώ βέβαιο ότι θα ψηφισθεί και πάλι νέα παραγραφή όχι μόνο των ελαφρών πλημμελημάτων, όπως έγινε κατά επανάληψη στο παρελθόν, αλλά και βαρύτερων.

Τα αιτήματα του κλάδου είναι πολλά – και κατ’ εμέ αυτονόητα-, όπως η αναστολή των ασφαλιστικών εισφορών, άλλως η αναστολή των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων, η μη καταβολή, άλλως η αναλογική μείωση του τέλους επιτηδεύματος για το έτος 2020 και της προκαταβολής φόρου επόμενου έτους, η καταβολή αποζημίωσης ειδικού σκοπού, η απαλλαγή, άλλως η μείωση, στον χαμηλότερο συντελεστή του ΦΠΑ στις δικαστηριακές υπηρεσίες (15%) και η επέκταση της απαλλαγής από τον ΦΠΑ εισοδημάτων ελευθέρων επαγγελματιών από το ποσό των 10.000 ευρώ στο ποσό των 25.000 ευρώ, η άμεση επαναρτίωση του Ειδικού Λογαριασμού Ανεργίας του ΟΑΕΔ του ν. 3986/2011 με την απόδοση των οφειλομένων ποσών από τον e-ΕΦΚΑ και τη διανομή περαιτέρω χρηματικού ποσού από τα αποθεματικά του εν λόγω λογαριασμού, η άμεση εκκαθάριση και καταβολή των αμοιβών νομικής βοήθειας ετών 2018, 2019 και 2020, η διεύρυνση της δικηγορικής ύλης σε διαδικασίες προς διασφάλιση των εννόμων συμφερόντων των πολιτών, την ασφάλεια των συναλλαγών και την απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών καθώς και η ένταξη δικηγόρων σε προγράμματα επιδότησης για κεφάλαιο επανεκκίνησης των δικηγορικών γραφείων καθώς επίσης και την άτοκη δανειοδότησή τους με κρατική στήριξη, όπως προβλέπεται και για τους λοιπούς ελεύθερους επαγγελματίες.

Για επανεκκίνηση χρειάζεται σχέδιο, εγρήγορση, προσωπικό σε όσα Δικαστήρια στερούνται δυναμικού και – δυστυχώς – περιορισμός της διακοπής λειτουργίας των Δικαστηρίων κατά τη θερινή περίοδο με παράταση δικαστικού έτους, εμβόλιμες δικασίμους, ταχύτερη έκδοση των δικαστικών αποφάσεων και απλούστευση των διαδικασιών, όπως η ολοκλήρωση ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφων».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ:

Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω LL.M., D.E.S., Διαπιστευμένος Διαμεσολαβητής

«Η Πανδημία, η Θέμιδα, ο Νόμος και η Κοινωνία»

«“Αναστέλλονται προσωρινά οι δίκες ενώπιον των δικαστηρίων, οι νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για την διενέργεια διαδικαστικών πράξεων και άλλων ενεργειών” αναγράφεται πυκνογραμμένα και πανομοιότυπα στις διαδοχικές Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις με τα “Έκτακτα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο διασποράς του κορωνοϊού COVID-19”.

Μία εύλογη απορία, που κατατρύχει επισκεπτόμενη τον συλλογικό νεοελληνικό νου, είναι εάν η πανδημία που ενσκήπτει στην κοινωνία μας, επηρεάζει την ελληνική Δικαιοσύνη. Αναμφίλεκτα, η ελληνική Δικαιοσύνη ανέστειλε κατ’ αρχήν την λειτουργία της, άχρι η Ελλάδα να καταδαμάσει την πανδημία. Προφητεία η οποία αναμφίβολα θα εκπληρωθεί, καθώς πάντοτε οι ανθρώπινες κοινωνίες υπερνικούν τις πανδημίες. Πλην προσωρινά, ούτε δικαστές, ούτε δικηγόροι και διάδικοι συγχρωτίζονται στο Μέλαθρο της Θέμιδας. Άλλωστε, η ελληνική Δικαιοσύνη ορθώνεται θεσμικά, ως μια λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, ακριβώς επειδή πάλλεται η ελληνική κοινωνία, και για να θυμηθούμε την δημοκρατική αρχή όπως διατυπώνεται στο άρθρο 1 παρ. 3 του Συντάγματος “Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και τους Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα”.

Αν η χώρα πράγματι πλήττεται από την πανδημία του κορωνοϊού, τότε η Δικαιοσύνη αναγκαστικά θα συνακολουθεί, μέχρι η Ελλάδα να διεξέλθει την κρίσιμη ιστορικά συγκυρία. Ενόσω όμως λαμβάνουν χώρα μόνον επείγουσες δίκες, είτε για να διασφαλιστούν κατεπείγουσες καταστάσεις που χρήζουν την άμεση δικανική κρίση, είτε επειδή υφίστανται exlege κάποιες εξαιρέσεις από την αναστολή στις προθεσμίες και στις παραγραφές, τα νομικά ζητήματα πληθαίνουν. Αλλά το μόνο σίγουρο είναι πως η Δικαιοσύνη δεν χάθηκε, το Σύνταγμα είναι εκεί, υπάρχουν οι κείμενοι νόμοι, μόνο οι δίκες ανεστάλησαν.

Ασφαλώς, σε όλη την Οικουμένη υπάρχει η διαλεκτική αναζήτηση εάν όλα αυτά θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί ή να μην είχαν έστω επισυμβεί ή τι μπορεί να γίνει για το μέλλον, «τα γιατί και τα πως της πανδημίας». Οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις επιτρέπουν άλλωστε την ηλεκτρονική ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης, ένα σημείο αμφιλεγόμενο, ενόσω το δικηγορικό σώμα αντιμετωπίζει τις αμεσότερες οικονομικές δυσχέρειες της πανδημίας. Όλα τούτα, όπως και το κεφαλαιώδες ερώτημα, εάν η πανδημία περιόρισε αληθώς τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, επιδέχονται διαφορετικές απαντήσεις, που θα ήταν ανέφικτο να συμπυκνωθούν ακόμη και από κολοσσούς της νομικής σαν τον Ρωμαίο νομομαθή Ουλπιανό (170-228), που όρισε με αδρότητα πως “Δικαιοσύνη είναι η σταθερή και διαρκής βούληση, να αποδίδεις στον καθένα το ίδιον” ενώ πιο καλά με μία παραβολή η κατάσταση θα περιγράφονταν ως εξής:

“Η λογική Θέμις και η παρορμητική Κοινωνία ήσαν δυο σιαμαίες αδελφές, η μία κολλημένη αξεδιάλυτα στο σώμα της άλλης, από την αρχή του Κόσμου, όταν η μητέρα τους Γη νυμφεύτηκε τον Ουρανό, τον μυθικό πατέρα τους. Η Θέμιδα κι η Κοινωνία μοιράζονταν κοινό σώμα, καθώς μόνο οι καλλίμορφες κεφαλές ή τα λεπτά άκρα τους, άνηκαν της καθεμιανής. Η Θέμιδα κι η Κοινωνία βάδιζαν, αναπνέοντας και συζώντας, μαζί ολοχρονίς, ώστε η μια αδελφή να κρίνει έλλογα όσα με πάθος έκανε η άλλη. Μια ανέφελη λιακάδα, ενώ η Θέμιδα κι η Κοινωνία ανακατέβαιναν τρεχάτες, πορευόμενες την Οδό των Ανθρώπων, συναπάντησαν, πάνυ ξαφνικά κι απρόσμενα, μπροστά τους, μία δολιοκακούργα χθόνια θεότητα, την Πανδημία. Η Θέμιδα και η Κοινωνία αποσβολωμένες ενώπιον της κακάσχημης Πανδημίας, απωλέσανε το βήμα τους, ίσως από λάθος ή απλώς κατ’ ανάγκην. Όπως κι αν είχε, η φρικτή Πανδημία, με γεμάτη την απάνθρωπη ψυχή της, από μαύρο φθόνο προς τις δύο αδελφές, εξαπέλυσε εναντίον τους έναν ωχρό λοιμό. Η άλογη αρρώστια κοπάνησε στα πόδια την Κοινωνία πολύ ισχυρά, με αποτέλεσμα αυτή ν’ ασθενήσει, ν’ αρχίσει ν’ αγκομαχά και να βαριαναστενάζει. “Στάσου!” φωνάζει τότε η Κοινωνία στην Θέμιδα, “Με χτύπησε η Πανδημία στα πόδια! Δεν μπορώ να περπατήσω, να περιμένουμε να γειάνω”. Έτσι, η όλο λογική Θέμιδα κοντοστάθηκε για λίγο να περιμένει την γεμάτη πάθος Κοινωνία, αφού χωρίς ετούτη δεν μπορούσε να προχωρήσει. Ενώ η Θέμις και η Κοινωνία παρέμεναν έτσι ακινητοποιημένες, εμφανίστηκε, όπως συνέβαινε σε αυτές τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ο δυνατός ήρωας Νόμος ο οποίος αφού ρύθμισε με κανόνες την Πανδημία, διαμήνυσε στους Ανθρώπους πως οφείλουν οπωσδήποτε να συνεχίσουν να προχωρούν, καθώς “Όταν η Οδός των Ανθρώπων καταστεί κακοτράχαλος, πορεύονται οι έχοντες σκληραγωγημένους πόδες!”. Τότε, καθώς η Κοινωνία και η Θέμις συνέχισαν τον ανηφορικό δρόμο τους, κάποιος από τους ανθρώπους θυμήθηκε το αρχαίο ρητό και αναφώνησε τόσο δυνατά ώστε να τον ακούσουν όλοι, από τους αδύνατους μέχρι τους πολύ ισχυρούς “Νόμος αεί άρχει!”.

Όλη η επικαιρότητα