Αρθρογραφία

Το μουσείο του Λαυρίου

«Το «Λαύριον» αποτέλεσε το απτό παράδειγμα που εικονίζει την Ελληνική Μεταλλευτική και Μεταλλουργική Τεχνική για τον άργυρο και τον μόλυβδο με τα λαυρεωτικά μεταλλεία να εκμεταλλεύονται το μεταλλοφόρο υπέδαφος.»
αρχαιολογικό μουσείο Λαυρίου

Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν μουσείον το τέμενος των Μουσών, ενώ η λατινική λέξη museum προσδιόριζε, κυρίως, χώρους φιλοσοφικών συζητήσεων. Η χρήση του όρου με τη σημερινή έννοια του καθιερώθηκε το 19ο αιώνα.

Σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων «International Council Of Museums» το μουσείο ορίζεται ως: «ίδρυμα μόνιμο, χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα, υποταγμένο στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της και ανοιχτό στο κοινό, το οποίο αποκτά, συντηρεί, μελετά, κοινοποιεί και εκθέτει υλικές μαρτυρίες του ανθρώπου και του περιβάλλοντός του με σκοπό την έρευνα, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία».

Η παιδευτική σημασία της έκθεσης αρχαιοτήτων στα Μουσεία είναι αδιαπραγμάτευτη. Το κάθε αρχαίο αντικείμενο που εκτίθεται σ’ ένα Μουσείο, δρα ως μία δυναμική πηγή πληροφοριών για πολλά θέματα της εποχής, κατά την οποία φιλοτεχνήθηκε.

Ωστόσο, αρχαιολογία μόνο για τους αρχαιολόγους δεν νοείται, όπως δεν νοείται επί παραδείγματι η Ιατρική μόνο για την ίαση των ιατρών. Οι δημοσιεύσεις των διαφόρων μελετών και ερευνών των αρχαιολόγων εκπληρώνουν αυτή την υποχρέωση. Τα Μουσεία όμως αφ’ εαυτών και εσαεί μας ωθούν σε μία άμεση επαφή με τα αρχαία δημιουργήματα.

Ένα ιδιαίτερο Μουσείο είναι και το Μουσείο του Λαυρίου, όπου παρουσιάζεται η παραγωγική δραστηριότητα των ανθρώπων στην Λαυρεωτική από τους προϊστορικούς χρόνους έως σήμερα αποδεικνύοντας μας εναργώς πως οι αρχαίοι Έλληνες δεν ησχολούντο μόνο με τις Τέχνες και την Θεωρητική Επιστημονική Έρευνα, αλλά επίσης με την οργάνωση των επιχειρήσεων, με την αύξηση της παραγωγής και με την πρόοδο της Τεχνολογίας, επιδιώκοντας τη μεθοδική και διαρκή βελτίωση των οικονομικών πόρων τους.

Το «Λαύρειον» αποτέλεσε το απτό παράδειγμα που εικονίζει την Ελληνική Μεταλλευτική και Μεταλλουργική Τεχνική για τον άργυρο και τον μόλυβδο με τα λαυρεωτικά μεταλλεία να εκμεταλλεύονται το μεταλλοφόρο υπέδαφος.

Ο επισκέπτης περιηγούμενος θα ενημερωθεί για το πως εξόρυσσαν αρχικά τα επιφανειακά κοιτάσματα, τον σχιστόλιθο και το μάρμαρο, μέσα από μία μεγάλη συλλογή μεταλλευμάτων του ορυκτού πλούτου της περιοχής, μέσα από χάρτες, σχέδια, πίνακες, κατόψεις, τομές και εικόνες ….Μάλιστα με τρόπο ιδιαίτερα παραστατικό προβάλλονται οι τρόποι εκμετάλλευσης. Για να παραχθεί ο άργυρος και ο μόλυβδος, το εξορυσσόμενο υλικό έπρεπε να υποβληθεί σε ειδική επεξεργασία, ώστε να καταστεί δυνατή η τήξη του. Αρχικά, έθραυαν το υλικό με σφυριά σε πολύ μικρά τεμάχια, από τα οποία με χειροδιαλογή διάλεγαν και κρατούσαν, όσα τεμάχια ήταν πλούσια σε αργυρούχο μόλυβδο, εν συνεχεία τα άλεθαν σε μύλους από τραχύτη και το μετέτρεπαν κοκκομετρικά σαν ψιλό αλεύρι και έπειτα το υπέβαλαν σε πλήρη καθαρισμό με τη βοήθεια του νερού μέσα σε ειδικές κτιστές κατασκευές που ονομάζονταν πλυντήρια μεταλλεύματος. Ύστερα υπεβάλλετο σε τήξη μέσα σε μεγάλες κυλινδρικές καμίνους και σε τελική φάση χωριζόταν ο άργυρος από το μόλυβδο με την τεχνική της Κυπέλλωσης, δηλαδή οι μεταλλουργοί έβαζαν ποσότητα αργυρούχου μόλυβδου σε ένα κύπελλο, σε μία μικρή λεκάνη, από πυρίμαχο πηλό με αποτέλεσμα ο μόλυβδος να οξειδώνεται συνεχώς, να δημιουργεί μία κρούστα (λιθαργύρου) την οποία και αφαιρούσαν και εν τέλει έμενε μέσα στο κύπελλο μόνο ο καθαρός άργυρος.

Αξίζει να επισημανθεί πως η αρχαιολογική σκαπάνη ανέσυρε στο φως πολλά αρχαία μετάλλινα αντικείμενα πιστοποιώντας πως το Λαύριο ήταν μία από τις κυριότερες πηγές αργύρου, μόλυβδου και χαλκού για τον Κυκλαδικό, Μινωικό και Μυκηναϊκό πολιτισμό. Πρόσφατα ανακαλύφθηκε στον Θορικό μία υπόγεια στοά εξόρυξης μεταλλεύματος που φθάνει σε βάθος 40 μ. και χρονολογείται γύρω στο 2.700 π.Χ. σύμφωνα με την εκεί ανακαλυπτόμενη κεραμική.

Μάλιστα από την Μυκηναϊκή περίοδο η Λαυρεωτική ανήκει πλέον στην Αθήνα και ο λαυρεωτικός άργυρος έρρεε κατά τους Γεωμετρικούς χρόνους αποκτώντας ήδη από τον 6ο αι. π.Χ. ζωτική σημασία για την Αθήνα, εφόσον η Αθηναϊκή Δημοκρατία μπόρεσε να σταθεί οικονομικά στα πόδια της κατά τα πρώτα της βήματα, να αποκρούσει με το νέο στόλο της τους Πέρσες στη Σαλαμίνα και να αναδειχθεί εν συνεχεία σε μεγάλη δύναμη πραγματοποιώντας τα μεγάλα δημόσια έργα της βασιζόμενη κυρίως στο αργυρό της νόμισμα, τις περίφημες «Λαυρεωτικές γλαύκες».

Βέβαια, ιδιαίτερο τμήμα της έκθεσης αφιερώνεται στους δούλους, ως η κινητήρια δύναμη των αττικών αργυρείων σε όλα τα στάδια της παραγωγής, ως τα αμέτρητα δυστυχή «ανδράποδα», που αναλώθηκαν στα έγκατα της γης, για να μεταβάλλουν τα ορυκτά της σε οικονομική, πολιτική και πνευματική δύναμη της Αθήνας!

Όλη η επικαιρότητα