Αρθρογραφία

Το στίγμα της εβδομάδας

Μερικοί το γνωρίζετε ήδη: οι 451 βαθμοί της κλίμακας Φαρενάιτ είναι η θερμοκρασία στην οποία καίγεται το χαρτί. Το μυθιστόρημα του Μπράντμπερι (του 1953), μας μεταφέρει σε μια δυστοπική μεγαλούπολη, όπου τα βιβλία παραδίδονται στις φλόγες εντεταλμένων πυρονόμων, προκειμένου να εξαλειφθεί κάθε επικίνδυνη ιδέα από τις σελίδες τους, κάθε διάθεση για αναζήτηση που καλλιεργείται από την ανάγνωσή τους.

Στοιχεία που στο βιβλίο περνούν ως νύξεις επιστημονικής φαντασίας, τελικά επαληθεύθηκαν. Το μήνυμα του βιβλίου, όμως, δεν είναι τόσο ότι τα βιβλία απαγορεύτηκαν από κάποια κυβερνητική εντολή, όπως στο «1984», αλλά ότι ο κόσμος τα απαξίωσε λόγω μιας κουλτούρας καταναλωτισμού, που έβαλε την προσωπική αναζήτηση σε δεύτερη μοίρα.

Όταν η λογοτεχνική δυστοπία προβλέπει το βιωμένο παρόν

Με τι καρδιά καταστρέφεις ένα βιβλίο;

Πώς πολτοποιείς τον πνευματικό πλούτο;

Πως καις την τέχνη;

«Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος καίνε και ανθρώπους», ψέλλισε με πόνο ψυχής ο σημαντικότερος Γερμανός ποιητής του 19ου αιώνα, Χάινριχ Χάινε.

Ήταν από εκείνους που πριν τον ναζισμό λογοκρίθηκε σκληρά από το γερμανικό κράτος, και επί ναζισμού κάηκαν τα βιβλία του ανάμεσα στα 20.000 που αποτέφρωσαν οι Ναζί, ενώ παράλληλα κατέστρεψαν το μνημείο του στη Φραγκφούρτη.

Ήταν επικίνδυνος για το σύστημα.

Όχι ο ίδιος.

Τα βιβλία του.

Τον φαντάζομαι εκεί, στο «Ολοκαύτωμα των βιβλίων» το 1933 να ψελλίζει την προφητική του φράση από το έργο του «Almansor» του 1820: «Dort, wo man Bücher verbrennt, verbrennt man am Ende auch Menschen» με την ακριβή μετάφραση: «Όπου καίτε βιβλία, καταλήγετε να καίτε ανθρώπους».

Πόσο εύστοχα είχε προφητέψει τη συνέχεια της ναζιστικής πυρκαγιάς σε ανθρώπινες ζωές…

«Θα σας χτυπά τη βάρβαρη και κούφια κεφαλή / το ίδιο σφυρί που τ’ άγαλμα κομμάτιασε του Χάινε», έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος με αγανάκτηση για εκείνο το φρικτό ολοκαύτωμα των βιβλίων από τους φασιστικούς μηχανισμούς της Γερμανίας, μιας Γερμανίας που πλήρωσε ακριβά το ναζιστικό της παρελθόν…

Δυστυχώς, ο συνειρμός έρχεται άθελα

Είναι γροθιά στο στομάχι η είδηση  με την πολτοποίηση των βιβλίων του εκδοτικού οίκου Γαβριηλίδη. Κατασχέθηκαν λέει, από τις πιστώτριες τράπεζες, όσα βιβλία βρέθηκαν στις αποθήκες και πολτοποιήθηκαν

Τα μάζεψαν και τα έστειλαν για πολτοποίηση, λες και δεν μπορούσαν να τα χαρίσουν σε δημοτικές βιβλιοθήκες, σε ΚΑΠΗ, σε δομές, σε βιβλιοπωλεία ανέργων και όχι μόνο…

Έκαψαν ποίηση, έκαψαν πεζογραφία, έκαψαν δοκίμια, έκαψαν τη μνήμη, την ευαισθησία και την τυπογραφία

Στον χώρο των εκδόσεων πάντως κανένας δεν εξεπλάγη.

Όλοι γνωρίζουν ότι το απόθεμα των προϊόντων μιας εταιρείας που διαλύεται πρέπει να καταστραφεί βάσει νόμου.

Αυτές είναι οι εκδοτικές πρακτικές. Γιατί τα αποθηκευμένα αντίτυπα φορολογούνται και από εκεί ξεκινάει το κακό.

Τι έχει συμβεί τελικά με την πολτοποίηση των βιβλίων των εκδόσεων Γαβριηλίδη;

Τι γίνεται με το αδιάθετο απόθεμα βιβλίων, όταν κλείνει ένας εκδοτικός οίκος, όταν λήγουν τα δικαιώματα ή όταν απλά μένουν απούλητα στις αποθήκες των εκδοτών;

Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τι ακριβώς έχει γίνει ωστόσο  άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση που –τελικά– δεν γίνεται χωρίς λόγο.

Όλη η επικαιρότητα