Αρθρογραφία Ελλάδα

Όταν σκοτώνουν τις γυναίκες: «Προληπτικές παρεμβάσεις» από την ΠτΔ μετά τη δολοφονία στη Φολέγανδρο

Eλένη Τοπαλούδη, Καρολάϊν Κράουτς, Γαρυφαλλιά Ψαράκου.

Γυναίκες δολοφονημένες από σύζυγο, από σύντροφο, από άτομα του περιβάλλοντός τους.

Ρεπορτάζ: Γιούλη Ηλιοπούλου, Τασούλα Παπανικολάου

Τα ονόμασαν «εγκλήματα πάθους», τα απέδωσαν στην «κακιά στιγμή»…
Χιλιάδες γυναίκες ανά τον κόσμο ζουν καθημερινά τον εφιάλτη της έμφυλης βίας, χωρίς να μπορούν να βρουν διέξοδο από την κακοποιητική σχέση.
Κάποιες κατάφεραν να βρουν το θάρρος και να φτάσουν ως στα σκαλοπάτια των αρχών.

Κάποιες άλλες, όμως, δεν πρόλαβαν πότε να μοιραστούν μαζί μας τις ιστορίες τους, με τους δολοφόνους τους να τις «σιωπούν» για πάντα.

Συνεχίζουμε να μετράμε γυναίκες που χάνουν τη ζωή τους από άνδρες, όχι επειδή «τις αγαπούσαν και δεν ήθελαν να τις χάσουν» αλλά επειδή λειτουργούν σε μία πατριαρχική κοινωνία όπου η γυναίκα είναι αδιανόητο να μην υπακούσει στη θέλησή τους.

Ο όρος «γυναικοκτονία»

Εκτός από πρότερες σποραδικές αναφορές του, ο όρος γυναικοκτονία εισάγεται και ορίζεται επίσημα το 1976 από την εγκληματολόγο Νταϊάνα Ράσελ, ως «η δολοφονία γυναικών, από πρόθεση, επειδή είναι γυναίκες» και υιοθετήθηκε από την εγκληματολογία, μετά το 1992, χάρη στο βιβλίο «Femicide: the politics of woman killing» που επιμελήθηκε η ίδια και η ακαδημαϊκός Τζιλ Ράντφορντ.

Ο όρος βαθαίνει πέραν του αρχικού ορισμού -δεν είναι μόνο το αποκορύφωμα μιας σειράς πρακτικών και περιστατικών έμφυλης βίας αλλά αντανακλά και παγιωμένες, στερεοτυπικές αντιλήψεις σχετικά με το ρόλο των δύο φύλων.

Με απλά λόγια, η γυναίκα δολοφονείται επειδή δεν συμμορφώθηκε με ένα αναμενόμενο από αυτήν μοντέλο συμπεριφοράς -υποταγή στην ανδρική βούληση και διάθεση του σώματός της σε αυτήν.

Όταν «μιλούν» οι αριθμοί  

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, 137 γυναίκες δολοφονούνται κάθε μέρα παγκοσμίως από τον σύντροφό τους ή από κάποιον συγγενή τους.

Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Οι δολοφονίες γυναικών από τον σύζυγο, τον σύντροφο, τον συγγενή ή τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Το απέδειξαν οι στυγερές δολοφονίες σε Μακρυνίτσα, Γλυκά Νερά, Χανιά, Κέρκυρα και Φολέγανδρο μόλις το 2021. Και υπάρχει και κάτι άλλο συγκλονιστικό. Πολλά νησιά της χώρας πλέον είναι βαμμένα με αίμα. Από άνδρες που σκότωσαν γυναίκες, επειδή ήταν «η κακιά στιγμή».

Στην Ελλάδα, από το 2011 μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί ανεπίσημα 65 γυναικοκτονίες

Το 38% των δολοφονιών γυναικών διαπράττονται από άνδρα ερωτικό σύντροφο, ενώ το 27% των γυναικών ηλικίας 15-49 ετών που βρίσκονται σε σχέση αναφέρουν ότι έχουν υποστεί κάποια μορφή σωματικής ή/και σεξουαλικής βίας από τον ερωτικό τους σύντροφο. Αυτά είναι μερικά από τα πρώτα ευρήματα έρευνας στο πλαίσιο του έργου we too που υλοποιεί το ΚΜΟΠ – Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας

Κατερίνα Σακελλαροπούλου ΠτΔ:

«Προληπτικές παρεμβάσεις»

Την παρέμβαση της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου προκάλεσε το στυγερό έγκλημα στη Φολέγανδρο.

Η κ. Σακελλαροπούλου ζητεί «έγκαιρες προληπτικές παρεμβάσεις, στην οικογένεια, στο σχολείο, καθώς και στους χώρους εργασίας, για να εξαλειφθούν τα στερεότυπα που πηγάζουν από την ανισότητα των φύλων και που δημιουργούν συλλογική ανεκτικότητα απέναντι σε πράξεις ηθικά και ποινικά κολάσιμες, όπως τα πρόσφατα περιστατικά έμφυλης βίας και γυναικοκτονίας»

Χαρακτηριστικά αναφέρει:

«Τα πρόσφατα περιστατικά έμφυλης βίας και γυναικοκτονίας μας έχουν αφήσει όλους άφωνους, συγκλονισμένους.

Μας προκαλούν βαθύ αποτροπιασμό και ακόμη β αθύτερη θλίψη.

Ταυτόχρονα όμως, γεννούν σοβαρές ανησυχίες για την έκταση των φαινομένων αυτών στη χώρα μας.

Πέρα από την καταγγελία, πέρα από την τιμωρία, είναι αναγκαίο να σκεφτούμε, για μια ακόμη φορά, τις αιτίες που τα προκαλούν και να εργαστούμε αποφασιστικά προς την κατεύθυνση της εξάλειψής τους.

Κι αυτό μπορεί να γίνει μόνο με έγκαιρες προληπτικές παρεμβάσεις, στην οικογένεια, στο σχολείο, στους χώρους εργασίας. Με τη διαπαιδαγώγηση από την πιο τρυφερή ηλικία, με την ευαισθητοποίηση στο πλαίσιο των δομών εκπαίδευσης, με τη μηδενική ανοχή ακόμη και στη βία χαμηλής έντασης, όποτε και όπου γίνεται αντιληπτή.

Θα χρειαστεί χρόνος και μεγάλη προσπάθεια για να εξαλειφθούν τα στερεότυπα που πηγάζουν από την ανισότητα των φύλων και που δημιουργούν συλλογική ανεκτικότητα απέναντι σε πράξεις ηθικά και ποινικά κολάσιμες.

Δεν πρέπει όμως να επιτρέψουμε στην κουλτούρα της βίας να κυριαρχήσει, ούτε να αφήσουμε στις οικογενειακές και προσωπικές σχέσεις να εμφιλοχωρεί η ανισότητα, η κακοποίηση και ο φόβος».

Μ. Συρεγγέλα υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων:

«Καμία γυναίκα μόνη απέναντι στην έμφυλη βία»

Για την πρόληψη και τις δράσεις που έχουν δρομολογηθεί από την πολιτεία σε ότι αφορά τη στήριξη γυναικών που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία, μας μίλησε η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων αρμόδια για θέματα Δημογραφικής Πολιτικής και Οικογένειας, Μαρία Συρεγγέλα.

Με αφορμή το πρόσφατο έγκλημα στη Φολέγανδρο και τη δολοφονία της 26χρονης Γαρυφαλλιάς από τον σύντροφό της, έκανε λόγο για αύξηση των σχετικών καταγγελιών την τελευταία περίοδο, λόγω της μεγαλύτερης ευαισθητοποίησης του κόσμου στο άκουσμα περιστατικών.

«Αν θέλουμε να μην υπάρχει ούτε μία κακοποιημένη γυναίκα γύρω μας, οφείλουμε να σταθούμε δίπλα της. Όχι στα λόγια. Αλλά με δράσεις, προγράμματα, επιμόρφωση και πραγματική στήριξη, σε κάθε της βήμα», δήλωσε η υφυπουργός

Μίλησε, μεταξύ άλλων, για τα συμβουλευτικά κέντρα που λειτουργούν ανά την Ελλάδα, με τους εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας των γυναικών που χρειάζονται βοήθεια.

Ελευθερία Κώνστα, εφέτης και μέλος του ΔΣ της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

«Να τροποποιηθεί το άρθρο 82Α του Ποινικού Κώδικα»

Η εφέτης Ελευθερία Κώνστα αναφέρει πως το φαινόμενο «βία κατά των γυναικών προκαλεί πόνο, φόβο και αγωνία ενώ μειώνει την ικανότητα των θυμάτων-γυναικών να συνεισφέρουν παραγωγικά στην οικογένεια, την οικονομία και τη δημόσια ζωή.

Κατά μια ευρύτερη άποψη, μειώνει το συνολικό εκπαιδευτικό επίτευγμα, την κινητικότητα και το δυναμικό ενός σημαντικού ποσοστού του πληθυσμού, καθώς οι γυναίκες που είναι θύματα, τα παιδιά που μεγαλώνουν μάρτυρες της βίας, ακόμη και οι δράστες που καταφεύγουν στις εν λόγω καταστροφικές πράξεις έχουν περιορισμένες δυνατότητες. Δυστυχώς, στην Ευρώπη του 21ου αιώνα, η βία και οι διακρίσεις κατά των γυναικών εξακολουθούν να υφίστανται. Στην χώρα μας η κακοποίηση γυναικών αποτελεί ακόμα ζήτημα ταμπού για τη κοινωνία, γι΄αυτό η διάκριση του φόνου μίας γυναίκας όταν τα αίτια της βασίζονται στο φύλο είναι ζωτικής σημασίας να αποδίδεται ως γυναικοκτονία και όχι ως ανθρωποκτονία. Όσο περισσότερα περιστατικά βίας κατά των γυναικών αποκαλύπτονται, τόσο θα ευελπιστούμε σε μια καλύτερη και ουσιαστικότερη αντιμετώπιση του φαινομένου».

Όπως αναφέρει η εφέτης και μέλος του ΔΣ της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, σύμφωνα με τις παγκόσμιες εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), περίπου 1 στις 3 (35%) γυναίκες παγκοσμίως έχουν βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία από τον σύντροφό τους ή γενικά βία κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

H έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για το 2014 έδειξε ότι μία στις τρεις γυναίκες έχει υποστεί σωματική βία, σεξουαλική βία, ή και τις δύο μορφές βίας από την ηλικία των 15 ετών και έπειτα. Το 55% των γυναικών έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με μία ή περισσότερες μορφές σεξουαλικής παρενόχλησης, το 11% έχει υποστεί ψηφιακή παρενόχληση ενώ μία στις είκοσι έχει βιαστεί.

Η εφέτης προτείνει να τροποποιηθεί το άρθρο 82Α του Ποινικού Κώδικα περί εγκλημάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά, που ορίζει ότι εάν ο δράστης επέλεξε το θύμα λόγω μιας ιδιότητάς του, τότε το πλαίσιο της ποινής που μπορεί να του επιβληθεί αυξάνεται, ειδικά στα κακουργήματα το ελάχιστο όριο ποινής αυξάνεται κατά δύο έτη. «Το φύλο ως λόγος διάκρισης όπως αναφέρεται στα διεθνή κείμενα που προαναφέρθηκαν, ανήκει στις ιδιότητες που μπορεί να περιλαμβάνονται στο άρθρο 82Α. Έτσι εάν ο δράστης ανθρωποκτονίας έχει επιλέξει το θύμα λόγω του φύλου του, να υπάρχει αυστηροποίηση ως προς την νομική του αντιμετώπιση και να μην μπορεί να του επιβληθεί ποινή κατώτερη των 12 ετών κάθειρξης», αναφέρει.

Η σελίδα του κέντρου ΔΙΟΤΙΜΑ, που από το 1989 συμβάλλει στη διαμόρφωση και προώθηση πολιτικών έμφυλης ισότητας, εξηγεί: «Ο όρος γυναικοκτονία (femicide) έρχεται από παλιά, όταν το 1976 τον κατέγραψε η εγκληματολόγος Νταϊάνα Ράσελ (Diana E. H. Russel), ορίζοντας έτσι το εγκληματολογικό και ανθρωπολογικό αυτό φαινόμενο. Ο όρος “γυναικοκτονία” έγινε ευρέως γνωστός και υιοθετήθηκε από την εγκληματολογία μετά το 1992, χάρη στο βιβλίο με τίτλο “Femicide: The politics of woman killing“, μια συλλογή δοκιμίων που επιμελήθηκαν από κοινού η ακαδημαϊκός Τζιλ Ράντφορντ (Jill Radford) και η εγκληματολόγος Νταϊάνα Ράσελ (Diana E. H. Russell)».

Τα θύματα γυναικοκτονίας στην Ελλάδα 2018-2021

28/11/2018: Ελένη Τοπαλούδη, τεταρτοετής φοιτήτρια Μεσογειακών Σπουδών στη Ρόδο, βιάζεται και δολοφονείται από τους Μανώλη Κούκουρα και Αλέξανδρο Λούτσαϊ, που δεν δέχονται το «όχι» της.

1/1/2019: Η 28χρονη Αγγελική Πέτρου δολοφονείται από τον 52χρονο πατέρα της ο οποίος τη χτυπάει με σιδερόβεργα και τη θάβει στην αυλή του σπιτιού τους, γιατί δεν δέχεται την πατρική του εντολή να χωρίσει τη σχέση της.

27/1/2019: 51χρονη δολοφονείται άγρια με μαχαίρι από τον εν διαστάσει 54χρονο σύζυγο της, ο οποίος δεν αποδέχεται το χωρισμό τους.

21/3/19: 50χρονη πυροβολείται από τον 87χρονο σύζυγό της. Προσπαθεί να διαφύγει με ταξί, αλλά ο οδηγός δεν θέλει να του λερώσει το ταξί και την πετάει έξω.

2/7 /2019: Η Σούζαν Ίτον, Αμερικανίδα επιστήμονας και καθηγήτρια μοριακής βιολογίας, δολοφονείται και βιάζεται από τον 27χρονο Κρητικό Ιωάννη Παρασκάκη, ενώ έχει βγει για τρέξιμο.

28/11/2019: Η 31χρονη Κλειώ, ΑΜΕΑ, ξυλοκοπείται μέχρι θανάτου από το 40χρονο φίλο της μέσα στο σπίτι τους στον Κατσαμπά Ηρακλείου Κρήτης.

22/12/2019: Η 33χρονη Αδαμαντία δολοφονείται από τον 54χρονο σύζυγό της, ο οποίος την πυροβολεί με την κυνηγετική καραμπίνα του μέσα στο σπίτι τους.

23/01/2020: 50χρονη δολοφονείται από το σύζυγό της. Την πυροβολεί με κυνηγετική καραμπίνα και αυτοκτονεί με το ίδιο όπλο στη Μακρακώμη.

29/01/2020: 32χρονη Κούρδισσα από τη Συρία δολοφονείται από τον 45χρονο σύζυγό της, ο οποίος της κατάφερε πολλαπλές μαχαιριές στο κέντρο υποδοχής προσφύγων στο Λαύριο.

03/03/2020: 44χρονη γυναίκα πεθαίνει από ασφυξία, ενώ αντιστέκεται κατά τη διάρκεια του ομαδικού βιασμού της από 2 άντρες ηλικίας 47 και 50 ετών.

18/03/2020: Δύο 35χρονες γυναίκες δολοφονούνται από 35χρονο αστυνομικό στην Κάτω Κηφισιά. Η μία ήταν η εν διαστάσει σύζυγός του, με την οποία είχαν 2 παιδιά ηλικίας 5 και 8 ετών, και η άλλη μια φίλη της.

18/08/2020: 52χρονη γυναίκα δολοφονείται από τον 60χρονο σύζυγό της, ο οποίος την πυροβολεί με την κυνηγετική καραμπίνα του μέσα στο σπίτι τους στην Παναγία Καλαμπάκας.

10/10/2020: Η 43χρονη Σβετλάνα-Φωτεινή και ο 43χρονος Έλληνας σύντροφός της Ι.Ζ. δολοφονούνται με απανωτά χτυπήματα από τον πρώην σύντροφό της.

26/10/2020: 37χρονη γυναίκα δολοφονείται από τον 53χρονο σύζυγό της μέσα στο σπίτι τους στην Καλλιθέα.

22/11/2020: 44χρονη γυναίκα δολοφονείται από τον 44χρονο σύζυγό της, ο οποίος την πυροβολεί με την κυνηγετική καραμπίνα του μέσα στο σπίτι τους στον Πύργο Διρού Μάνης.

19/01/2021: Συλλαμβάνεται ο Νορβηγός σύντροφος της 55χρονης γυναίκας που βρέθηκε δολοφονημένη στα Χανιά.

05/04/202: Η 28χρονη Κωνσταντίνα Τσάπα και ο 30χρονος αδερφός της δολοφονούνται από τον 31χρονο εν διαστάσει σύζυγό της στη Μακρυνίτσα Πηλίου.

11/05/2021: Η 20χρονη Καρολάιν Κράουτς δολοφονείται από τον 33χρονο σύζυγο της Μπάμπη Αναγνωστόπουλο στο σπίτι τους στα Γλυκά Νερά.

03/06/2021: 64χρονη δολοφονείται έξω από το σπίτι της στην Αγία Βαρβάρα Αττικής από τον 74χρονο σύζυγό της.

Δεν υπάρχουν κακιές στιγμές ..Υπάρχουν κακές συμπεριφορές

Ελένη, Γαρυφαλλιά, Καρολάιν, Κική, Ζωή, Τζούλι, Παναγιώτα

Γυναίκες με όνειρα ,γυναίκες που ήθελαν να ζήσουν …Στο δρόμο τους όμως βρέθηκαν οι λάθος άντρες Που δεν δίστασαν να τις σκοτώσουν …Που δεν σεβάστηκαν την ύπαρξη τους ….Η αγάπη έγινε μίσος ..γιατί όταν σκοτώνεις μισείς ..Και οι 9 στους 10 δολοφόνους ισχυρίζονται ακριβώς το ίδιο πράγμα

«Ήταν η κακιά στιγμή »

Όμως η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Οι επαναλαμβανόμενες κακές συμπεριφορές οδηγούν στα εγκλήματα. Ένας άντρας που επιτίθεται λεκτικά ή σωματικά σε μία γυναίκα αποδεικνύεται ότι δεν το έχει σε τίποτα να φθάσει και στο φόνο .

Η Γαρυφαλλιά είναι το τελευταίο θύμα. Από έναν άνδρα που δεν δίστασε να τη ρίξει στη θάλασσα πανω σε καυγά. Από έναν  άνδρα …άναδρο Στην πορεία αυτής της υπόθεσης θα αποκαλυφθούν στοιχεία .Για την ψυχοσύνθεση αυτού του άνδρα  Τι έκανε άραγε  το περιβάλλον του; Έβλεπε τα σημάδια  ότι κάτι δεν πάει καλά;Πήρε μέτρα ώστε να μην φθάσουμε εδώ που φθάσαμε;

Στις δύο καταθέσεις του ο 30χρονος είπε στους αστυνομικούς   ότι το ταξίδι στη Φολέγανδρο ήταν ένα ταξίδι σε  μία τελευταία προσπάθεια να τα βρουν .Οι  καυγάδες όπως λέει πολλοί και εκείνη την ημέρα ο καυγάς  πήρε μεγάλες διαστάσεις .Την έσπρωξε και στη συνέχεια όπως λέει κατέβηκε στα βράχια για να τη σώσει.

«Μπήκα στο νερό  για να τη βγάλω .Προσπάθησα να της κάνω ανάνηψη με όσες  γνώσεις διέθετα.Τότε κατάλαβα ότι η Γαρυφαλλιά ήταν νεκρή .Τρελάθηκα δεν ήξερα τι να κάνω. Την παράτησα και έφυγα « λέει στους αστυνομικούς

Στην απολογία του την περασμένη Πέμπτη  με δυσκολία απαντούσε στις ερωτήσεις ανακριτή και εισαγγελέα .Ακόμα και εκείνη τη στιγμή δεν έδωσε μία πειστική απάντηση για το τι συνέβη τη μοιραία ημέρα. Ο ιατροδικαστής όμως δίνει τη δική του εικόνα.

Τη χτύπησε την έσυρε και την πέταξε ζωντανή στη θάλασσα.Γιατί  είναι το μεγάλο ερώτημα Πώς φθάνει στο σημείο κάποιος να γινει δολοφόνος ;Πως μία νεαρή γυναίκα χάνει με τόσο τραγικό τρόπο τη ζωή της;

Η οικογένεια της Γαρυφαλιάς όπως οι οικογένειες της Ελένης της Καρολάιν ζητούν απαντήσεις Γιατί έχασαν τα κορίτσια τους …Ένα γιατί είναι αυτό που τις βασανίζει ..Ο πόνος δεν γιατρεύεται ..Ο πόνος της απώλειας όσο περνά ο χρόνος μεγαλώνει .Γιατί με όσες μανάδες και πατεράδες έχω μιλήσει μου λένε το ίδιο πράγμα Ο χρόνος όχι μόνο δεν είναι γιατρός αλλά  λειτουργεί βασανιστικά ατελείωτα .Και ειδικά οι νύχτες …

«Τα ισόβια να είναι ισόβια»

Η δολοφονία της Γαρυφαλιάς άνοιξε και παλι το μεγαλο θέμα των ποινών .Τα ισόβια να είναι ισόβια λέει στην Πατρίς ο Γιάννης Τοπαλούδης ..Και όχι να βγαίνουν στα 16 και 18 χρόνια .Εμάς μας έχουν καταδικάσει σε έναν ισόβιο θάνατο και οι δολοφόνοι ζουν .

Ο Επίτιμος  πρόεδρος  της Ενωσης Ποινικολόγων και Μαχόμενων Δικηγόρων Βασίλης Ταουξής μας εξηγεί το νομικό πλαίσιο

«Σε ποινή ισοβίου καθείρξεως ο χρόνος που εκτίεται είναι 20 χρόνια (με ημερομίσθια μπορεί να απολυθεί και στα 16). Σε ποινή καθείρξεως 5-15 ετών απολύεται στα 3/5 της συνολικής ποινής.

Προσοχή: από αυτά, τα 2/5 είναι πραγματικός χρόνος έκτισης και το 1/5 μπορεί να είναι ημερομίσθια π.χ. σε ποινή κάθειρξης 15 ετών τα 3/5 είναι 9 έτη. Αν εργάζεται εκτίει 6 έτη πραγματικά και 3 έτη ημερομίσθια.»

Οι δολοφονίες των γυναικών μας αφορούν όλους.Δεν είναι θέμα μόνο των οικογενειών των θυμάτων ή των δολοφόνων .Είναι θέμα μιας ολόκληρης κοινωνίας

Για να μην υπάρξει άλλη Γαρυφαλλιά ,άλλη Ελένη άλλη Πολυξένη άλλη Κωνσταντίνα θα πρέπει να μεγαλώνουμε σωστούς άντρες …Να μεγαλώνουμε άντρες που σέβονται τις γυναίκες …Που τις κάνουν να κλαίνε μόνο  από τα γέλια Γιατί η γυναίκα γεννά την ίδια τη ζωή ..Και στη ζωή πρέπει να υπάρχουν χαμόγελα ,χαρές και ωραίες στιγμές

Και όταν δεν τα πας καλά με κάποιον απλά χωρίζεις ..Δεν τον σκοτώνεις ..Κανένας δεν είναι κτήμα κανενός …Δεν υπάρχουν κακές στιγμές …Υπάρχουν κακές συμπεριφορές επαναλαμβανόμενες

Όλη η επικαιρότητα