Αθλητισμός Ηλεία

Αναβολικά στεροειδή: Ο σκοτεινός κόσμος του ντόπινγκ – Πολλοί Ηλείοι στην παγίδα της «ντόπας»

Ακούστε το άρθρο

Ζούμε στην εποχή όπου τα πρότυπα ομορφιάς, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες επιτάσσουν την τελειότητα.

Εικόνες με αγαλματένια σώματα να ποζάρουν και να κερδίζουν άπειρα like και σχόλια  κατακλύζουν τα social media (instagram, facebook κτλπ), και τις αρχικές σελίδες όσων τα χρησιμοποιούμε. Το πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να επηρεαστεί κανείς, δεν πρέπει να το κρίνουμε ελαφρά τη καρδία. Σε γυμναστήρια και αθλητικούς συλλόγους σε όλη τη χώρα, υπάρχουν άνθρωποι, που ονειρεύονται να αποκτήσουν δυνατά σώματα, να ενισχύσουν τις επιδόσεις τους, να αυξήσουν τις αντοχές τους. Αυτό είναι το υγιές κομμάτι. Τι γίνεται όμως με εκείνους που χρησιμοποιούν διαφορετικές διαδρομές για να φτάσουν στην επίτευξη των παραπάνω;

Ο σκοτεινός κόσμος του ντόπινγκ, ο οποίος ευθύνεται για πολλούς θανάτους στη χώρα μας και όχι μόνο, δεν είναι ένας άλλος κόσμος… Είναι μια πραγματικότητα που βρίσκεται αρκετά κοντά μας, και δυστυχώς είναι πολλοί οι Ηλείοι που πέφτουν στην παγίδα, να κάνουν χρήση συμπληρωμάτων όπως τα αναβολικά στεροειδή χωρίς να ξέρουν ή χωρίς να ενδιαφέρονται για τις επιπτώσεις που θα αντιμετωπίσουν.

Η εφ. «Πατρίς» θέλοντας να θίξει αυτό το ζήτημα, με σκοπό την ενημέρωση και την προφύλαξη πολλών συμπολιτών μας πραγματοποίησε τη δική της έρευνα, με τη βοήθεια του καθηγητή Βιοψυχολογίας, και πρώην πρόεδρο του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γεώργιου Παναγή και του Ηλείου καθηγητή Φυσικής Αγωγής, Τάσου Σακέλλη.

Το κεφάλαιο «Αναβολικά στεροειδή»

Τα αναβολικά-ανδρογόνα στεροειδή (ή αναβολικά στεροειδή) είναι μια κατηγορία φαρμάκων, στα οποία περιλαμβάνονται η τεστοστερόνη και τα συνθετικά παράγωγά της. Ως ουσίες διαθέτουν αναβολικές και ανδρογόνες δράσεις ενώ δρουν στον υποδοχέα των ανδρογόνων, μιμούμενες τη δράση της τεστοστερόνης.

Η μάστιγα της εποχής

Η χρήση αναβολικών ουσιών από ασκούμενους μέτιρου ή χαμηλού επιπέδου έως και αθλητές υψηλού επιπέδου είναι μια τεράστια μάστιγα. Όπως τονίζει στην «Π», ο καθηγητής Φυσικής Αγωγή, Τάσος Σακέλλης, οι λόγοι χρήσης τους πολλοί.

Ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής, Τάσος Σακέλλης

Για τους απλούς ασκούμενους, οι πιο συνηθισμένοι είναι η περιέργεια, οι κοινωνικές νόρμες, η ελπίδα για γρήγορη αύξηση της απόδοσης τους, βιασύνη για την αναζήτηση εύκολης λύσης και έλλειψη αυτοπεποίθησης, η άγνοια, η έλλειψη ενδιαφερόντων για το μέλλον και τα λανθασμένα πρότυπα, που κάνουν την σωματική ανάπτυξη και την μυϊκή δύναμη, τα μόνα στηρίγματα που απομένουν στην προσπάθεια για επιβεβαίωση, αναγνώριση, προβολή, άνοδο και και προσέγγιση του αντίθετου φίλου. Στην περίπτωση των προχωρημένων αθλητών που θέλουν να πιάσουν πολύ υψηλές επιδόσεις και να πετύχουν τις διακρίσεις που επιθυμούν στα αθλήματα τους, χρησιμοποιούν τα αναβολικά για να επηρεάσουν τις βιολογικές τους λειτουργίες.

«Τα αγαθά κόποις κτώνται»

Το φαινόμενο της χρήσης στεροειδών αναβολικών, όπως μας εξηγεί ο κ. Σακέλλης, συναντάται κυρίως στο fitness, στο bodybuilding, στις πολεμικές τέχνες και στους αγώνες δρόμου. Η άποψη του σχετικά με την προφύλαξη των αθλητών και των ασκούμενων από αυτή τη μάστιγα είναι να υπάρχει ενημέρωση από τους αρμόδιους φορείς, για τους κινδύνους του ντόπινγκ, τις ασφαλείς εναλλακτικές άσκησης, και τους αποτελεσματικούς τρόπους αποφυγής της χρήσης ουσιών. Ακόμη, όπως επισημαίνει, πρέπει να υπάρξει σωστή καθοδήγηση και ενθάρρυνση από τους εκπαιδευτικούς στα σχολεία, ώστε να ασχοληθούν τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία με τον αθλητισμό, και να διδαχθούν σωστά τα ιδεώδη του, όπως ο υγιής ανταγωνισμός, η ευγενής άμιλλα, και ο σεβασμός όχι μόνο προς τον αντίπαλο αλλά και προς τον εαυτό τους. Τέλος, η παροχή σωστών προτύπων από εκπαιδευτικούς, προπονητές, και γονείς ίσως ναι παίζει τον σημαντικότερο ρόλο ώστε οι νέοι να κατανοήσουν πως «Τα αγαθά κόποις κτώνται».

Ο εθισμός στα στεροειδή είναι πολύ πιο εύκολος απ’ ό,τι μπορείς να φανταστείς

Όπως εξηγεί στην «Π» ο καθηγητής Βιοψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γεώργιος Παναγής, εδώ και χρόνια παρατηρείται μια όλο και αυξανόμενη τάση στην παράνομη χρήση/κατάχρηση ανδρογόνων στεροειδών από επαγγελματίες αλλά και ερασιτέχνες αθλητές που αποσκοπεί είτε στην ενίσχυση της αθλητικής επίδοσης και αντοχής είτε  στην αύξηση του όγκου ιδιαίτερα για αισθητικούς λόγους (βελτίωση της εικόνας του σώματος). Η κατάχρηση των παραπάνω ουσιών είναι γνωστό ότι μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση καθώς και ποικίλες άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες στον οργανισμό. Η εξάρτηση μάλιστα, όπως τονίζει, εμφανίζεται όχι όταν χρησιμοποιούνται σε θεραπευτικό πλαίσιο και σε θεραπευτικές δόσεις αλλά όταν γίνεται κατάχρηση και χρησιμοποιούνται μεγάλες δόσεις. Μελέτες σε ζωικά πρότυπα έχουν δείξει ότι οι ουσίες αυτές έχουν ενισχυτικές δράσεις, επηρεάζουν το νευρωνικό κύκλωμα ανταμοιβής και τη ντοπαμίνη όπως και οι άλλες εθιστικές ουσίες. Η διακοπή μετά από χρόνια κατάχρηση προκαλεί μια μορφή στερητικού συνδρόμου με κύρια συμπτώματα κόπωση, κεφαλαλγία, ανησυχία, αϋπνία, απώλεια όρεξης, μειωμένη λίμπιντο, κατάθλιψη και ακαταμάχητη επιθυμία για εκ νέου λήψη τους. Επίσης έχει αναφερθεί δυσαρέσκεια για την εικόνα του σώματος μέχρι και αυτοκτονικός ιδεασμός.

O καθηγητής του τμήματος Βιοψυχολογίας, και πρώην πρόεδρος του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γεώργιος Παναγής

Οι επιπτώσεις

Ανάμεσα στις κύριες αρνητικές επιδράσεις τους είναι αυτές που αφορούν στο αναπαραγωγικό σύστημα, αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Παναγής. Η χρόνια χρήση ανδρογόνων στεροειδών ουσιών ασκεί κατασταλτικές επιδράσεις στον άξονα υποθάλαμος-αδενοϋπόφυση-γονάδες. Υψηλές δόσεις των ανδρογόνων στεροειδών ενεργοποιούν το αρνητικό επανατροφοδοτικό σύστημα του άξονα υποθάλαμος-αδενοϋπόφυση με αποτέλεσμα σημαντική μείωση στα επίπεδα των γοναδοτροπίνων και της τεστοστερόνης. Έχει υποστηριχθεί ότι τα στεροειδή διαταράσσουν το αναπαραγωγικό σύστημα λόγω της άμεσης κατασταλτικής δράσης που έχουν στους όρχεις. Σε αυτό οφείλεται ο υπογοναδισμός, η ατροφία των όρχεων και η παροδική στειρότητα που εμφανίζονται σε περιπτώσεις κατάχρησης αυτών των ουσιών. Μάλιστα, όπως επισημαίνει, σε άνδρες μπορεί να εμφανιστεί μέχρι και γυναικομαστία, η οποία οφείλεται στο ότι μια ποσότητα των αναβολικών στεροειδών μεταβολίζεται στη θηλυκή ορμόνη οιστραδιόλη. Η κατάχρηση αυτών των ουσιών επιδρά αρνητικά και στο καρδιαγγειακό σύστημα με αποτέλεσμα την εμφάνιση υπερτροφίας του μυοκαρδίου, υπέρτασης και αρρυθμιών. Υπάρχουν αναφορές θανατηφόρων εμφραγμάτων σε χρήστες αυτών των ουσιών. Επιπλέον, τα αναβολικά στεροειδή μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές ηπατικές διαταραχές (ίκτερο, όγκους). Μια από τις ανεπιθύμητες ενέργειές τους στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα είναι η νευροτοξικότητα που φαίνεται να έχουν. Συγκεκριμένα, όπως υπογραμμίζει ο κ. Παναγής, υπάρχουν ευρήματα ότι προκαλούν απόπτωση, δηλαδή μια διεργασία προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου. Οι ουσίες αυτές, όμως, επιδρώντας στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, προκαλούν ποικίλες συμπεριφορικές αλλαγές, μερικές από τις οποίες φαίνεται να έχουν διάρκεια. Σε αυτές περιλαμβάνονται διαταραχές πρόσληψης τροφής, αυξημένη εχθρικότητα, επιθετικότητα/βία και ανταγωνιστικότητα, μεταπτώσεις της διάθεσης (καταθλιπτικά, υπομανιακά και μανιακά επεισόδια, ιδιαίτερα σε άτομα που είναι περισσότερο ευάλωτα για την εκδήλωση ψυχοπαθολογίας), παρανοειδής ιδεασμός και ψυχωσικά συμπτώματα.

Σύμφωνα με μελέτες ένα 22% περίπου των ατόμων που κάνουν χρήση αναβολικών στεροειδών πληρούν τα κριτήρια για διάγνωση κάποιας διαταραχής διάθεσης ή αγχώδους διαταραχής.

Όσο πιο υψηλές δόσεις χρησιμοποιούν, τόσο σοβαρότερα είναι τα συμπτώματα που παρουσιάζουν, αναφέρει ο κ. Παναγής, συμπληρώνοντας πως η καταθλιπτική συμπτωματολογία έχει παρατηρηθεί και σε πρώην χρήστες ανδρογόνων, γεγονός που υποδεικνύει ότι αυτές οι ουσίες ίσως έχουν μακροκρόνιες επιδράσεις σε επίπεδο διάθεσης και συμπεριφοράς, ενώ ευρήματα αναφορικά με τη συσχέτιση κατάχρησης ανδρογόνων στεροειδών και διαταραχών διάθεσης φαίνεται να υποστηρίζονται και από μελέτες σε πειραματόζωα. Η χρόνια χρήση ανδρογόνων στεροειδών, όπως μας επισημαίνει, έχει συνδεθεί με δραματικές αλλαγές στην προσωπικότητα του ατόμου. Μάλιστα, έχει υποστηριχθεί ότι σε ορισμένους χρήστες που παρουσιάζουν κάποια προδιάθεση, η χρήση ανδρογόνων στεροειδών μπορεί να οδηγήσει σε βίαια εγκλήματα, ιδιαίτερα μάλιστα αν τα άτομα αυτά κάνουν και χρήση άλλων παράνομων ουσιών.

Ο σωστός τρόπος

Δυνατό σώμα είναι ένα υγιές σώμα, και αυτό μπορεί να επιτευχθεί σωστά, με σεβασμό στον οργανισμό μας, μακριά από ουσίες. Όπως μας εξηγεί ο κ. Σακέλλης, για να πετύχει ένας αθλητής ή ένας ασκούμενος τους στόχους του, μια υγιής ενασχόληση είναι η άσκηση με αντιστάσεις, ή αλλιώς η άσκηση με βάρη. Υπό την σωστή καθοδήγηση πάντα (!) ενός πτυχιούχου γυμναστή, ο οποίος έχει τις γνώσεις για να δείξει τον σωστό τρόπο εκτέλεσης των ασκήσεων και μπορεί να δομήσει σωστά ένα πρόγραμμα ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε αθλητή ή ασκούμενου και πάντα σύμφωνα με την αρχή της εξειδίκευσης.

Όλη η επικαιρότητα