Olympia Forum

Carsten Rasmussen στο Olympia Forum Ι: «Πρέπει να γίνουμε πιο πράσινοι από ποτέ»

Στην δεύτερη ημέρα των εργασιών  Olympia Forum, συμμετείχε επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής και Αστικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Carsten Rasmussen (Κάρστεν Ρασμούσεν). Ο κ. Rasmussen, μίλησε εκτενώς για το όραμα του, σχετικά με την περιφερειακή πολιτική στην Ελλάδα. Ακόμη, επιβράβευσε όλες τις κινήσεις που έγιναν στη χώρα μας, όσο αφορά την αντιμετώπιση της κρίσης του κορωνοϊού, κυρίως σε οικονομικό επίπεδο. Ακόμη, αναφέρθηκε στην “πράσινη στροφή”, της Ευρώπης, ως μια επιτακτική ανάγκη.

Αναλυτικά όσα είπε: 

Κυρίες και κύριοι,

Σας ευχαριστώ πολύ που προσκαλέσατε εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να παραστεί για μία ακόμη φορά, στο Φόρουμ της Ολυμπίας.

Είμαι μαζί σας σήμερα για να σας μιλήσω για το όραμά μας σχετικά με την περιφερειακή πολιτική τα προσεχή χρόνια, σε μια χρονιά που είναι κρίσιμης σημασίας για τις πολιτικές μας, για όλους γενικά και ειδικότερα για την Ελλάδα.

Θα προτιμούσα βέβαια να βρίσκομαι μαζί σας παρά να κάθομαι σε ένα γραφείο στις Βρυξέλλες, για να μπορέσω να συνομιλήσω μαζί σας και να συζητήσουμε κανονικά, αλλά είναι προφανές ότι είμαστε όλοι θύματα των συνθηκών που επιβάλλει ο Covid. Ο Covid έπληξε σκληρά πολλές χώρες μέλη. Νομίζω ότι ελάχιστες χώρες επλήγησαν περισσότερο από την Ελλάδα. Πολλές περιοχές της Ελλάδας εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από τον τουρισμό, και προφανώς ο τουρισμός επλήγη τρομακτικά φέτος. Αλλά αυτό είναι ένα μοιραίο γεγονός, δεν είναι κάτι που θα μπορούσαμε να προσχεδιάσουμε, και δυστυχώς έπληξε την Ελλάδα ενώ ήδη είχε υποφέρει πολύ εξαιτίας των διαδοχικών οικονομικών κρίσεων που προηγήθηκαν.

Αυτά έχουμε, αυτή την κατάσταση πρέπει ν’ αντιμετωπίσουμε.

Ευτυχώς η Ελλάδα αντέδρασε πολύ γρήγορα για να υποστηρίξει την οικονομία, προσφέροντας αμέσως επιχορηγήσεις και οικονομική υποστήριξη προς τους κλάδους και τις επιχειρήσεις που επλήγησαν και τους πολίτες που είχαν άμεση ανάγκη. Ενώ εμείς, από πλευράς ΕΕ, είμαστε εξαιρετικά ευτυχείς που οι ηγέτες μας αποφάσισαν να προσφέρουν την απαραίτητη ευελιξία για να βοηθήσουν την Ελλάδα σ’αυτή τη προσπάθεια. Έτσι η Ελλάδα ενισχύθηκε με το ποσό του ενός δις ευρώ για την αντιμετώπιση των αναγκών λόγω Covid. Τούτο είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα ταχείας αντίδρασης, λαμβάνοντας υπόψη την γραφειοκρατία των Βρυξελλών, και συνεπώς μπορούμε να πούμε ότι συνολικά κάναμε ότι καλύτερο μπορούσαμε.

Υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν και γι’αυτό οι ηγέτες μας, πρόσφατα, μας διέθεσαν ένα νέο εργαλείο, το “React EU”, που θα μας επιτρέψει να διοχετεύσουμε περισσότερα κονδύλια στην Πολιτική Συνοχής τα προσεχή δύο χρόνια. Θα προσπαθήσουμε να στρέψουμε αυτή την χρηματοδότηση προς όσο το δυνατόν πιο “πράσινα” και “ψηφιακά” προγράμματα, διότι αυτά τα δυο είναι οι λέξεις της ημέρας, είναι το μέλλον μας, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να είμαστε ρεαλιστές και να διαθέτουμε τα κονδύλια σε τομείς που να μπορούν να δαπανηθούν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Αλλά αυτό το πακέτο υπάρχει για να βοηθήσει την άμεση έξοδο από τη μετά-Covid κατάσταση, όπου πολλές επιχειρήσεις θα πρέπει να ανασυγκροτηθούν και να βρούν νέους τρόπους λειτουργίας.

Τούτο, λοιπόν, είναι ένα ενδιαφέρον εργαλείο που διαθέτουμε και θα το συζητήσουμε με την ελληνική κυβέρνηση τους προσεχείς μήνες, ώστε να μπορέσουμε να έχουμε την τελική μορφή του ήδη στην αρχή του προσεχούς έτους. Συνεπώς, συγκρίνοντας με την καθιερωμένη Πολιτική Συνοχής, μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε σε μια ομαλή μετάβαση, αναβαθμίζοντας την χρηματοδότηση με νέα κονδύλια, με πρόσθετη χρηματοδότηση.

Υπάρχει, βέβαια, κόσμος και πέραν του Covid, ακόμη κι αν είναι για όλους μας δύσκολο να το φανταστούμε αυτή τη στιγμή. Φέτος τον Ιούλιο, οι αρχηγοί κρατών συμφώνησαν επί ενός εξαιρετικού χρηματοδοτικού πακέτου για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2021 – 2027. Πρόκειται για έναν φιλόδοξο προϋπολογισμό και προβλέπει ιδιαίτερα νέα εργαλεία που θα μας επιτρέψουν να μετατρέψουμε τις οικονομίες μας και να επιδείξουμε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη την οποία επιδιώκουμε επί τόσα πολλά χρόνια, να κάνουμε τις περιφέρειές μας πιο ίσες, πιο ανταγωνιστικές στην παγκόσμια σκηνή, πιο πράσινες και καλύτερα διασυνδεδεμένες.

Ιδιαίτερα όσον αφορά την Πολιτική Συνοχής, έχουμε ανοίξει τεχνικές συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση και κατά το προσεχές εξάμηνο, θα ανταλλάξουμε έγγραφα και απόψεις, ως προς το πού θα κατευθυνθούν και πώς θα δομηθούν τα κονδύλια. Πρόκειται για μια άσκηση από την οποία, όπως πάντα, μαθαίνουμε. Μαθαίνουμε από τα λάθη μας – όποτε γίνονται – και προσπαθούμε να κατευθύνουμε την χρηματοδότηση, με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, προς τομείς που πιστεύουμε ότι θα έχουμε τη βέλτιστη δυνατή  απόδοση της επένδυσης, για τους πολίτες και για τους διάφορους τομείς της οικονομίας.

Συνεπώς, δεν υπάρχει αλλαγή στους κανόνες του παιχνιδιού. Παραμένουν ίδιοι όπως πριν, στις διαδοχικές συζητήσεις και διαπραγματεύσεις για την χρηματοδότηση της Πολιτικής Συνοχής. Το καινούριο φέτος είναι ότι έχουμε δύο πολύ ισχυρά σημεία εκκίνησης. Αμφότερα προϋπήρχαν, αλλά τώρα υπογραμμίζονται και τονίζονται όσο ποτέ στο παρελθόν.

Πρώτ’ απ’ όλα, πρέπει να συμβάλουμε στην πράσινη μετάβαση. Πιστεύουμε στην ανάπτυξη, αλλά εμείς, ως Ευρωπαίοι, δεν πιστεύουμε στην άνευ νοήματος ανάπτυξη ή σε ανάπτυξη με αρνητικές επιπτώσεις επί της κοινωνίας, όπως συχνά συμβαίνει. Η ανάπτυξη πρέπει να είναι βιώσιμη. Αφήνουμε αυτόν τον πλανήτη στις επόμενες γενεές και πρέπει να τον αφήσουμε σε καλή κατάσταση.

Συνεπώς, για να το πω ανοιχτά, πρέπει να γίνουμε πιο πράσινοι από ποτέ! Είναι γνωστό, επίσης, ότι στην Ευρώπη δεν είμαστε τόσο διασυνδεδεμένοι όσο θα έπρεπε. Δεν είμαστε ανταγωνιστικοί ως προς την διαδικτυακή συνδεσιμότητα, αν συγκριθούμε, ας πούμε, με την Ασία και δεν πρέπει να επιτρέψουμε να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση. Πρέπει να δράσουμε αναλόγως και ακριβώς αυτό θα πράξουμε με τους νέους κανόνες χρηματοδότησης της Συνοχής.

Ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο είναι η περιφερειακή διάσταση της πολιτικής μας. Είμαστε εξαιρετικά ευχαριστημένοι που, ήδη από τις πρώτες φάσεις των συζητήσεων, η ελληνική κυβέρνηση πρότεινε να συνεχιστούν τα 13 επιχειρησιακά προγράμματα περιφερειακής συνεργασίας που υπάρχουν κατά την τρέχουσα περίοδο. Τούτο σημαίνει ότι θα έχουμε ένα μεγάλο μερίδιο της χρηματοδότησης – αρκετά δισεκατομμύρια -στα χέρια των άμεσα εκλεγμένων περιφερειαρχών και των διοικήσεών τους και είμαστε βέβαιοι ότι θα καταρτίσουν στέρεα προγράμματα, που θα επιτρέψουν την ανεύρεση επενδύσεων που ταιριάζουν με τις δυνατότητες και τις ανάγκες κάθε περιφέρειας.

Είναι σημαντικό, αυτή η τοπική διαδικασία ανά περιφέρεια, να είναι ανοικτή, να δίνει την ευκαιρία συμμετοχής σε όλους τους εμπλεκομένους, να μπορούν όλοι όσοι έχουν ενδεχομένως ενδιαφέρον να συμμετάσχουν στην διαβούλευση, καθώς προχωρά η διαδικασία. Ως Ευρωπαίοι, θέλουμε να υπάρχει η μέγιστη δυνατή διαφάνεια και λογοδοσία. Πρόκειται για μια πολιτική που αφορά τους πολίτες και θέλουμε οι πολίτες να έχουν άποψη στο πού πηγαίνει η όλη χρηματοδότηση.

Στο πλαίσιο των περιφερειακών πολιτικών, μιλάμε προφανώς για καινοτομία σε αυτόν τον τομέα, η οποία είναι εφικτή.  Μιλάμε για διαφοροποίηση, για νέα μέσα, νέα εργαλεία, παροχή νέων υπηρεσιών.

Σε εκείνες τις περιφέρειες στις οποίες υπάρχουν καλά ερευνητικά κέντρα, προφανώς αυτή η άσκηση θα είναι εύκολη. Αυτό που έχει σημασία για εμάς είναι να μην έρθουν δεκατρείς ολόιδιες προτάσεις από τις Περιφέρειες αλλά κάθε πρόταση να είναι μοναδική και απόρροια ευρείας διαβούλευσης και μακροπρόθεσμης συμμετοχής εμπλεκόμενων και ενδιαφερομένων.

Ένα άλλο σημαντικό σκέλος των περιφερειακών προγραμμάτων είναι ο τρόπος που φροντίζουμε για το περιβάλλον.

Αναφερόμενοι στο πράσινο: διαθέτουμε νέα εξειδικευμένα ενδιαφέροντα όπως τις πράσινες προμήθειες, πράσινες υπηρεσίες κτλ. Έχουμε και τους παλαιούς παραδοσιακούς τομείς ενασχόλησής μας, τη διαχείριση υδάτων και αποβλήτων όπου δεν τα έχουμε πάει και τόσο καλά όσο θα θέλαμε. Η Ελλάδα εξακολουθεί να απέχει πολύ από τη συμμόρφωση με το κοινοτικό κεκτημένο, την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Μιλώντας για απόβλητα και νερό θα πρέπει να ξεκινήσουμε τη διαδικασία ώστε να ε εξεύρουμε τρόπους προκειμένου οι ωφελούμενοι να γίνουν πιο δυνατοί, περισσότερο επαγγελματίες, να διαχειρίζονται καλύτερα τα πολύ σημαντικά ποσά που λαμβάνουν από εμάς. Ένα από τα πράγματα που διδαχθήκαμε μετά από τόσα χρόνια εμπειρίας είναι ότι κάποιες εταιρείες υδάτων είναι πολύ μικρές.

Δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε από δύο ανθρώπους να διαχειριστούν επενδύσεις αξίας πολλών εκατομμυρίων. Και έχουμε διαπιστώσει ότι κάποιες φορές -ευτυχώς όχι πάντα- οι επενδύσεις μας αποδεικνύονται μη-λειτουργικές: οι σωλήνες δεν είναι σωστά συνδεδεμένοι, το νερό δεν είναι αρκούντως καθαρό, δεν πληρούνται οι προδιαγραφές ή δεν τηρούνται οι διατάξεις του νόμου, ή και απουσιάζει η οικονομική βιωσιμότητα διότι τα τέλη που εισπράττονται δεν αρκούν για να καλύψουν το κόστος της συντήρησης ή και και νέων επενδύσεων στο σύστημα.

Προσβλέπουμε σε διάλογο με τις ελληνικές αρχές ώστε να αναδιαμορφώσουμε την ασφάλεια των υδάτων. Θα πρέπει να γίνουν συγχωνεύσεις και υπάρχει, επίσης, ανάγκη για μεγαλύτερες εταιρείες εταιρείες, πιο επαγγελματικές. Εμείς, είμαστε εδώ για να στηρίξουμε αυτήν την προσπάθεια.

Ελπίζουμε ότι η περιφερειακή αυτοδιοίκηση, οι αρχές, θα ηγηθούν της προσπάθειας αφού φέρουν την ευθύνη του σχεδιασμού, είναι υπεύθυνες για τις λεκάνες απορροής, για το κατάλληλο επίπεδο προγραμματισμού σε επίπεδο περιφερειών, γνωρίζουν καλά τις συνάφειες μεταξύ διαφόρων δήμων κ.α.

Μια τέτοια άσκηση δεν είναι ποτέ εύκολη αλλά έχει ξαναγίνει, και με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε άλλα κράτη-μέλη. Προσβλέπουμε στην αντίστοιχη προσπάθεια μαζί σας. Πιστεύουμε ότι αν δεν κάνουμε ισχυρότερες και πιο εύρωστες τις εταιρίες υδάτων, θα εξακολουθήσουμε να αντιμετωπίζουμε δυσκολίες επένδυσης στην ποιότητα που επιθυμούμε.

Τα απορρίμματα είναι ένας ακόμη τομέας όπου επιβάλλεται να αναλάβουμε αποφασιστική δράση. Πρόκειται για τομέα που δυσκολεύει επί σειρά ετών την Ελλάδα σε θέματα συμμόρφωσης με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία. Έχουμε “κολλήσει” σε μία ατέρμονη διαδικασία όπου οι στόχοι αυξάνονται και μονίμως καθυστερούμε τις απαιτούμενες επενδύσεις.

Μεγάλη προσπάθεια έχει γίνει προς αυτήν την κατεύθυνση και υπάρχουν πολλές καλές προθέσεις. Τώρα πρέπει να φροντίσουμε για το σχεδιασμό μιας γενιάς έργων  και προγραμμάτων επενδυτικών τα οποία θα αντέξουν στο μέλλον, και όπου η ανακύκλωση θα γίνεται σε περιφερειακό επίπεδο με την εύλογη συμβολή του κρατικού μηχανισμού όπως ορίζει η νομοθεσία.

Τα εν λόγω έργα έχουν ως στόχο την απομάκρυνση από την υγειονομική ταφή και την καύση και τη στροφή προς έναν πιο σύγχρονο, πιο υπεύθυνο, κυκλικο τρόπο διαχείρισης απορριμμάτων. Γι’αυτό θα χρειαστούμε νέες και ενισχυμένες αρμοδιότητες σε επίπεδο περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Ασφαλώς, θα χρειαστούμε τη βοήθεια του Κράτους που θα αναθέσει αυτές τις αρμοδιότητες και θα επιβλέπει το σκέλος της ποιότητας.

Ευελπιστούμε ότι κάποια από τα εργαλεία που έχουμε, όπως το Jaspers, μια συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, θα βοηθήσουν τα κράτη-μέλη να σχεδιάσουν έργα που θα αξιοποιήσουν αυτά τα μέσα και οι περιφέρειες θα βοηθηθούν στο σχεδιασμό τους. Πρόκειται για έναν τομέα επενδυτικό που θα εξακολουθήσει να χρειάζεται πολλά κονδύλια. Παρατηρούμε καθυστερήσεις μεν, αλλά πρέπει να εξεύρουμε τρόπους να αναπληρώσουμε το χαμένο χρόνο.

Μία από τις νέες πολιτικές της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου είναι η χωροταξική πολιτική. Πήγαμε σε μικρές και σε μεγάλες πόλεις με την πεποίθηση ότι μέσω μιας ολιστικής προσέγγισης, μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, σε θέματα χωροταξικού σχεδιασμού θα υπάρξουν καλύτερες επενδύσεις και σιγά-σιγά θα αλλάξουμε το τοπίο των πόλεων ώστε να γίνουν καλύτερες και πιο βιώσιμες για τους πολίτες.

Από την άποψη αυτή, η εμπειρία της Ελλάδας υπήρξε μικτή και το λέω πάντα διπλωματικά. Έχουμε δαπανήσει πολύ λίγα κονδύλια σε αυτό το πεδίο διότι ξεκινήσαμε πολύ αργά τις δράσεις μας και οι δράσεις μας εξελίχθηκαν με βαθύτερους ρυθμούς, είναι η αλήθεια, από ό,τι θα έπρεπε.

Όμως η μεγαλύτερη πρόκληση είναι – δεν είμαι σίγουρος- ότι όλες οι επενδύσεις μας υπήρξαν πράγματι ολοκληρωμένες. Φαίνεται ότι σε κάποιες περιπτώσεις είχαμε σπαράγματα και κατακερματισμένες προσεγγίσεις, όλες χαρακτηρισμένες ως προτεραιότητες, χωρίς όμως να είναι ξεκάθαρο το πώς ακριβώς εντάσσονταν σε ένα πραγματικά ενιαίο σχέδιο των αρμοδίων αρχών.

Επομένως, η πρόκληση έγκειται στο να έχουμε μία υγιή και εύρωστη διαδικασία στρατηγικού χωροταξικού σχεδιασμού, και σχέδια αστικής κινητικότητας που ταχύτατα θα οριστικοποιηθούν σε μικρές ή μεγάλες πόλεις. Είναι απαραίτητο να εξασφαλίσουμε, και εδώ είναι πιο σημαντικό από ό,τι αλλού- ότι θα υπάρξει σωστή διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους και τους ενδιαφερόμενους.

Στο σημείο αυτό απευθυνόμαστε προς τις αρμόδιες αρχές ζητώντας τους να αξιοποιήσουν την ευκαιρία ώστε να γίνουν οι επενδύσεις με ενθουσιασμό αφού θα διαθέσουμε τώρα πολύ περισσότερα κονδύλια από ό,τι στο παρελθόν. Είναι περισσότεροι και οι τομείς τους οποίους θα θέλαμε να διερευνήσουμε μαζί σας. Ας δούμε αν υπάρχει το περιθώριο να αναβαθμίσουμε και να διευρύνουμε, ή και να εισαγάγουμε για πρώτη φορά σε κάποιες περιπτώσεις, τις αστικές μεταφορές.

Στο παρελθόν καταβάλαμε τεράστιες προσπάθειες και επενδύσαμε στις αστικές μεταφορές Αθηνών και Θεσσαλονίκης με καλά αποτελέσματα. Είδατε το Μετρό στην Αθήνα, τις επενδύσεις στο τραμ και σε λεωφορεία.

Είναι καιρός να προχωρήσουμε με ένα δεύτερο κύμα τέτοιων επενδύσεων αντίστοιχης κλίμακας και σε άλλες πόλεις της Ελλάδος. Θα προσπαθήσουμε να διατηρήσουμε τον αριθμό των αστικών περιοχών, τις λεγόμενες ολοκληρωμένες αστικές επενδύσεις, τις ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις. Θα προσπαθήσουμε να κρατήσουμε τον αριθμό σχετικά περιορισμένο με την προοπτική να εμβαθύνουμε, να είναι μεγάλος ο προϋπολογισμός και να υπάρξει μία αλλαγή προτύπου στις πόλεις.

Οι σύγχρονες πόλεις πρέπει να απομακρυνθούν από τη χρήση των ι.χ. Όλοι αγαπάμε τα αυτοκίνητα όμως όλοι έχουμε δει τι ακριβώς προκαλεί στις πόλεις μας η κίνηση των οχημάτων. Καταλήξαμε σε πόλεις στις οποίες τελικώς τα ΙΧ δεν ειναι κει για τους πολίτες αλλά οι πολίτες για τα ΙΧ..

Χρειαζόμαστε έξυπνες και αποφασιστικές πολιτικές στάθμευσης και ήπιους διαδρόμους μεταφορών. Διαθέτουμε μία νέα σειρά νέων μέσων και εργαλείων. Έχουμε όμως και το παλιό καλό ποδήλατο, υπάρχει και το περπάτημα όπως και κάποια νέα μέσα, λ.χ. ηλεκτρικά ποδήλατα, ηλεκτρικά πατίνια, σκούτερ, μεταξύ άλλων.

Τα έχετε δει. Θέτουν συγκεκριμένες προκλήσεις και ασφαλώς πρέπει να υπάρξει σωστή διαχείριση. Ξαφνικά έχουν υψηλότερες ταχύτητες, κινούνται στους ήπιους διαδρόμους, βλέπουμε πατίνια παντού.

Πρέπει να διδαχθούμε από την εμπειρία άλλων πόλεων και άλλων περιοχών και προφανώς ο τομέας εξελίσσεται ταχύτατα. Είναι κομμάτι του πρασινίσματος των πόλεων μας και μία τεράστια ευκαιρία για μας.

Ένα τελευταίο σημείο στο οποίο θα ήθελα να αναφερθώ αφορά το περιφερειακό επίπεδο.

Ο τουρισμός, λίγο-πολύ, απουσίαζε από την προγραμματική περίοδο. Για κάποιο λόγο, ο τουρισμός δεν ήταν αυτοσκοπός, δε συμπεριλαμβάνονταν μεταξύ των στόχων, θεωρούσαμε ότι δεν χρειαζόταν να υιοθετήσουμε μία συγκεκριμένη στάση απέναντι στο τουρισμό σε αντιδιαστολή με τον τομέα των μεταφορών, παραδείγματος χάριν, ή το περιβάλλον..

Ευτυχώς ο τουρισμός ξαναμπήκε στην ημερήσια διάταξη, δυναμικά και αυτό συνέβη την κατάλληλη στιγμή αφού ο τουριστικός κλάδος στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις του κορωναϊού.

Πιστεύουμε ότι πρέπει να δούμε ως Ευκαιρία την κρίση του κορωναϊού για να επινοήσουμε εκ νέου τον ελληνικό τουρισμό που διαθέτει πολλή τεχνογνωσία.

Πρόκειται για έναν κλάδο ο οποίος πηγαίνει καλά και ως ιδιαιτέρως πετυχημένος συμβάλλει αποτελεσματικά στο ΑΕΠ. Επίσης ξέρουμε ότι σε κάποιους τομείς ή σε κάποιες περιοχές ο τουρισμός που δημιουργήσαμε τη δεκαετία του 60 και του 70 δεν είναι ο πλέον βιώσιμος από πλευράς χρήσης γης ή από πλευράς χρήσεως πόρων, λόγου χάριν.

Συνεπώς υπάρχει η ανάγκη αλλά προσφέρεται και η ευκαιρία να πρασινίσουμε τον τουρισμό. Θα αναγεννηθούν κάποιες όμορφες περιοχές που όμως δεν είναι τόσο όμορφες όσο θα έπρεπε. Και θα πρέπει να προλάβουμε τις απαιτήσεις των τουριστών του μέλλοντος, μιας νέας γενιάς τουριστών, πιο απαιτητικής σε θέματα βιωσιμότητας και αειφορίας που θα απαιτήσει όχι μόνο ποιότητα τροφίμων, στέγασης αλλά και περιβαλλοντική βιωσιμότητα και ενεργειακή βιωσιμότητα.

Μια από τις πλέον φιλόδοξες ιδέες μας είναι να προάγουμε την έννοια των πράσινων νησιών. Οι τουρίστες πηγαίνουν στα ελληνικά νησιά πρωτίστως διότι είναι απίστευτα όμορφα. Πηγαίνουν για λίγες μέρες και μερικές φορές απογοητεύονται όταν ανακαλύπτουν ότι δεν υπάρχει σωστή διαχείριση απορριμμάτων, ότι ο παράδεισος δεν είναι αυτός που περίμεναν ή επειδή βγαίνοντας από ένα ήδη ρυπογόνο αεροπλάνο, το πρώτο πράγμα που βλέπουν είναι μία μονάδα ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα. Δεν είναι αυτό που ήθελε να δει ο ρομαντικός τουρίστας.

Ο ρομαντικός τουρίστας θέλει να βρεθεί στον παράδεισο για λίγες μέρες.

Έχουμε εισάγει νέα στοιχεία στον κοινό μας χώρο, όπως για παράδειγμα το fly shame. Δηλ. φαίνεται ότι εφεξής κάποιοι θα ντρέπονται να πάρουν το αεροπλάνο, νιώθουν άσχημα αφού θεωρούν ότι ρυπαίνουν το περιβάλλον όταν μεταβαίνουν σε μακρινό προορισμό. Βραχυπρόθεσμα δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική για να υπάρξει τουρισμός στα νησιά της Ελλάδας.  Άρα πρέπει να βρούμε πειστικούς τρόπους να γίνουν οι πτήσεις βιώσιμες, οι επισκέψεις να είναι βιώσιμες. Εάν μπορέσουμε να αλλάξουμε την κατανάλωση ενέργειας σε τουριστικές περιοχές, σε κάποια απο τα νησιά μας, θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μία κατάσταση στην οποία η φιλόδοξη διαχείριση της ενέργειας θα γίνεται με σωστό τρόπο αντισταθμίζοντας ως ένα βαθμό την παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα.

Αυτό μπορεί να μας οδηγήσει ακόμα και στη λογική του να πρέπει κάποια νησιά να είναι ενεργειακά θετικά. Να παράγουν περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνουν όλα μαζί.  Δεν είναι εύκολο αλλά μπορεί να γίνει. Νησιά όπως η Τήλος  μας έδειξαν ότι με αποφασιστικότητα και διαρκή προσπάθεια πετυχαίνουμε. Και σε αυτή την περίπτωση οι διαθέσιμοι πόροι είναι περισσότεροι παρά ποτέ και θα μπορέσουμε να επενδύσουμε τόσο στην καλύτερη σύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική χώρα όσο και ανάμεσα στα νησιά καθώς και στις ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και στην ενεργειακή απόδοση.

Η Ελληνική κυβέρνηση έχει δείξει σαφώς ότι μέρος των νέων επενδύσεων θα είναι ένα μεγάλο βήμα προς την ηλεκτροκίνηση. Γιατί να μην φανταστούμε ότι σε κάποιο νησί όλη η ενέργεια προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές και υπάρχει μόνο ηλεκτροκίνηση ή ήπια κίνηση; Ότι η διαχείριση των απορριμάτων γίνεται με υπεύθυνο τρόπο και ότι πιστεύουν στην κυκλική οικονομία;

Πιστεύουμε ότι η αντιμετώπιση αυτών των θεμάτων θα απελευθερώσει όλες τις ομορφιές και τα πλεονεκτήματα αυτών των τουριστικών περιοχών. Πρέπει να είναι σαφές ότι ο αυριανός τουρίστας θα διαφέρει από τον χθεσινό. Και είμαι βέβαιος ότι θα έχει ενδιαφέρον η συνεργασία με τον τουριστικό σας κλάδο, με τους επαγγελματίες του. Αυτός είναι ένας ακόμα τομέας που μπορεί να συμπεριληφθεί σε αυτό που ανέφερα πριν, στην έξυπνη εξειδίκευση. Είναι σημαντικό να δουλεύουμε μαζί με τους εμπλεκόμενους. Πρέπει όλες οι πλευρές να ωφεληθούν.

Επιτρέψτε μου τώρα να ξεφύγω λίγο από την Πολιτική Συνοχής, που είναι φυσικά το αντικείμενό μας και ο τομέας που φροντίζουμε. Ο  παράγων που θα κάνει τη διαφορά σε επίπεδο συνολικής χρηματοδότησης, είναι η ύπαρξη πλέον του Ταμείου Ανάκαμψης, του νέου μέσου που πολύ πρόσφατα αποφάσισαν οι Αρχηγοί Κρατών. Είναι πολύ φιλόδοξο. Για την Ελλάδα σημαίνει επιπλέον 26 δις ευρώ, που θα προστεθούν στα 21 δις ευρώ τα οποία είναι διαθέσιμα για την Πολιτική Συνοχής.

Τα δύο Ταμεία θα πρέπει να συνυπάρξουν και πρέπει να καταβάλουμε  κάθε δυνατή προσπάθεια και η Ελληνική πλευρά και η πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να δημιουργήσουμε την μεγαλύτερη δυνατή συνέργεια. Σε κάποιους τομείς θα μπορέσουμε να συνεργαστούμε ενώ σε άλλους θα μπορέσουμε να κάνουμε κατανομή εργασίας. Αυτό θα σημάνει αλλαγή για την Πολιτική Συνοχής. Δε θα δουλεύουμε με τον τρόπο που δουλεύαμε σε όλους τους τομείς. Σε κάποιους τομείς ενδεχομένως να αφήνουμε χώρο για το νέο αυτό μέσο και αντιστρόφως, παρόλο που το Ταμείο Ανάκαμψης θα μπορεί να υπεισέλθει σε κάποιους τομείς, μπορεί να μην το κάνει επειδή εκεί θα δρα η Πολιτική Συνοχής.

Πρόκειται για αποφάσεις που θα πρέπει να λαμβάνονται ταχύτατα και ίσως πρέπει να γίνει αυτό που μερικές φορές αποκαλούμε οριοθέτηση  μεταξύ των Ταμείων. Πρέπει αυτά να ξεκαθαριστούν το ταχύτερο. Παρά τις βραχυπρόθεσμες αυτές δυσκολίες που αφορούν εμάς τους γραφειοκράτες, είναι προφανές ότι η άφιξη της τεράστιας αυτής χρηματοδότησης που αφορά και  επενδύσεις είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία. εταιρεία

Τι χρειάζεται να γίνει ώστε να πραγματοποιηθούν οι νέες αυτές επενδύσεις. Εδώ υπάρχει περιθώριο βελτίωσης. Στην Πολιτική Συνοχής είμαστε τώρα κολλημένοι περίπου στο 45% της υλοποίησης τον 7ο χρόνο της επιλεξιμότητας. Δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά  από άλλα κράτη μέλη και δεν ισχυριζόμαστε ότι η Ελλάδα είναι τελευταία αλλά λέμε ότι ο ρυθμός είναι πολύ αργός.

Όταν αποφασίζουν έναν προϋπολογισμό οι Αρχηγοί Κρατών ή όταν το Κοινοβούλιο  μας εγκρίνει έναν προϋπολογισμό, είναι σημαντικό η χρηματοδότηση αυτή να δώσει καρπούς, να μπορέσει να επηρεάσει την πραγματική οικονομία μέσα σε 2 χρόνια περίπου, όχι σε 7. Πρέπει λοιπόν να ξαναδούμε από κοινού τις πολιτικές μας και να δούμε πώς θα βελτιωθούμε. Μήπως μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι προμήθειες; Ποιους δικαιούχους πρέπει να κάνουμε ποιο δυνατούς; Πού χρειάζεται να γίνει αναδιάρθρωση του τομέα; Ποιες από τις διαδικασίες μας θα πρέπει να επανεξετάσουμε; Οι διαδικασίες των προκηρύξεων χρειάζεται πάντα να είναι τόσο δυσκίνητες; Ζητάμε πάντα μόνο τα απολύτως απαραίτητα έγγραφα ή μήπως το παρακάνουμε λίγο για σιγουριά; Ο χρόνος των δικαιούχων είναι σημαντικός, οι προσδοκίες πρέπει να πραγματοποιούνται εγκαίρως. Είμαστε λοιπόν στη διάθεσή σας για να συζητήσουμε πώς μπορούμε να απλουστεύσουμε τα προγράμματά μας και πώς μπορούμε ταυτόχρονα να ενισχύσουμε τους κυρίως εμπλεκόμενους. Στον τομέα αυτό δεν μπορεί να βρει κανείς επαναστατικές λύσεις ώστε να βελτιώσει σημαντικά τα πράγματα εν μία νυκτί. Πρόκειται για μακρά διαδικασία η οποία όμως πρέπει να βασίζεται στην αποφασιστικότητα  και των δύο πλευρών να υπάρξει απλούστευση και να μην είναι οι καθυστερήσεις συνηθισμένη υπόθεση.

Αυτή τη στιγμή έχουν καθυστερήσει διάφορα πράγματα που θα θέλαμε να είναι έτοιμα του χρόνου. Αυτό δε σημαίνει ότι δε θα γίνουν εντός της περιόδου. Ας μην  ξεχνάμε ότι ενώ φροντίζουμε αυτά που πρέπει να γίνουν στην περίοδο χρηματοδότησης 2021-27, αυτή τη φορά πρέπει ταυτόχρονα να φροντίζουμε και μία περίοδο που θα ξεκινήσει το 2028.

Θέλω να μιλήσω και για το Ταμείο για τη Δίκαιη Μετάβαση που θα αλλάξει πολύ τα πράγματα. Στην Ελλάδα θα είναι διαθέσιμο στη Δυτική Μακεδονία, ιδιαιτέρως στη Μεγαλόπολη αλλά και στα νησιά. Στα νησιά θα μας βοηθήσει σε αυτό που ανέφερα προηγουμένως, στα Πράσινα Νησιά. Στην Δυτική Μακεδονία, με βάση ένα σχέδιο Δίκαιης Μετάβασης που εκπονούν τώρα οι Ελληνικές αρχές, θα βοηθήσει την διαδικασία μετάβασης.

Η Ελλάδα υπήρξε τολμηρή με την απόφασή της να προχωρήσει σε πλήρη απολιγνιτοποίηση, σταματώντας τόσο τη χρήση όσο και την εξόρυξη. Εμείς θα βοηθήσουμε την Ελλάδα όσο περισσότερο μπορούμε. Πρέπει να βοηθήσουμε να επανεκπαιδευτούν όσοι εργάζονται στον κλάδο και θα χάσουν τη δουλειά τους τα επόμενα χρονια. Θα πρέπει να εξευρεθούν τρόποι ώστε να καταφέρουν αυτές οι περιοχές να διαφοροποιηθούν. Αυτό αποτελεί σκέλος μιας προσπάθειας που πρόκειται να γίνει σε όλες τις περιοχές όπου θα σταματήσουν οι εξορύξεις στην ΕΕ, κυρίως σε όσες περιφέρειες εξαρτώνται από τα ορυκτά καύσιμα. Τπ εγχείρημα δε θα είναι εύκολο αλλά θα είναι συναρπαστικό.

Εδώ βασιζόμαστε στη δυναμική συμμετοχή εμπλεκόμενων και ενδιαφερομένων. Μιλώντας για την αναδιαμόρφωση αυτών των περιοχών, στόχος μας είναι οι πληθυσμοί αυτοί να μας πουν πώς οραματίζονται την περιοχή τους σε πέντε χρόνια από σήμερα.

Όσον αφορά την πολιτική συνοχής αυτή είναι η δουλειά μας. Εξασφαλίζουμε τη συνέχεια με έμφαση στο ψηφιακό και το πράσινο στοιχείο. Βεβαίως, το νέο Ταμείο Ανάκαμψης μας προσφέρει πολλά περισσότερα χρήματα από ποτέ και το Ταμείο για τη Δίκαιη Μετάβαση σε συνδυασμό με το REACT EU το οποίο θα μας δώσει αμέσως κονδύλια μέχρι το τέλος της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου έχουμε το συνδυασμό καλής θέλησης και πρωτοβουλιών με συνέπεια ακόμη καλύτερες προοπτικές.

Δική σας, και δική μου, δουλειά είναι να εξεύρουμε τρόπους ώστε όλα αυτά να εφαρμοστούν αποδοτικά και αποτελεσματικά ώστε να μη χαθεί η εστίασή μας, να διοχετευθούν τα χρήματα μόνο εκεί που πρέπει και να στοχεύσουμε σε εκείνες τις περιοχές που είναι πράγματι υποσχόμενες και θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να ευημερησει.

Προβλέπω σε πολύ ενδιαφέρουσες συζητήσεις και διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Έχει σημασία να μπορέσουμε μέχρι το τέλος του επόμενου θέρους να ολοκληρώσουμε τις διαπραγματεύσεις και μόλις ψηφιστούν οι σχετικοί κανονισμοί να είμαστε έτοιμοι για την εφαρμογή και υλοποίηση.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Η 2η ημέρα: 

Olympia Forum I: Όλα όσα έγιναν την 2η ημέρα του συνεδρίου

Όλη η επικαιρότητα