Αγροτικά

H KAΠ στο μέλλον (2021 – 2027): Οι αλλαγές που φέρνει στον πρωτογενή τομέα

Αφιέρωμα της νέας Αγροτικής εφημερίδας του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Βαρουξή- “Επί γης”. 

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της νέας Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) μετά το 2020 θα έχει μια πιο ολοκληρωμένη και συνεκτική προσέγγιση, η οποία θα υλοποιηθεί μέσω της θέσπισης και έγκρισης ενός Στρατηγική Σχεδίου ΚΓΠ ανά Κράτος Μέλος (ΚΜ) που θα καλύπτει τόσο τον Πυλώνα Ι (άμεσες ενισχύσεις, τομεακές παρεμβάσεις ανά τομείς γεωργικών προϊόντων), όσο και τον Πυλώνα ΙΙ (αγροτική ανάπτυξη) της ΚΓΠ.

Το νέο μοντέλο λειτουργίας της νέας ΚΓΠ θα εστιάσει μεταξύ άλλων: α) στη μεγιστοποίηση της συμβολής της ΚΓΠ στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής («πράσινη αρχιτεκτονική») μέσω θέσπισης φιλόδοξων περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων από τα ΚΜ, β) στην εγκαθίδρυση μιας νέας σχέσης με τα ΚΜ, ενισχύοντας την αρχή της επικουρικότητας και την ευελιξία σχεδιασμού των ΚΜ, με ταυτόχρονη μετάβαση από ένα σύστημα που στηρίζεται στη συμμόρφωση σε ένα σύστημα που πιο στοχευμένο που στηρίζεται «στην επίτευξη των αποτελεσμάτων» (με καθορισμό και επίτευξη σχετικών στόχων και οροσήμων από τα ΚΜ) και γ) στην προώθηση της καινοτομίας, της γνώσης και των νέων τεχνολογιών (βλ. ψηφιοποίηση) στη γεωργία.

Στόχευση
Η στόχευση της νέας ΚΓΠ για μια έξυπνη και ανθεκτική γεωργία, για την ενίσχυση της μέριμνας για το περιβάλλον και το κλίμα και για την ενίσχυση του κοινωνικοοικονομικού ιστού των αγροτικών περιοχών εκφράζεται μέσα από την επίτευξη 9 ειδικών στόχων που αφορούν τόσο τον Πυλώνα Ι όσο και τον Πυλώνα ΙΙ και οι οποίοι είναι εξής:
*Υποστήριξη βιώσιμων γεωργικών εισοδημάτων και ανθεκτικότητας σε ολόκληρη την Ευρ. Ένωση για τη στήριξη της επισιτιστικής ασφάλειας.
*Ενίσχυση του προσανατολισμού προς την αγορά και αύξηση της ανταγωνιστικότητας, συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης εστίασης στην έρευνα, την τεχνολογία και την ψηφιοποίηση.
*Βελτίωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα αξίας.
*Συμβολή στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και τη συμβολή στην παραγωγή βιώσιμων μορφών ενέργειας.
*Προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της αποτελεσματικής διαχείρισης των φυσικών πόρων, όπως το νερό, το έδαφος και ο αέρας.
*Συμβολή στην προστασία της βιοποικιλότητας, ενίσχυση των υπηρεσιών οικοσυστήματος και διατήρηση οικότοπων και τοπίων.
*Προσέλκυση νέων γεωργών και διευκόλυνση της εππχειρηματικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές.
*Προώθηση της απασχόλησης, της ανάπτυξης, της κοινωνικής ένταξης και της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της βιο-οικονομίας και της βιώσιμης δασοκομίας.
*Βελτίωση της ανταπόκρισης της γεωργίας της Ευρ. Ένωσης στις απαιτήσεις της κοινωνίας όσον αφορά τα τρόφιμα και την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για ασφαλή, θρεπτικά και βιώσιμα τρόφιμα, διαχείρισης, για επίλυσης του ζητήματος των απορριμάτων τροφίμων, καθώς και για καλή μεταχείριση των ζώων.

Χρηματοδότηση
Η χρηματοδότηση της ΚΑΠ περιέργως είναι το μόνο στοιχείο της που δεν εντάσσεται στις διαπραγματεύσεις που γίνονται αυτήν την περίοδο για το μέλλον της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής. Αντίθετα, εντάσσεται στον ευρύτερο προϋπολογισμό της Ε.Ε. που έχει πάρει την άκρως γραφειοκρατική ονομασία «Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο» (Multiannual Financial Framework). Το όνομά του, προδίδει ότι διαρκεί χρόνια και ουσιαστικά περιέχει το σύνολο των ευρωπαϊκών δαπανών από τη διαχείριση των συνόρων και την κοινή αγορά μέχρι την εξωτερική βοήθεια και φυσικά τις δαπάνες για την ΚΑΠ. Ένας από τους μεγάλους γρίφους άλλωστε που συνόδευε τα κείμενα και τις προτάσεις ήταν όχι τόσο για ποια ΚΑΠ αλλά για πόση ΚΑΠ πρέπει να συζητάμε. Οι διαπραγματεύσεις ήταν πάντα δύσκολες και χρονοβόρες αφού, κάθε χώρα αλλά και κάθε ευρωπαϊκό όργανο έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις και προσδοκίες, που πρέπει να καλυφτούν (ή τουλάχιστον να αντισταθμιστούν από ανάλογες παροχές), εφόσον η συμφωνία επί του προϋπολογισμού απαιτεί ομοφωνία.

Ο δρόμος από την αρχική πρόταση της Επιτροπής το 2018 ήταν μακρύς. Το πρώτο βήμα έγινε στις 27 Μαΐου με την αναθεωρήμενη πρόταση της Επιτροπής, ενώ στις 21 Ιουλίου οι αρχηγοί κρατών κατέληξαν σε συμφωνία, μετά από μαραθώνιες και ολονύχτιες διαπραγματεύσεις. Πολλά γεγονότα επηρέασαν την πορεία, όμως η πανδημία του Covid-19 είχε καθοριστικό ρόλο αφού ανέδειξε την ανάγκη για απόλυτη στήριξη της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά τις διαδοχικές φάσεις καραντίνας και την συνεπακόλουθη ύφεση. Στις 10 Νοεμβρίου ολοκληρώθηκε και το τελικό βήμα όταν ο διάλογος μεταξύ Συμβουλίου και Κοινοβουλίου, ύστερα από αρκετές (11 για την ακρίβεια) αποτυχημένες προσπάθειες, κατέληξε σε συμφωνία, εγκαινιάζοντας ένα πακέτο 1,8 τρις € για την ευρωπαϊκή οικονομία την ερχόμενη επταετία (Δείτε το σχετικό δελτίο τύπου). Στο πακέτο αυτό περιλαμβάνεται το ταμείο ανάκαμψης το οποίο προβλέπει 750 δισ. € με προοπτική τουλάχιστον το 70% του ποσού αυτού να διατεθεί στα κράτη μέλη το 2021 & 2022. Για το ταμείο ανάκαμψης, όπου η Ελλάδα περιμένει περίπου 32 δισ. €, έχει ήδη αποσταλεί το προσχέδιο στην Ε.Ε. όπου έχει αποκαλυφτεί η στόχευση για τα μεγάλα στρατηγικά σχέδια. Τα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν το 2021, εάν φυσικά ξεπεραστεί το βέτο της Ουγγαρίας και της Πολωνίας που αντιδρούν στη ρήτρα… δημοκρατικής λειτουργίας των θεσμών που διαχειρίζονται τον προϋπολογισμό, ενδεικτικό του πόσο πολύπλοκες είναι οι διαπραγματεύσεις. Στο πακέτο θα περιλαμβάνονται μεγάλα εγγειοβελτιωτικά έργα, όμως είναι δύσκολο να κατανεμηθούν πόροι που θα αφορούν μικρότερα ιδιωτικά έργα. Τέτοιους πόρους εξασφαλίζει ο πρόσθετους προϋπολογισμός 7,5 εκ. € για την αγροτική ανάπτυξη που εξασφαλίζεται μέσω του συνολικού εργαλείου που λέγεται NextGeneration EU. Το γιατί βρίσκεται εκεί και όχι μαζί με τα υπόλοιπα χρήματα του ΠΑΑ μπορούμε μόνο να υποθέσουμε ότι οφείλεται στα παράδοξα των διαπραγματεύσεων αλλά εφόσον δεν περίσσευε χώρος στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) και τα κράτη-μέλη πίεζαν για μεγαλύτερο προϋπολογισμό για την ΚΑΠ η θέση του ήταν βολική.
Για την ΚΑΠ δεν έχει νόημα να εξεταστεί αν η νέα ΚΑΠ είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη από την προηγούμενη αφού υπάρχουν πολλοί τρόποι για να συγκρίνεις τη νέα με την παλιά. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η τελική συμφωνία είναι πολύ καλύτερη από αυτήν που προτάθηκε το 2018 και σε γενικές γραμμές οι αλλαγές είναι μικρές, όταν εξετάζονται στο σύνολο. Για την Ελλάδα ενδεχομένως να υπάρχει μια μικρή μείωση στις άμεσες ενισχύσεις και μια μικρή αύξηση στην αγροτική ανάπτυξη. Για τις άμεσες ενισχύσεις το συνολικό ποσό ανέρχεται σε 14,53 δισ. € (τρέχουσες τιμές) το οποίο σπάει σε κάτι περισσότερο από 2 δισ. € κάθε χρόνο. Ο προϋπολογισμός του ΠΑΑ θα ανέλθει σε περίπου 4,02δις €, χωρίς να έχει προστεθεί το ποσό που αντιστοιχεί από το ταμείο ανάκαμψης.

Δύο σημαντικά εργαλεία
Στις άμεσες ενισχύσεις ένα νέο εργαλείο, το αποθεματικό για την προσαρμογή στο Brexit, σχεδιάζεται να στηρίξει παραγωγούς οι εξαγωγές των οποίων θα επηρεαστούν αρνητικά από την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε., εργαλείο που μπορεί να φανεί εξαιρετικά χρήσιμο σε ορισμένους κλάδους προϊόντων στην Ελλάδα, όπως είναι το επιτραπέζιο σταφύλι.
Στην Αγροτική Ανάπτυξη, αν πάρουμε τοις μετρητοίς την ανακοίνωση της Επιτροπής Γεωργίας του Κοινοβουλίου (Δείτε το σχετικό δελτίο τύπου) θα πρέπει την περίοδο 2021-22 να περιμένουμε νέες προσκλήσεις για εγκατάσταση νέων αγροτών και επιχειρήσεων στον αγροτικό χώρο, σχέδια βελτίωσης για φιλοπεριβαλλοντικές επενδύσεις στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, βιολογική γεωργία και γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα.

Πηγή:  “Επί γης”, η Νέα Αγροτική εφημερίδα που εκδίδεται από τον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Βαρουξή- εκδότη της εφημερίδας “Πατρίς”.

Όλη η επικαιρότητα