Αρθρογραφία

Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης

stasinopoyloy.jpg

Το εκπαιδευτικό σύστημα, ως ο κατεξοχήν θεσμός στήριξης των μαθητών στις διαδικασίες κοινωνικής και πολιτισμικής τους ένταξης, καλείται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία προϋποθέσεων αποδοχής και αναγνώρισης του πλουραλισμού και της ετερότητας ως βασικών γνωρισμάτων της σύγχρονης κοινωνίας. Βέβαια, η εκπλήρωση του ρόλου αυτού δεν είναι εφικτή χωρίς την προσαρμογή του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος στα νέα δεδομένα κοινωνικοποίησης που διαμορφώνει η πολυπολιτισμικότητα.  Η διαπολιτισμική εκπαίδευση σκοπεύει ακριβώς σε αυτή την αλλαγή του μαθησιακού περιβάλλοντος και των εκπαιδευτικών διαδικασιών, έτσι ώστε οι  διαφορετικοί πολιτισμοί στα σχολεία  να αλληλεπιδρούν  με στόχο πάντα την ίση αντιμετώπιση και την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους τους μαθητές. 

Η είσοδος τόσων χιλιάδων οικονομικών μεταναστών και προσφύγων  στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια έχουν μετατρέψει και την ελληνική κοινωνία σε πολυπολιτισμική, πολυγλωσσική και πολυφυλετική. Επομένως η εκπαιδευτική πολιτική είναι αναγκαίο να προσαρμόσει τα εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία μας  έτσι που να διαμορφώνουν μια θετική στάση στους διαφορετικούς πολιτισμούς και φυλές που συνυπάρχουν στην κοινωνία. Άλλωστε στα πλαίσια της έντονης παγκοσμιοποίησης οποιοδήποτε σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να προετοιμάσει τους μαθητές του για τη διαβίωσή τους σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον.

Το όλο και υψηλότερο ποσοστό των αλλοδαπών μαθητών που συγκεντρώνεται σε ορισμένα σχολεία μπορεί να οδηγήσει σε περιθωριοποίηση, αφού η ετερότητα των μαθητών αποτελεί τροχοπέδη για Έλληνες γονείς οι οποίοι, λόγω ξενοφοβικών και ρατσιστικών αντιλήψεων, αποφεύγουν αυτές τις σχολικές μονάδες για τα παιδιά τους.  Η διαπολιτισμική εκπαίδευση  μπορεί να αποτελέσει  ένα ανάχωμα στην εξάπλωση των ξενοφοβικών, ρατσιστικών και εθνικιστικών αντιλήψεων και ιδεών. Μπορεί να καταστεί ένα αποτελεσματικό εργαλείο στην καταπολέμηση της ξενοφοβίας, των στερεότυπων, των προκαταλήψεων και στην αντιμετώπιση του ρατσισμού και της φασιστικής ιδεολογίας.  Πολιτισμό δεν παράγουν μόνο οι ευρωπαϊκές χώρες, ούτε μόνο οι οικονομικά ισχυρές. Πολιτισμό παράγουν όλοι οι λαοί. Ο καλύτερος τρόπος για να φέρεις έναν πληθυσμό σε επαφή με κάποιον άλλο πολιτισμό είναι να δώσεις στους φορείς του την δυνατότητα να τον παρουσιάσουν και να τον εξηγήσουν. Τι καλύτερο λοιπόν από το να δίνει το σχολείο την ευκαιρία σε αλλοδαπούς μαθητές, μέσα από διαθεματικές για παράδειγμα εργασίες,  να παρουσιάζουν τον πολιτισμό της χώρας τους. Έτσι οι γηγενείς μαθητές μαθαίνουν για τους άλλους πολιτισμούς, κατανοούν τη συνεισφορά και τη σημασία τους, αλλά και έρχονται σε επαφή με τους αλλοδαπούς, καθώς τους γνωρίζουν καλύτερα μέσα από αυτή την αλληλεπίδραση. 

Η γνωριμία μας άλλωστε με τον άλλο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να αρθούν στερεότυπα και προκαταλήψεις, με τα οποία τις περισσότερες φορές, λόγω άγνοιας κατηγοριοποιούμε τους ανθρώπους και τους κατατάσσουμε με αυθαίρετο τρόπο.  Η γνωριμία μας μ’ αυτόν τον άλλο  μας επιτρέπει να διαμορφώνουμε περισσότερο αξιόπιστες, προσωπικές απόψεις για το άτομό του, αποδυναμώνοντας έτσι το ρόλο των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων. Με άλλα λόγια, η άρση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων περνά μέσα από την ουσιαστική γνωριμία μας με τον άλλο .  Έτσι, μέσα από την αλληλεπίδραση αυτή, θα είναι σε θέση οι σημερινοί μαθητές και αυριανοί πολίτες να αντικρούσουν τα διάφορα  εθνικιστικά ιδεολογήματα που θεωρούν ως «κακό άλλο» τον «εθνικά άλλο».  Γιατί δε θα πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ότι, στο βάθος της ιστορίας, οι  λαοί συνεπαρμένοι από τις καταστροφικές ιδέες της εθνικιστικής ιδεολογίας υπήρξαν, αλλά και εξακολουθούν να γίνονται, θύτες και θύματα μιας ανηλεούς εξόντωσης μεταξύ τους…

Η ανάγκη λοιπόν για διαπολιτισμική εκπαίδευση γίνεται πια επιτακτική. Όχι όμως ως μία ακόμη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αλλά  ως μια απαραίτητη προσαρμογή του εκπαιδευτικού συστήματος στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι.

                                                                                                                       

Στασινοπούλου Τζωρτζίνα

Όλη η επικαιρότητα