Ένθετα

Η κατάθλιψη των Χριστουγέννων

Χριστούγεννα λοιπόν σε μερικές μέρες. Η γενέθλια εορτή ,κατά την Χριστιανική παράδοση, του Θεανθρώπου που κατέφτασε στην γη για να μοιράσει και κυρίως να διδάξει την αγάπη ,την αλληλεγγύη ,την χαρά και την ειρήνη. Μπορούμε να πούμε με σχετική βεβαιότητα πως τουλάχιστον για αυτές τις μέρες του έτους μας επηρέασε η διδασκαλία του προς αυτή την κατεύθυνση. Βιώνουν όλοι οι άνθρωποι όμως κατ’ αυτόν τον τρόπο την περίοδο των Χριστουγέννων ή μήπως έχει παρατηρηθεί κάτι αξιοσημείωτο που να μην μας επιτρέπει να το γενικεύσουμε; Αυτό το ζήτημα θα διαπραγματευτούμε στο παρόν κείμενο σχετικά με την πολυσυζητημένη ‘Κατάθλιψη των Χριστουγέννων’.

Αν επιχειρήσουμε να δώσουμε έναν ορισμό στην κατάθλιψη των Χριστουγέννων θα δούμε πως δεν διαφέρει από την απλή κατάθλιψη που ο καθένας μας ίσως βιώσει κάποιο επεισόδιο κατά την διάρκεια την ζωής του. Χαρακτηρίζεται δηλαδή από αισθήματα θλίψης, μελαγχολίας, απογοήτευσης και ματαιότητας, έλλειψη όρεξης για κοινωνικές συναναστροφές και σε πιο ακραίες μορφές ακόμα και απομονωτισμό και τάσεις αυτοτραυματισμού. Η ειδοποιός διαφορά για την συγκεκριμένη περίπτωση της κατάθλιψης των Χριστουγέννων είναι πως αυτά τα αισθήματα εντείνονται λόγω της περιρρέουσας  ατμόσφαιρας στο ευρύ κοινωνικό σύνολο, το οποίο ίσως σε μεγάλο βαθμό να αυθυποβάλλεται στην διαδικασία πως ‘πρέπει να είμαι χαρούμενος γιατί απλά έτσι έμαθα από παιδί’.

Η εν λόγω διαταραχή δεν είναι όμως κάτι καινούργιο. Οι πρώτες σχετικές έρευνες έλαβαν χώρα τόσο την δεκαετία του 1980 αλλά συνεχίστηκαν με αμείωτο το ενδιαφέρον και σε αυτήν του 1990. Αρχικά, το 1980 μια μελέτη που διενεργήθηκε σε φοιτητές στην περιοχή του Σικάγου από τον Peretti, όπου τους ζητήθηκε να μιλήσουν για τα συναισθήματα τους την περίοδο των Χριστουγέννων και παρατηρήθηκε πως τα κυρίαρχα συναισθήματα για αυτούς ήταν η μοναξιά, το άγχος και το αίσθημα ανικανότητας, συμπεραίνοντας πως αυτό σχετιζόταν με το γεγονός της αυθυποβολής που προαναφέρθηκε. Όλες οι ευχές των Χριστουγέννων λειτουργούσαν όχι ως πραγματικό βίωμα αλλά απλά ως πρέπον γεγονός.   Επίσης, το 1981, στα πλαίσια μιας επταετούς έρευνας, ο Hilliard και οι συνεργάτες του παρατήρησαν μια μείωση των περιστατικών στο ψυχιατρικό κέντρο έκτατης ανάγκης πριν την περίοδο των εορτών των Χριστουγέννων η οποία όμως συνοδεύτηκε από μία ραγδαία αύξηση τις εβδομάδες μετά τα Χριστούγεννα, κάτι το ποίο επιβεβαίωσε ο Halpern και οι συνεργάτες του μέσα από μια εξαετή έρευνα το 1994. Τέλος, μια ακόμα μελέτη επιβεβαίωσε τα ευρήματα του Peretti και συγκεκριμένα η έρευνα του Velamoor και των συνεργατών του το 1999, όπου παρατηρήθηκε σε 55 ασθενείς, που είχαν εισηχθεί στο ψυχιατρικό κέντρο έκτατης ανάγκης, ότι ανέφεραν ως στρεσσογόνους παράγοντες την μοναξιά και το να είναι χωρίς την οικογένεια τους, αλλά μεγαλύτερη σημασία είχα ότι στην συναισθηματική περιγραφή τους ανέφεραν όλοι ανεξαιρέτως την κατάθλιψη.

Κάνοντας μια προσπάθεια με το παρόν άρθρο να περιγράψουμε την διαταραχή δεν θα μπορούσαμε να λειτουργήσουμε επικουρικά απέναντι στην υποψία του καθένα από μας ότι ενδεχομένως να έχει βιώσει στο παρελθόν ή να βιώσει στο μέλλον. Χρειάζεται αρχικά να ξεκαθαρίσουμε πως δεν χρειάζεται άγχος και ταραχή απέναντι σε αυτή την υποψία, εξάλλου πληθώρα επιστημονικών άρθρων έχει δείξει πως όλοι οι άνθρωποι βιώνουν ένα με δυο καταθλιπτικά επεισόδια κατά την διάρκεια της ζωής τους (είτε την περίοδο των Χριστουγέννων είτε γενικά). Είναι σημαντικό όμως να έχουμε ως βασικό γνώμονα πορείας μας στην ζωή να πράττουμε βάσει βαθιάς ενδοσκόπησης και πλήρους συνείδησης. Γνωρίζοντας καλύτερα τις βαθιές μας επιθυμίες, ανάγκες και σκέψεις μπορούμε να πράττουμε σε πιο στέρεες βάσεις με πραγματικά καλύτερα αποτελέσματα τόσο για μας όσο και για τους ανθρώπους που αποτελούν το περιβάλλον μας. Επιπρόσθετα, στην βιβλιογραφία αναφέρεται και η δεξιότητα του νου. Πρόκειται για μια τάση των τελευταίων 30 ετών στην ψυχολογία για αλλαγή των ηττοπαθών σκέψεων και των νοητικών διεργασιών των συμβουλευομένων με σκοπό να αισθανθούν και να δράσουν καλύτερα. Μια βασική διαδικασία σε αυτή την δεξιότητα είναι η ανάπτυξη της συνομιλίας με τον εαυτό (ή αλλιώς αυτοομιλία) όπου οι άνθρωποι μπορούν να αναγνωρίσουν ότι έχουν επιλογές να δράσουν και να αντιμετωπίσουν τα κακώς κείμενα διατηρώντας την ψυχραιμία τους και να επανακαθορίσουν τους στόχους τους με τα νέα δεδομένα (Nelson- Jones R.,   Επμλ. Μαλικιώση- Λοϊζου Μ., Βασικές Δεξιότητες Συμβουλευτικής- Ένα εγχειρίδιο για βοηθούς, Πεδίο,  Αθήνα 2009). Τέλος, να τονίσουμε πως είναι σημαντικό αν κάποιος παρατηρήσει κάποιο από τα παραπάνω χαρακτηριστικά για μεγάλο χρονικό διάστημα να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό και επουδενί να αφήσει μια εν δυνάμει σοβαρή κατάσταση να χρονίσει με βαρύτατα ενδεχομένως αποτελέσματα για την ψυχική του υγεία.

Κλείνοντας, ας μου επιτραπεί λοιπόν να μην πω την ‘τυπική’ ευχή για Καλά Χριστούγεννα, αλλά καλή ενδοσκόπηση και ας περάσουν οι φετινές γιορτές για τον καθένα με συνειδητές σκέψεις και πράξεις, χωρίς αυθυποβολές και κοινωνικές μιμήσεις που επιδερμικά μόνο αγγίζουν τον ψυχισμό μας.

Ανδρέας Γ. Σταματόπουλος | Ψυχολόγος

Όλη η επικαιρότητα