Ηλεία

Περιμένοντας τα πρωτοβρόχια με τον φόβο του Αλφειού

Οι ελπίδες εναποθέτονται στο καινοτόμο σύστημα έγκαιρης πρόγνωσης παράκτιας πλημμύρας Αλφειού, το οποίο υλοποιείται από τον δήμο Πύργου σε συνεργασία με το Εργαστήριο Λιμενικών Έργων του ΕΜΠ.
Ακούστε το άρθρο

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΦ. «ΠΑΤΡΙΣ» ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΜΠ

Το καταστροφικό πέρασμα της φονικής κακοκαιρίας «Daniel», άφησε την Θεσσαλία και τη Μαγνησία να μετρούν πληγές που είναι άγνωστο πότε θα επουλωθούν. Ο κατάλογος των θυμάτων μεγαλώνει σχεδόν κάθε μέρα, τα νεκρά ζώα είναι χιλιάδες, το ίδιο και οι κατεστραμμένες καλλιέργειες και τα σπίτια, κόποι και αγώνες μιας ολόκληρης ζωής.

Οι εικόνες με τα λασπόνερα να έχουν καλύψει ολόκληρα χωριά, σορούς να επιπλέουν, κουφάρια ζώων να αποκαλύπτονται με την υποχώρηση των υδάτων, έκαναν τον γύρο του κόσμου. Εικόνες φρίκης που προκαλούν τρόμο, αλλά και αγωνία, ιδιαίτερα σε κατοίκους που ζουν ούτως ή άλλως κάθε χρόνο με τον φόβο της πλημμύρας, όπως είναι όσοι μένουν στα χωριά από τα οποία διέρχεται ο Αλφειός, στην Ηλεία.

Οι κάτοικοι του Επιταλίου, των Μακρισίων, των Καλυβακίων και πολλών ακόμη χωριών, από τα οποία περνά ο Αλφειός, έχουν νιώσει πολλές φορές το «μένος» του, βλέποντας τις περιουσίες τους να πνίγονται μέσα στα νερά, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν κινδυνεύσει και ανθρώπινες ζωές. Γι’ αυτό το λόγο, όπως είναι φυσικό, κάτοικοι και αγρότες στις περιοχές αυτές, καθημερινά ξυπνούν και κοιμούνται με τον φόβο μιας καταιγίδας, ενώ δεν είναι λίγες οι καταγγελίες για ακαθάριστα αποστραγγιστικά, και ελλιπή μέτρα προστασίας απέναντι σε μια ενδεχόμενη κακοκαιρία.

Ωστόσο, ελπίδες γεννά, το καινοτόμο και ιδιαίτερα ελπιδοφόρο πρόγραμμα για την “Ανάπτυξη Συστήματος Έγκαιρης Πρόγνωσης Παράκτιας Πλημμύρας στις Eκβολές του Αλφειού Ποταμού (EWS_CoCoFlood)” με χρηματοδότηση από το ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΑΜΕΙΟ (άξονας προτεραιότητας 3 “ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ” του χρηματοδοτικού Προγράμματος «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2022»), που υλοποιείται από τον δήμο Πύργου, με επισπεύδοντα τον Δήμαρχο κ. Π. Αντωνακόπουλο, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Λιμενικών Έργων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2024.

Η εφ. «Πατρίς» επικοινώνησε με την Επιστημονικά Υπεύθυνη του προγράμματος και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Λιμενικών Έργων, Καθηγήτρια Βασιλική Τσουκαλά, η οποία μας δήλωσε πως αντικείμενο του EWS_CoCoFlood αποτελεί η πρόγνωση και η διαχείριση της παράκτιας πλημμύρας με σκοπό την αύξηση της ανθεκτικότητας και της προστασίας του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της παράκτιας ζώνης του ποταμού Αλφειού.

Όπως τονίζει, το βασικό αντικείμενο του προγράμματος θα είναι η ανάπτυξη ενός πρωτοποριακού Συστήματος Έγκαιρης Πρόγνωσης (ΣΕΠ) της Συνδυαστικής Παράκτιας Πλημμύρας. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα σύστημα που προβλέπει με υψηλή ακρίβεια την πιθανή εμφάνιση και την επικινδυνότητα παράκτιων πλημμυρικών γεγονότων έως και 7 ημέρες πριν την εκδήλωσή τους. Το σύστημα αυτό θα προβλέπει τις θαλάσσιες συνθήκες (άνοδος θαλάσσιας στάθμης, κυματική δράση και παλίρροια) στην παράκτια ζώνη του Δήμου Πύργου και λαμβάνοντας υπόψη, συνδυαστικά, τις πιθανές πλημμυρικές απορροές του ποταμού Αλφειού, θα προσφέρει ως αποτέλεσμα ποιες περιοχές κινδυνεύουν καθώς και την κατηγορία του κινδύνου (χαμηλός, μέτριος, υψηλός). Στόχος της συγκεκριμένης πρόβλεψης είναι η έγκαιρη προειδοποίηση των τοπικών αρχών και των κατοίκων. Το σύστημα αυτό είναι διεθνώς καινοτόμο και αξιοποιεί την αιχμή των επιστημονικών ερευνών καθώς βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence), στην ανάλυση δεδομένων (Big Data) από ανοιχτές βάσεις, στην μαθηματική προσομοίωση (Numerical Modelling) κυματικών και υδροδυναμικών διεργασιών, στη χρήση drones για την καταγραφή και στην ανάπτυξη γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών.

Ακόμη, το εν λόγω σύστημα πρόκειται να εφαρμοστεί για πρώτη φορά στην παράκτια ζώνη του Δήμου μας εκατέρωθεν της εκβολής του Ποταμού Αλφειού. Η συγκεκριμένη περιοχή είναι ενταγμένη στο Δίκτυο NATURA 2000 και επιλέχθηκε από την ερευνητική ομάδα του ΕΜΠ αφού λήφθηκαν υπόψη, τα ιδιαίτερα ωκεανογραφικά, ακτομηχανικά, γεωμορφολογικά και υδρολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής, οι χρήσεις γης, αλλά και τα συμπεράσματα του ΠεΣΠΚΑ Δυτικής Ελλάδας που σχετίζονται με την τρωτότητα της περιοχής από φαινόμενα παράκτιας κατάκλυσης, τα οποία οφείλονται στην θαλάσσια δράση και ενισχύονται από τις πλημμυρικές απορροές του ποταμού Αλφειού, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των κατοίκων, και όλες τις παράκτιες χρήσεις και δραστηριότητες. Σημειώνεται ότι το πρόβλημα αυτό έχει ενταθεί, μετά τις τελευταίες καταστροφικές πυρκαγιές.

Άποψη των εκβολών του Αλφειού από την καταγραφή με Drone από το ΕΜΠ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που μοιράστηκε με την εφ. «Πατρίς» η κα Τσουκαλά, στόχοι του έργου είναι:

  1. Η ανάπτυξη μιας πρωτοποριακής μεθόδου για την προσομοίωση της Παράκτιας Συνδυαστικής Πλημμύρας, και η εφαρμογή της για ιστορικά γεγονότα στην παράκτια ζώνη του δήμου Πύργου, εκατέρωθεν της εκβολής του ποταμού Αλφειού.
  2. Η ανάπτυξη ενός μοντέλου εκτίμησης της παράκτιας επικινδυνότητας και τρωτότητας και η χαρτογράφησή τους.
  3. Η ανάπτυξη ενός, διεθνώς καινοτόμου, Συστήματος Έγκαιρης Πρόγνωσης Συνδυαστικής Παράκτιας Πλημμύρας, με θεώρηση των επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής, και η εφαρμογή του στην παράκτια ζώνη του δήμου Πύργου, εκατέρωθεν της εκβολής του ποταμού Αλφειού.
Άποψη των εκβολών του Αλφειού από την καταγραφή με Drone από το ΕΜΠ

 Τα αναμενόμενα αποτελέσματα για το Δήμο Πύργου είναι τα εξής:

Έγκαιρη και έγκυρη προειδοποίηση των τοπικών αρχών και των κατοίκων για την πιθανότητα εμφάνισης μιας παράκτιας πλημμύρας αρκετές ημέρες πριν την εκδήλωση αυτής, ούτως ώστε να παρθούν όλα τα μέτρα για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, των υποδομών, των ιδιοκτησιών και του περιβάλλοντος.

Προσδιορισμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής για τις επόμενες δεκαετίες και ανάδειξη της μελλοντικής παράκτιας επικινδυνότητας και τρωτότητας.

Ανάδειξη των περιοχών που έχουν υψηλότερο δείκτη τρωτότητας και χρίζουν άμεσης προστασίας, αποτελώντας ένα χρήσιμο εργαλείο για την κατάστρωση στρατηγικών σχεδιασμών ανάπτυξης του Δήμου για τις επόμενες δεκαετίες.

Οδικός άξονας για τον προσδιορισμό των πλέον κατάλληλων έργων προστασίας για την παράκτια ζώνη του Δήμου, έναντι παράκτιων πλημμυρών.

Όπως μας ενημέρωσε, μέχρι σήμερα, πέραν των δράσεων συντονισμού και διάχυσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων, έχουν υλοποιηθεί οι ακόλουθες δράσεις:

Συλλογή και ανάλυση των βασικών δεδομένων φυσικού, ανθρωπογενούς και κοινωνικό-οικονομικού περιβάλλοντος (γεωμορφολογικά, γεωλογικά, σχέδια χωροταξικού σχεδιασμού, χρήσεων γης, δημογραφικά στοιχεία, τάσεις εξέλιξης κα) από προηγούμενες μελέτες και έρευνες, εθνικές βάσεις δεδομένων, επιτόπιες επισκέψεις της ερευνητικής ομάδας (βλ. Φωτογραφίες 1-2).

Διαδικτυακής Ψηφιακής Βάσης Δεδομένων (ArcGIS) με ενσωμάτωση όλων των υφιστάμενων δεδομένων (γεωμορφολογίας, γεωλογίας, υδρολογίας, θαλάσσιων συνθηκών, δημογραφικών, αστικών, κάλυψης γης κ.α.).

Συλλογή και ανάλυση δεδομένων του κυματικού κλίματος των τελευταίων δεκαετιών, από την Ευρωπαϊκή ανοιχτή βάση δεδομένων Copernicus. Ανάπτυξη κατάλληλου αλγόριθμου για την ανάλυση και κατηγοριοποίηση των μέσων ετήσιων και ακραίων κυματισμών. Επιπλέον από την ίδια βάση συλλέχθηκαν και δεδομένα για τη μετεωρολογική παλίρροια και αναπτύχθηκε πρόσθετος αλγόριθμος για την ανάλυση της διακύμανσης της θαλάσσιας στάθμης. Τα αποτελέσματα βαθμονομήθηκαν με τις μετρήσεις του πλησιέστερου παλιρροιογράφου στο λιμένα του Κατάκολου.

Συλλογή και ανάλυση δεδομένων χαρακτηριστικά βροχόπτωσης, παροχές υδατορέματος και στοιχεία πλημμυρικής κατάκλυσης, με έμφαση σε συγκεκριμένες ημερομηνίες και ώρες ιστορικών πλημμυρικών συμβάντων που έχουν καταγραφεί.

Προβλέψεις εξέλιξης μεταβλητών (μέση ΣΘ, μετεωρολογική παλίρροια, μέσο και ακραίο κυματικό κλίμα και στοιχεία βροχοπτώσεων) για διάφορα σενάρια παγκόσμιας εξέλιξης συγκεντρώσεων αερίων του θερμοκηπίου (RCPs) έως και το 2100.

Κατασκευή καννάβων παράκτιας μορφολογίας για την μαθηματική προσομοίωση των παράκτιων διεργασιών. Προκαταρτικές προσομοιώσεις του παράκτιου κυματικού πεδίου και της παράκτιας κατάκλυσης λόγω κυματικής δράσης.

Ανάπτυξη Διαδικτυακής Ψηφιακής Βάσης Δεδομένων (ArcGIS) (Εικόνα 1) με ενσωμάτωση όλων των σχετικών δεδομένων (π.χ. γεωμορφολογίας, γεωλογίας, υδρολογίας, θαλάσσιων συνθηκών, δημογραφικών, αστικών, κάλυψης γης κ.α.)

Επιπλέον, τα πρώτα ερευνητικά αποτελέσματα του προγράμματος παρουσιάστηκαν στις 26/05/2023, στο 2ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Σχεδιασμού και Διαχείρισης Λιμενικών, Παράκτιων και Υπεράκτιων Έργων, που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη. Στη συγκεκριμένη έρευνα, με τίτλο “Climate Change Impacts on the Coastal Zone of Alfios River”, διερευνήθηκε η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην παράκτια ζώνη της εκβολής του Αλφιού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα (Εικόνα 2) και τα συμπεράσματα αυτής, η ένταση και η εμφάνιση μέσων και ακραίων κυματικών γεγονότων δεν αλλάζει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, ωστόσο η αναμενόμενη άνοδος της μέσης θαλάσσιας στάθμης θα αυξήσει την τρωτότητα της περιοχής και θα συμβάλει στην συχνότερη εκδήλωση πλημμυρικών γεγονότων.

Με αφορμή τα παραπάνω αποτελέσματα αλλά και την επικοινωνία κατοίκων του Επιταλίου με την εφ. «Πατρίς» για ακαθάριστα αποστραγγιστικά κανάλια, επισκεφθήκαμε την περιοχή τους, συνομιλήσαμε μαζί τους και καταγράψαμε τις ανησυχίες του, καθώς και μερικά από τα κανάλια, που όπως μαρτυρούν και οι φωτογραφίες δεν έχουν καθαριστεί.

Κωνσταντίνος Δημητρέλης, Κάτοικος Επιταλίου

Το σπίτι μου είναι ανάμεσα σε δύο αποστραγγιστικά κανάλια, τα οποία τώρα είναι ακαθάριστα, και γενικά καθαρίζονται σπάνια. Είμαι 62 χρονών, και έχω δει να τα καθαρίζουν δύο με τρεις φορές το πολύ σ’ όλη μου τη ζωή. Πριν από μερικά χρόνια, σε μέρες έντονης κακοκαιρίας, με βροχές, το νερό μπήκε μέσα στο σπίτι. Και δεν είναι το θέμα μόνο το δικό μου σπίτι, είναι γύρω κι άλλες οικίες, και καλλιέργειες. Με την πρώτη μεγάλη βροχή, και με τα κανάλια ακαθάριστα, θα πλημμυρίσουν όλα.

Θεόδωρος Μπαλάσκας, Κάτοικος Επιταλίου

Όλα τα αποστραγγιστικά που είναι γύρω από τα χωράφια μας είναι ακαθάριστα. Είναι κάτι παραπάνω από δεδομένο ότι με τις πρώτες βροχές, όλες οι καλλιέργειες μας θα πλημμυρίσουν. Δυστυχώς ενώ εμείς πληρώνουμε το ποσό που μας αναλογεί, και είμαστε εντάξει με τις υποχρεώσεις μας, ο αρμόδιος φορέας δεν αναλαμβάνει να τα καθαρίσει, και ανά πάσα στιγμή το χειμώνα θα έχουμε τον κίνδυνο να γίνουν όλα λίμνη.

Λάμπης Ψιλογιαννόπουλος, Κάτοικος Επιταλίου

Το σπίτι μου είναι δίπλα στο Γυμνάσιο του χωριού, και κάθε χρόνο γεμίζουμε νερά. Το αποστραγγιστικό που είναι κοντά είναι γεμάτο καλάμια και βάτα, και όταν βρέχει το νερό δεν μπορεί να προχωρήσει και να φύγει, με αποτέλεσμα να πλημμυρίζουμε. Αναγκάστηκα με προσωπικό μου κόπο κι έξοδα, και έφτιαξα ένα αυλάκι για να φεύγουν τα νερά, αλλά επειδή ούτε αυτό έφτανε, πήρα ένα μηχάνημα για να τα απορροφά, ώστε να μη φτάνουν στο σπίτι, γεγονός που με επιβαρύνει κάθε μήνα φυσικά στους λογαριασμούς του ρεύματος. Πρέπει να βρεθεί μια λύση με τα ακαθάριστα, γιατί το χειμώνα θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα.

Γιώτα Λαμπρούλια, Ετεροδημότης Επιταλίου

Πήρα την πρωτοβουλία να απευθυνθώ σε εσάς, στην εφημερίδα και το κανάλι σας, γιατί το πρόβλημα με τα ακαθάριστα αποστραγγιστικά θα το βρούμε μπροστά μας το χειμώνα που έρχεται. Παρακολουθούμε τόσες μέρες με τρόμο τα όσα έγιναν στη Θεσσαλία και τη Μαγνησία, και ο φόβος πως μπορεί να βιώσουμε αντίστοιχες καταστάσεις κι εδώ εκφράζεται από όλους. Ο Αλφείος δεν «αστειεύεται», και δεν είναι μόνο το ποτάμι. Σε μια έντονη βροχόπτωση, αν δεν έχουμε πάρει τα απαραίτητα μέτρα, θα υπερχειλίσει ο Αλφειός, θα πλημμυρίσει η αποξηραμένη λίμνη της Αγουλινίτσας, οι καλλιέργειες θα γίνουν λίμνη και σίγουρα το νερό θα φτάσει και στα σπίτια. Πρέπει οι αρμόδιοι να φροντίσουν για τον καθαρισμό των αποστραγγιστικών, ώστε να είμαστε προετοιμασμένοι και να μη ζήσουμε δυσάρεστες καταστάσεις.

Όλη η επικαιρότητα