Στάθης Κουτσούνης: Για να δεχτείς την ποιητική εικόνα του κόσμου πρέπει να υπερβείς τα δικά σου παγιωμένα και της κοινωνίας

Share

«Είναι γεγονός ότι η Ηλεία είναι φύτρα σημαντικών λογοτεχνών. Αναφέρω ενδεικτικά τον Ν. Καχτίτση, τον Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλο, τον Χρίστο Λάσκαρη, τον Τάκη Σινόπουλο, τον Γιώργη Παυλόπουλο.            

Συνέντευξη
στη Νάντια Μανιάτη

Δεν συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο μου λόγω εντοπιότητας, αλλά επειδή θεωρώ ότι είναι κορυφαίοι ποιητές. Ο Σινόπουλος εξέφρασε με τρόπο σπαρακτικό αλλά και με τραγική αυτογνωσία το πρόσωπο της καθημαγμένης εποχής του. Ο Παυλόπουλος ανέδειξε έναν κόσμο μαγικό και ονειρικό, με υλικά καθημερινά και εικόνες εναργείς που κινούνται διαλεκτικά μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας», με αυτά τα λόγια αναφέρθηκε ο ποιητής Στάθης Κουτσούνης σε Ηλείους των τεχνών και των γραμμάτων του προηγούμενου αιώνα, τους οποίους αναφέρει στο βιβλίο του «Μπροστά σε αλλότριο ρόπτρο».

Το Στάθη Κουτσούνη τον γνώριζα μέσα από τα ποιήματά του ώσπου ήρθε αυτή τη συνέντευξη και μου δόθηκε η ευκαιρία να τον γνωρίσω λίγο καλύτερα, να ταξιδέψω στην ηρεμία του λόγου του και να πάρω απαντήσεις που αγγίζουν και ενεργοποιούν τις αισθήσεις.                                                    

Ο ίδιος με καταγωγή από τη Νέα Φιγαλία μας μιλά με αγάπη και νοσταλγία για τον τόπο του, για τις σπουδές του στη Νομική, τη Φιλολογία και τη Μουσική και παρά το γεγονός ότι αναπολεί το ποινικό δίκαιο και την εγκληματολογία, σταθερός και αμετάκλητος έρωτάς του είναι η ποίηση.

Στη σελίδα σας στο διαδίκτυο, ο επισκέπτης διαβάζει: «Δεν είναι ο κίνδυνος που με χωνεύει μέσα σου, αλλά της ομορφιάς σου ο τρόμος». Πόση ψυχή χρειάζεται να έχει κάποιος για να το παραδεχτεί ;

Η ποίηση είναι ένας τρόπος θέασης της πραγματικότητας, η ανάδειξη ενός άλλου κόσμου. Πολλές φορές διαστρέφει τα πράγματα για να φτάσει στο βάθος τους. Παρεκκλίνει από τον κανόνα, για να δείξει τις κρυφές πλευρές του γίγνεσθαι. Για να μπορέσει να δεχτεί κάποιος την ποιητική εικόνα του κόσμου πρέπει να έχει τόλμη, ευαισθησία, διάθεση για ανατροπή. Κυρίως όμως καθαρότητα ψυχής, ώστε να υπερβεί τα παγιωμένα, τα δικά του και της κοινωνίας.

Μιλήστε για τα δύο τελευταία σας βιβλία…

Στην 7η ποιητική συλλογή μου, Στου κανενός τη χώρα, Μεταίχμιο 2020, αναμετριέμαι με το άγνωστο, επιχειρώντας να ιχνογραφήσω τις σκοτεινές πλευρές του φωτός και του σκότους την αμυδρή λάμψη· με συναίσθηση της ματαιότητας και της ουτοπίας.                                                 Από την άλλη, η δημιουργική ενασχόλησή μου με θέματα λογοτεχνίας, πρωτίστως, αλλά και με θέματα τέχνης και με ό,τι άλλο ευρύτερα πνευματικό κέντρισε το ενδιαφέρον μου, κατά τη χρονική περίοδο 1989-2020, οδήγησε στη γέννηση των κειμένων που στεγάζονται στον τόμο: Μπροστά σε αλλότριο ρόπτρο. Κριτικές επισκέψεις και άλλα κείμενα, Μεταίχμιο 2022. Η συγγραφή έγινε ερασιτεχνικά, που σημαίνει με έρωτα για τη γραφή και την τέχνη εν γένει. Και, βεβαίως, χωρίς προκρούστειες πρακτικές.

Θυμάστε ποιο ήταν το πρώτο ποίημα που γράψατε;

Ναι, ήταν ένα ποίημα πολύ δραματικό και ταυτόχρονα ανατρεπτικό, χωρίς αισθητική αξία, που όμως προοιωνιζόταν κάπως την εξέλιξη της ποιητικής μου.

Από τι εμπνέεται ο Στάθης Κουτσούνης;

Στην έμπνευση δηλώνω πανηδονιστής. Μια λέξη, ένας ήχος, μια εικόνα, ένα σκίρτημα, μια ιδέα, η σιωπή ακόμα, αλλά και τα διαβάσματα μου μπορούν να πυροδοτήσουν ένα ποίημα. Ωστόσο, όσο σημαντική κι αν είναι η έμπνευση –«οι θεοί δίνουν την πρώτη λέξη», όπως έλεγε ο Valéry– δεν αρκεί. Μετά την έμπνευση ξεκινά ο αγώνας και η αγωνία για να οικοδομηθεί με αρτιότητα το ποίημα.

Έχετε σπουδάσει νομικά, φιλολογία και κλασική μουσική. Τι επάγγελμα δηλώνετε;

Ως μαθητής ήθελα να γίνω δικηγόρος, παρά την άριστη σχέση μου με τα μαθηματικά, με τα οποία ωστόσο έχει στενή σχέση η νομική επιστήμη. Όταν τελείωσα τη Νομική, συνειδητοποίησα πως είχα κάνει λάθος. Παράλληλα, είχα ξεκινήσει σπουδές μουσικής, ανώτερων θεωρητικών και κλασικής κιθάρας. Με γοήτευε η μουσική. Θυμάμαι, ως μαθητής δούλεψα σκληρά στις διακοπές των Χριστουγέννων σε ένα ελαιοτριβείο, για να αγοράσω μια κιθάρα. Η ποίηση όμως με βρήκε νωρίς. Ήταν ένας έρωτας που παραμένει σταθερός και αμετάκλητος. Στη Φιλοσοφική σπούδασα μετά την απόρριψη της δικηγορίας. Σήμερα, βιοπορίζομαι ως φιλόλογος, αναπολώ το ποινικό δίκαιο και την εγκληματολογία και συνεχίζω τον έρωτά μου με την ποίηση, εντός της οποίας έχω μεταφέρει και τη μουσική.

Οι καιροί που διανύουμε ενδείκνυνται για ποίηση;

Ο Hölderlin έχει πει: «Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σ’ έναν μικρόψυχο καιρό;» Ο μεγάλος Γερμανός ποιητής απαντά αμέσως: «Αυτό δεν τίθεται ως ζήτημα. Ανώφελοι ή αναγκαίοι, οι ποιητές πάντα θα εμφανίζονται, σαν τους ιερείς του Βάκχου, μέσα στο σκοτάδι και της πιο βαθιάς νύχτας. Κυρίως τότε». Ακριβώς επειδή οι καιροί είναι περίεργοι και σκληροί, η ποίηση συμβάλλει σε μιαν άλλη οπτική, μπορεί να αναδείξει υποσυνείδητες πλευρές, ώστε να μπορέσει κανείς να ισορροπήσει μέσα σε αυτή την αλλοπρόσαλλη, πιεστική και ανελεύθερη εν πολλοίς εποχή μας.

Κατάγεστε από τη Νέα Φιγαλία. Τι μνήμες έχετε;

Στη Νέα Φιγαλία ή Ζούρτσα από τη γαλλική λέξη source=πηγή, ας μην ξεχνάμε τη Φραγκοκρατία στην Πελοπόννησο, έζησα μέχρι τα 18 μου. Μετά έφυγα για σπουδές στην Αθήνα. Εκείνο που μου έχει εντυπωθεί ανεξίτηλα από τη γενέτειρά μου είναι τα άφθονα νερά της, οι πηγές και τα ρέματα, οι πολλές βροχές, οι απέραντοι ελαιώνες σε αντίστιξη με τα άγονα βουνά, ένα τοπίο δωρικό κατά βάσιν με πινελιές από φυσικό διάκοσμο. Είμαι βέβαιος ότι η δωρικότητα που χαρακτηρίζει τη γραφή μου οφείλεται και στον τόπο που μεγάλωσα. Πρόλαβα στην ιδιαίτερη πατρίδα μου αυθεντικούς ανθρώπους, που αγαπούσαν τη γη, που διέθεταν πηγαία καλοσύνη. Τη νοσταλγώ και την επισκέπτομαι όποτε μου δίνεται ευκαιρία, αλλά και όταν θέλω να αποδράσω από την ασφυκτική πίεση του κλεινού άστεως· δυστυχώς, ολοένα και σπανιότερα, οι δαγκάνες των υποχρεώσεων δεν αφήνουν πολλά περιθώρια.