Ηλεία

Στο άμεσο μέλλον η ανασκαφική αναζήτηση της Αρχαίας Σαμίας

ΣΤΟ Κ. ΣΑΜΙΚΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΥΣΤΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΗΛΕΙΑΣ
Ακούστε το άρθρο

Στο επίκεντρο του ερευνητικού προγράμματος που υλοποιεί το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αυστρίας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας η ανεύρεση του λιμανιού της Αρχαίας Σαμίας που θεωρείται σχεδόν σίγουρο πως βρίσκεται στην περιοχή του Κάτω Σαμικού…

Το πράσινο φως για την έναρξη των ανασκαφικών εργασιών έδωσαν τα συναρμόδια υπουργεία και υπηρεσίες με αποτέλεσμα να έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες για την υλοποίηση των παρεμβάσεων εκείνων που θα επι- τρέψουν στην ανασκαφική σκαπάνη να αναδείξει τα πολιτιστικά μνημεία που κρύβονται στο υπέδαφος της περιοχής.

Μάλιστα στα πλαίσια των έργων που πρέπει να γίνουν πριν αρχίσουν οι ανασκαφές στην περιοχή η Διευθύν- τρια του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Αυστρίας κα Birgitta Eder έχει ξε- κινήσει μία συνεργασία με τον Αντι- περιφερειάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Θεόδωρο Βασιλόπουλο. «Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι στην περιοχή αυτή βρίσκεται το λιμάνι της Αρχαίας Σαμίας που ανήκει στην προ- ϊστορική περίοδο.

Υπάρχει η εκτίμηση ότι από τη θέση ‘‘Κλειδί’’ και κάτω ήταν το λιμάνι. Εγκρίθηκαν οι ανασκαφικές εργασίες και τομές στη θέση αυτή για τα επόμενα πέντε χρό- νια. Είχαν γίνει πάλι το 2017 και 2018 αλλά λόγω της πανδημίας ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να συνεχιστούν έως αδύνατο», τόνισε μεταξύ άλλων μιλώντας στην εφ. «Πατρίς» η προ-ϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας κ. Ερωφίλη Κόλλια.

Στην περιοχή υπάρχουν ερείπια της αρχαίας πόλης Σαμίας, την οποία ο Παυσανίας ταυτίζει με την ομηρική Ακρόπολη Αρήνη. Σώζεται οχυρωμα- τικό τείχος, που χρονολογείται στους μακεδονικούς χρόνους. Στον χώρο σώζονται αναλημματικοί τοίχοι. Στη θέση «Κλειδί» αποκαλύφθηκαν λεί- ψανα κυκλώπειου τείχους, νεκροτα- φείο και θολωτός τάφος.

Τι λένε οι πηγές

Με βάση λοιπόν τις αρχαίες πηγές το Ιερό του Ποσειδώνα και το Αρχαίο Λιμάνι τοποθετείται κοντά στην Προ- ϊστορική πόλη που υπάρχει στη θέση «Κλειδί» στο Κάτω Σαμικό. Συγκε- κριμένα δυτικά από την Προϊστορική ακρόπολη και σε κοντινή απόσταση από τη θάλασσα βρέθηκαν μεγάλα τμήματα θεμελίων που πιθανόν να ανήκουν στο περίφημο ιερό του Ποσειδώνος, σύμφωνα με τα όσα αναφέρει «Ο Αριστομένης ο Μεσσήνιος».

Η ιστορία της αρχαίας Σαμίας είναι μεγάλη και σημαντική. Ξεκινάει από τα προϊστορικά κιό- λας χρόνια, συνεχίζεται δυναμικά στην εποχή του Μυκηναϊκού πολιτισμού, στα χρόνια του Ομήρου και με δυναμική παρουσία στα κλασ- σικά ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια, κατα- λήγει στη βυζαντινή εποχή. Καλύπτει εν ολίγοις όλες τις φάσεις της ελληνικής ιστορίας. Ο Όμηρος ρητά αναφέρει (Οδύσσεια Γ’ 32) ότι ο Τηλέμαχος με τη θεά Αθηνά – με τη μορφή ιθακησίου μέντορα απέπλευσαν από την Ιθάκη τις νυχτερινές ώρες και ταξιδεύοντας όλη τη νύχτα με ούριο άνεμο έφτασαν με την ανα- τολή του ηλίου, στην Πύλο, ή μάλλον σε κά- ποια παραλία της.

Τότε υπήρχε εκεί μικρός όρμος. Κατά τον Όμηρο λοιπόν σ’αυτό το λιμάνι αποβιβάστηκε ο Τηλέμαχος για να πάρει από τον Νέστορα πληροφορίες για τον χαμένο πατέρα του, Οδυσ- σέα.

Το λιμάνι αυτό βρισκόταν στην παραλία του Σαμικού, κοντά στο ιερό του Ποσειδώνα, κοντά στις εκβολές του Μινυηίου ποταμού (Γεράνιο αυλάκι) στη θέση που βρισκόταν το μικρό δι- βαράκι. Ο Πεισίστρατος ο γιος του Νέστορα πα- ρέθεσε γεύμα στον Τηλέμαχο πάνω σε μαλακές προβιές στην αμμουδιά στρωμένες. (Οδύσσεια Γ’36–38)

Άρα ο Τηλέμαχος δεν αποβιβάστηκε στην Πύλο, αλλά στην παραλία του Σαμικού.

Οι ανασκαφικές προσπάθειες

Στη θέση «Κλειδί», βόρεια του Σαμικού, ο Doerp- feld το 1908 βρήκε μυκηναϊκά όστρακα και λεί- ψανα κυκλώπειων τειχών. Επίσης το 1954 ο Ν. Γιαλούρης ανέσκαψε έναν τύμβο με τάφους, στον οποίο βρέθηκαν αγγεία μεσοελλαδικών και μυ- κηναϊκών χρόνων. Ο τύμβος είχε κτισθεί κατά τον ανασκαφέα προς τιμήν του Ιαρδάνου. Οι ανασκα- φές επαναλήφθηκαν από την Ελ. Παπακωνσταν- τίνου στις αρχές της δεκαετίας του ‘80 και έφεραν στο φως άλλους τέσσερις τύμβους καθώς και έναν θολωτό τάφο, που είχε κτισθεί εντός ενός τύμβου. Η τελευταία περίπτωση είναι εξαιρετικά ενδιαφέ- ρουσα, αφού καταφαίνεται ότι οι μυκηναίοι κατα- σκευαστές του θολωτού τάφου επέλεξαν τον τύμβο, συνεχίζοντας αδιάλειπτα την ταφική χρήση του χώρου και μαρτυρώντας ότι ανήκαν στην ίδια φυλή με τους Μεσοελλαδίτες.

Οι «Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές» στην Ηλεία

ΗΕφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας συμμετέχει στη διορ- γάνωση της επετειακής επι- κοινωνιακής δράσης: «Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές», η οποία συντονίζεται από το Τμήμα Εκπαι- δευτικών Προγραμμάτων και Επι- κοινωνίας της Διεύθυνσης Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέ- σεων και Εκπαιδευτικών Προγραμ- μάτων του ΥΠ.ΠΟ.Α., στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης σχε- τικά με την Εκπαίδευση για την Αει- φόρο Ανάπτυξη, διοργανώνοντας τις παρακάτω δράσεις:

Παρασκευή 27 Μαΐου 2022 και ώρα 9.00: Εκπαιδευτική δράση με θέμα Ανασκαφή ηγεμονικού θολω- τού τάφου Βαρθολομιού. Η δράση αφορά στη γνωριμία με την υπό εξέ- λιξη ανασκαφή του ηγεμονικού θο- λωτού τάφου και περιλαμβάνει παρουσίαση της τεχνολογίας του προϊστορικού ανθρώπου (υπεύθυ- νος δράσης κ. Χρήστος Ματζάνας, 2624022529, εσωτ. 219, κιν. 6939554931 – e-mail: chmatza- nas@culture.gr – σημείο συνάντησης: Μουσικό Βαρθολομιού).

Πέμπτη και Παρασκευή 26 & 27 Μαΐου 2022 και ώρα 9.00: Θεμα- τική περιήγηση στα ρωμαϊκά μνη- μεία του αρχαιολογικού χώρου Ολυμπίας (υπεύθυνη δράσης κα Ρούλα Λεβεντούρη, 2624022529 εσωτ. 232, e-mail: zleventouri@cul- ture.gr – σημείο συνάντησης: είσο- δος αρχαιολογικού χώρου Ολυμπίας – παρακαλείσθε για την προ-κρά- τηση θέσεων).

Σάββατο 28 Μαΐου 2022 και ώρα 18.00: Θεματική περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο Ολυμπίας με τίτλο: «Ο άγνωστος βυζαντινός οικι- σμός της Ολυμπίας». Η δράση στο- χεύει στη γνωριμία του κοινού με τον άγνωστο αλλά σημαντικό χριστια- νικό οικισμό που αναπτύχθηκε στο χώρο του αρχαίου ιερού της Ολυμ- πίας κατά την ύστερη αρχαιότητα (υπεύθυνες δράσης κ. κ. Αθανασία Ράλλη και Τώνια Μουρτζίνη, 2624022529 εσωτ. 239, e-mail: aralli@culture.gr – amour- tzini@culture.gr, σημείο συνάντη- σης: είσοδος αρχαιολογικού χώρου Ολυμπίας – παρακαλείσθε για την προ-κράτηση θέσεων).

Η είσοδος στον Αρχαιολογικό Χώρο Ολυμπίας κατά τη διάρκεια των εκ- δηλώσεων θα είναι ελεύθερη για το κοινό που θα συμμετάσχει σε αυτές.

Για την είσοδο στους αρχαιολογι- κούς χώρους απαραίτητη είναι η τή- ρηση των μέτρων που προβλέπονται για την προστασία από τον Covid-19.

Όλη η επικαιρότητα