Απροστάτευτη η πρώτη κατοικία των ευάλωτων νοικοκυριών – Τι δηλώνουν Ηλείοι νομικοί

Την πρόσθετη παρέμβαση από εισπρακτική εταιρεία για δάνεια απέρριψε πρόσφατα ο  Άρειος Πάγος δημιουργώντας προϋποθέσεις σε δανειολήπτες για να ακυρώσουν με ανακοπές πλειστηριασμούς που έγιναν από εταιρείες διαχείρισης δανείων.

Η απόφαση στηρίζεται στο ότι η παρεμβαίνουσα εταιρεία διαχείρισης δεν μπορεί να επιδιώξει την εκπλήρωση της ένδικης απαίτησης στο όνομα και για λογαριασμό της εταιρείας που κατέστη δικαιούχος της απαίτησης με εκχώρηση, αφού ο Ν. 3156/2003 για τις τιτλοποιήσεις δεν απονέμει στην εταιρεία διαχείρισης την ιδιότητα του κατ’ εξαίρεση νομιμοποιούμενου διαδίκου όπως συμβαίνει ρητά στον νόμο για τα κόκκινα δάνεια (4354/2015).

Το δικαστήριο έκρινε ότι η διάταξη του άρθρου 10 παρ. 14 του Ν. 3156/2003 δεν απονέμει στις εταιρείες διαχειρίσεως ενεργητική κατ’ εξαίρεση νομιμοποίηση προκειμένου να ασκήσουν τις ένδικες αυτοτελείς πρόσθετες παρεμβάσεις, παρά μόνο ρυθμίζουν τους όρους και το πλαίσιο της εκτελέσεως εξώδικων διαχειριστικών (νομικών ή υλικών) πράξεων, με σκοπό την είσπραξη (για λογαριασμό της εντολέως της, δικαιούχου) των απαιτήσεων   από τους οφειλέτες.

Η απόφαση αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα «μαξιλάρι ασφαλείας» για δανειολήπτες και οφειλέτες, καθώς ουσιαστικά «φρενάρει» τους πλειστηριασμούς των funds.

Ωστόσο, η απόφαση του Αρείου Πάγου αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη κατηγορία πλειστηριασμών, κάτι που σημαίνει ότι οι υπόλοιποι πλειστηριασμοί θα συνεχίσουν να διενεργούνται κανονικά.

Πάντως, το υπουργείο Οικονομικών, μετά από συναντήσεις με εκπροσώπους των εταιριών διαχείρισης δανείων (servicers) και τραπεζών, οι οποίοι έθεσαν παράλληλα το θέμα στους εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, ζητώντας μετά την απόφαση του Άρειου Πάγου να δοθεί νομική λύση, μετέδωσε προς τα ΜΜΕ, ότι η σχετική τροπολογία για να θωρακιστούν οι πλειστηριασμοί που διεξάγουν οι servicers, είναι έτοιμη και εντός των προσεχών ημερών θα κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή.

Στο μεταξύ ο αν. τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ Τρύφων Αλεξιάδης, σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση «Να μην τολμήσουν!», αναφερόμενος στη τροπολογία που όπως γράφεται πρόκειται να φέρει η κυβέρνηση.

Στην εφ. «Πατρίς» μίλησαν ο Δημήτρης Δημητρουλόπουλος, πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ηλείας και δικηγόρος Πύργου, ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αμαλιάδας Θανάσης Θεοδόσης και η δικηγόρος Πύργου Μαριάννα Σταθοπούλου, οι οποίοι σχολίασαν την απόφαση του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου της Ελλάδας, ενώ αναφέρθηκαν και την προστασία της πρώτης κατοικίας ευάλωτων νοικοκυριών και στην αποχή των Δικηγορικών Συλλόγων από την διαδικασία των πλειστηριασμών, η οποία συνεχίζεται κανονικά μέχρι να υπάρξει μια σαφή νομοθετική ρύθμιση.

Δημήτρης Δημητρουλόπουλος, Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Ηλείας

«Μια απόφαση που αν τελικά κυριαρχήσει θα μεταβάλλει τα δεδομένα»

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική απόφαση, μια απόφαση που αν τελικά κυριαρχήσει θα μεταβάλλει τα δεδομένα που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα στις διαδικασίες των πλειστηριασμών και γενικότερα των πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης, οι οποίες πραγματοποιούνται από εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Θα γίνονται πλειστηριασμοί, το πως εάν τελικά αυτά τα οποία είπε η απόφαση του Αρείου Πάγου επικρατήσουν και τύχουν μιας ευρύτερης αποδοχής θα το δούμε στην πορεία πως θα γίνεται.  Είχαν εκδοθεί και το προηγούμενο χρονικό διάστημα αποφάσεις από δικαστήρια κατώτερων βαθμίδων, Πρωτοδικεία και Εφετεία, αλλά είναι η πρώτη φορά όμως που αυτό το σκεπτικό το υιοθετεί και ένα τμήμα του Αρείου Πάγου.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι εταιρίες που έχουν αναλάβει τη διαχείριση των απαιτήσεων που προέρχονται από οφειλές προς τις τράπεζες δεν έχουν τη δυνατότητα να κινούνται δικαστικά σε βάρος των δανειοληπτών, σε βάρος των οφειλετών και δεν έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν στην συνέχεια σε πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης, δηλαδή σε κατασχέσεις και σε πλειστηριασμούς, εφόσον απέκτησαν την διαχείριση των απαιτήσεων αυτών με βάση ένα νόμο που είχε ψηφιστεί ήδη από το 2003.

Ο Άρειος Πάγος είπε ότι μέχρι εκεί έφταναν οι δυνατότητες που ο νόμος τους είχε δώσει. Υπήρχε «φρένο» δηλαδή αλλά από κάποιους δεν είχε τηρηθεί. Οτιδήποτε πέρα από την εξωδικαστική διαχείριση των απαιτήσεων αυτών δεν είναι νομικά θεμελιωμένο. Εφόσον πρόκειται για απαιτήσεις οι οποίες είχαν περιέλθει στη διαχείριση των συγκεκριμένων εταιριών με βάση ένα νόμο του 2003 και αυτό αφορά το μεγαλύτερο μέρος των απαιτήσεων. Η αρμοδιότητα να κινηθούν νομικά άνηκε στις τράπεζες ή σε εταιρίες που οι τράπεζες έχουν συστήσει και οι οποίες έχουν κατά κανόνα έδρα το εξωτερικό και είναι οι μόνες οι οποίες μπορούσαν να επιδιώκουν την ικανοποίηση των απαιτήσεων ως δικαιούχοι των συγκεκριμένων απαιτήσεων. Οι εταιρίες στις οποίες αναφερόμασταν προηγουμένως έχουν απλά τη διαχείριση, την κυριότητα των απαιτήσεων και το δικαίωμα να κινηθούν δικαστικά με βάση αυτές τα έχουν άλλες εταιρίες που έπρεπε να είχαν κάνει τη συγκεκριμένη διαδικασία.  Αυτό σημαίνει ότι μια σειρά από πλειστηριασμούς οι οποίοι είχαν ήδη δρομολογηθεί το προηγούμενο διάστημα αρχίζουν να έχουν πρόβλημα σε σχέση με τη νομιμότητά τους και δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να ανακόψουν την εκτελεστική διαδικασία ζητώντας την ακύρωσή τους, εφόσον δεν έχουν απολέσει το σχετικό δικαίωμα και δεν έχουν χαθεί οι σχετικές προθεσμίες.  Είναι μια αισιόδοξη εξέλιξη που σημειώνεται σε μια περίοδο που οι πλειστηριασμοί είχαν αρχίσει να γιγαντώνονται. Ζούσαμε ήδη ένα πολύ μεγάλο κύμα κατασχέσεων και πλειστηριασμών που τους τελευταίους μήνες είχαν πάρει πολύ μεγάλες διαστάσεις.

Όσον αφορά την προστασία της πρώτης κατοικίας δεν έχει αλλάξει κάτι. Η ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας υπήρχε μόνο μέσω του νόμου Κατσέλη και για όσους μπορούσαν και πληρούσαν τις προϋποθέσεις να ενταθούν στον νόμο Κατσέλη. Ο νόμος αυτός έχει πάψει να ισχύει με την έννοια ότι δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα για νέες αιτήσεις. Εκδικάζονται μόνο οι αιτήσεις που είχαν υποβληθεί τα προηγούμενα χρόνια και οι οποίες δεν είχαν προλάβει να εκδικαστούν και μπορούν να παράσχουν ένα αποτελεσματικό πλαίσιο της προστασίας της πρώτης κατοικίας.

Μέχρι να ξεκαθαριστεί πλήρως το τοπίο και μέχρι να έχουμε μια σαφή εικόνα και βεβαίως μέχρι να υπάρξει και μια συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση που θα τα επιλύει όλα αυτά τα θέματα με τρόπο ώστε να μην υπάρχει ανασφάλεια εμείς θα επιμείνουμε στην απόφασή μας να απέχουμε από τις διαδικασίες πλειστηριασμών που αφορούν την πρώτη κατοικία ευάλωτων νοικοκυριών. Δεν δίνονται εντολές για διενέργεια πλειστηριασμών που αφορούν μόνο την πρώτη κατοικία και εκείνους τους πολίτες που με βάση τα κριτήρια που έχει θεσπίσει ο νόμος μπορούν να χαρακτηριστούν ότι είναι ευάλωτα νοικοκυριά.

Θανάσης Θεοδόσης, Πρόεδρος του Δικηγορικού  Συλλόγου Αμαλιάδας

«Η απόφαση αυτή του Αρείου Πάγου βάζει κυριολεκτικά φρένο στα σχέδια των διαχειριστικών αυτών εταιρειών»

Σοβαρό πρόβλημα προέκυψε σχετικά με τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμών από μέρους των διαχειριστικών εταιρειών, οι οποίες πήραν στον έλεγχό τους τα λεγόμενα κόκκινα δάνεια με νόμο του 2003 και όχι με αντίστοιχο του έτους 2015. Συγκεκριμένα ο Άρειος Πάγος με παρέμβασή του και σχετική απόφασή του ανέτρεψε απόφαση κατώτερου Δικαστηρίου που είχε αποφανθεί υπέρ διαχειριστικής εταιρείας με το αιτιολογικό ότι κακώς οι εν λόγω εταιρείες διαχείρισης προβαίνουν σε έκδοση Διαταγών Πληρωμής και σε πλειστηριασμούς. Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν νομιμοποιεί τις εν λόγω πράξεις και δικαστικές ενέργειες στις περιπτώσεις που η μεταβίβαση των δανείων έλαβε χώρα με τον νόμο του 2003, ενώ αυτές μπορούν να γίνονται και  καλύπτονται με νομιμότητα όταν βασίζονται σε νόμο του 2015 σχετικά με τα κόκκινα δάνεια.  Η παρέμβαση αυτή του Αρείου Πάγου αναμένεται να επηρεάσει τόσο τους πλειστηριασμούς όσο και τα γενικότερα σχέδια των τραπεζών, αφού οι πλειστηριασμοί αποτελούν για τους servicers (διαχειριστικές εταιρείες) κύρια πηγή εισπράξεων και η ανακοπή της επιχειρηματικότητας θα επηρεάσει τις εισπράξεις των ως άνω εταιρειών και τραπεζών. Επομένως θεωρώ ότι η απόφαση αυτή του Αρείου Πάγου βάζει κυριολεκτικά φρένο στα σχέδια των διαχειριστικών αυτών εταιρειών και κοπάζει κάπως έστω και παροδικά το κύμα των πλειστηριασμών που έχει φουντώσει το τελευταίο διάστημα.

Τέλος εξακολουθεί να μην υφίσταται ιδιαίτερη προστασία της πρώτης κατοικίας, αφού ο Ν. 3869/2010 (Νόμος Κατσέλη) ολοκλήρωσε την εφαρμογή του και εναπόκεινται οι οφειλέτες με πρώτη κατοικία μόνο στην όποια  ενδεχόμενη καταχρηστικότητα από μέρους των Τραπεζών. Η μόνη προστασία πλέον περιορίζεται στον χαρακτηρισμό ή όχι που μπορεί να έχει ένας δανειολήπτης και που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ευάλωτος οφειλέτης». Στην προκειμένη περίπτωση μπορεί το Δικαστήριο με απόφασή του να αναστείλει τον πλειστηριασμό. Ουσιαστικά όμως είναι πασιφανές πως έχουμε μπει στη λεγόμενη τελική φάση της εφαρμογής των πλειστηριασμών.

Μαριάννα Σταθοπούλου, Δικηγόρος Πύργου

«Η εν λόγω απόφαση αποτελεί μια προσωρινή ανάσα για χιλιάδες υπερχρεωμένους δανειολήπτες»

Στην παρούσα χρονική συγκυρία, με τις διαρκείς αυξήσεις σε βασικά καταναλωτικά αγαθά και την παρατεταμένη ενεργειακή κρίση είναι προφανές ότι, οι υπερχρεωμένοι συμπολίτες μας έχουν περιέλθει σε δυσμενή θέση, καθότι, πάρα πολλά ακίνητα εκπλειστηριάζονται κυρίως από τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης. Με δεδομένο ότι, πλέον, δεν είναι σε ισχύ ο Ν. 3869/2010, η υπαγωγή στον οποίο έδινε την δυνατότητα στους δανειολήπτες να ρυθμίσουν τις οφειλές τους και να προστατεύσουν την πρώτη κατοικία τους, καθίσταται ευχερώς αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος. Συγκεκριμένα έως το τέλος του παρόντος έτους αναμένεται να διενεργηθούν σχεδόν 10.000 ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί, εκ των οποίων σχεδόν οι μισοί αφορούν σε πρώτες κατοικίες. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι, πλέον οι συμπολίτες μας, οι οποίοι είναι αντιμέτωποι με κατασχέσεις, έχουν την δυνατότητα να λάβουν προσωρινή προστασία μόνο εφόσον χαρακτηριστούν ευάλωτοι, σύμφωνα με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, τα οποία, όπως και η διαδικασία, περιγράφονται στην ιστοσελίδα της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.

Επίσης κατόπιν καθοδήγησης υπό των Πληρεξουσίων Δικηγόρων τους δύνανται να ασκήσουν τα προβλεπόμενα ένδικα μέσα ενώπιον των αρμοδίων Δικαστηρίων. Ιδιαίτερο νομικό και όχι μόνο ενδιαφέρον έχει η πρόσφατη υπ’ αριθμόν 822/2022 απόφαση, με την οποία ένα τμήμα του Αρείου Πάγου απέρριψε την ασκηθείσα πρόσθετη παρέμβαση από εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις ως απαράδεκτη καθότι, έκρινε ότι στερείτο νομιμοποιήσεως. Μάλιστα στο σκεπτικό αυτής αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι η παρεμβαίνουσα εταιρία διαχείρισης δεν δύναται να επιδιώξει την εκπλήρωση της ένδικης απαίτησης στο όνομα και για λογαριασμό της εταιρίας, που κατέστη δικαιούχος της απαίτησης με εκχώρηση, αφού ο Ν. 3156/2003 δεν απονέμει στην εταιρία διαχείρισης την ιδιότητα του κατ` εξαίρεση νομιμοποιούμενου διαδίκου (μη δικαιούχου), όπως ρητά πράττει για τις εταιρίες διαχειρίσεως του ν. 4354/2015 στο άρθρο 2 § 4 αυτού.

Στην συνέχεια αυτής της απόφασης αναφέρεται επίσης ότι, οι διατάξεις του ν. 4354/2015 για την κατ’ εξαίρεση νομιμοποίηση (ως μη δικαιούχων διαδίκων) των εταιρειών διαχείρισης δανείων δεν μπορούν να εφαρμοστούν αναλογικώς και επί των εταιρειών διαχείρισης του ν. 3165/2003, διότι η εταιρεία διαχείρισης του άρθρου 10 ν. 3156/ 2003 αναλαμβάνει με σύμβαση εντολής την διαχείριση των αποκτώμενων απαιτήσεων, χωρίς όπως προειπώθηκε να έχει ορισθεί εκ του νόμου μη δικαιούχος, κατ’ εξαίρεση νομιμοποιούμενος, διάδικος και επομένως δεν νομιμοποιείται να ενεργεί διαδικαστικές πράξεις για λογαριασμό της εντολέως της εταιρείας, ούτε η μεταξύ τους σύμβαση και η παροχή πληρεξουσιότητας μπορεί να καθιδρύσει κατ’ εξαίρεση νομιμοποίηση.

Η εν λόγω απόφαση αποτελεί μια προσωρινή ανάσα για χιλιάδες υπερχρεωμένους δανειολήπτες, ωστόσο είναι προφανές ότι, το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο δεν επαρκεί και χρήζει άμεσης ανάγκης η παρέμβαση της πολιτείας, προκειμένου να δοθεί μία δεύτερη πραγματική ευκαιρία και να μην απωλέσουν τις περιουσίες τους εκείνοι οι δανειολήπτες, οι οποίοι χωρίς δόλο και λόγω βίαιης ανατροπής των οικονομικών τους δεδομένων, περιήλθαν σε αδυναμία πληρωμής των συμβατικών και λοιπών υποχρεώσεών τους.