Είμαστε ελεύθεροι;

Άραγε είμαστε πραγματικά ελεύθεροι; Πόσο πραγματικά ελεύθερος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος σε μια κοινωνία που ζει με ελευθερία και δημοκρατία; Αυτά τα ερωτήματα μπορεί στην αρχή να φαίνονται περίεργα, όμως είναι αφορμή για δημιουργικό στοχασμό .

Ας μη λησμονούμε πως η ελευθερία ορίζεται ως η δυνατότητα του ανθρώπου να δρα κατά βούληση. Ως βούληση, από την άλλη, ορίζεται η ικανότητα του ανθρώπου να θέτει στόχους και σκοπούς και να προσπαθεί να τους πραγματοποιήσει.Καθένας, λοιπόν, μπορεί να χαρακτηριστεί ως ελεύθερος, εφόσον πράττει με αυτό τον τρόπο. Όμως, εδώ τίθεται το εξής ερώτημα: πόσο όλα αυτά αποτελούν προϊόντα ελεύθερης σκέψης και όχι επηρεασμού;

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες στην ζωή του ανθρώπου που, ενώ υποτίθεται του χαρίζουν την ελευθερία του, είτε σωματική, είτε πνευματική, ουσιαστικά τον υποδουλώνουν και του την περιορίζουν. Στους πρωταρχικούς παράγοντες που συναντά ο άνθρωπος, είναι η οικογένεια και η κουλτούρα της, η θρησκεία και τα τραύματα που προκαλούνται από την οικογένεια.

Έπειτα, καθώς μεγαλώνει το άτομο, έρχεται σε επαφή με την κουλτούρα της ομάδας μέσα από το σχολείο, το πανεπιστήμιο και τις κοινωνικές ομάδες που συμμετέχει.Σε αυτό το κράμα, βεβαίως, έρχονται και προστίθενται οι ιδεολογίες στις οποίες θα πιαστεί το άτομο, είτε λόγω μάθησης, είτε λόγω αντίδρασης στα τραύματα που θα έχει ήδη αποκομίσει. Προστίθενται, επίσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία προωθούν τη δική τους κουλτούρα, ενισχύοντας τα ήδη υπάρχοντα που αναφέρθηκαν, αλλά και προσθέτοντας επιπλέον βάρη στους ώμους του ατόμου.

Οι κοινωνικές ομάδες που συμμετέχει ένα άτομο είναι πολλές και διαφορετικές. Όταν ένα άτομο ακόμα και σε αυτή την ευαίσθητη ηλικία έρχεται σε επαφή με άλλα άτομα, σίγουρα λαμβάνει και αφομοιώνει στοιχεία από αυτά. Έτσι, γίνεται μια πρώτη ανταλλαγή πολιτιστικών και πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Η παθογένεια, όμως, που μπορεί να περιορίσει την ατομική ελευθερία του ατόμου έγκειται στο εξής‧ το άτομο επιθυμεί να ταιριάξει και να γίνει μέλος μιας ομάδας.

Οπότε, τα παιδιά στο σχολείο μπορεί να περιορίζουν τα θέλω τους, να μην τονίζουν τη δική τους άποψη, να ακολουθούν συγκεκριμένες επιταγές ως προς την ενδυμασία και τη συμπεριφορά, προκειμένου να ταιριάξουν με μια ομάδα άλλων παιδιών ή να μην εξοστρακιστούν από αυτή. Όμως, όσο το άτομο μαθαίνει να περιορίζει τον εαυτό του προκειμένου να ταιριάξει κάπου, αρχίζει σιγά σιγά να τον χάνει. Με αποτέλεσμα, ακόμα και χρόνια μετά το σχολείο, να αποτελεί ένα άτομο το οποίο απλά ακολουθεί, δίχως να σκέφτεται και να αμφισβητεί.

Ποια είναι η λύση σε όλο αυτό;Η λύση σε όλα τα παραπάνω είναι η κριτική σκέψη. Η κριτική σκέψη αναφέρεται συχνά ως το υπέρτατο και πολυπόθητο αγαθό στη ζωή  πολλών ανθρώπων που μπορεί να ενυπάρχουν στις παραπάνω κατηγορίες, αλλά δεν είναι λύση με τον τρόπο που την προωθούν αυτοί. Η αληθινή κριτική σκέψη, περιλαμβάνει διαρκή αμφισβήτηση των πάντων. Περιλαμβάνει αμφισβήτηση και των ίδιων των ιδεών των ατόμων, όχι όμως με επίκριση, αλλά με σεβασμό και ηρεμία. Η ηρεμία, όσο γίνεται περισσότερο, προσφέρει το κατάλληλο οξυγόνο στην κριτική σκέψη, προκειμένου αυτή να κάνει τη δουλειά της μαζί με το άτομο. Αν κάποιος αμφισβητεί πράγματα μέσα στην ένταση, αυτό μπορεί να τον οδηγήσει σε λανθασμένες και παράτολμες αποφάσεις.

Όλα πρέπει να γίνονται με όσο το δυνατόν πιο ήρεμο τρόπο, προκειμένου το άτομο να δει καθαρά τα μοτίβα, τα τραύματα και ό,τι άλλο στο οποίο έχει εγκλωβίσει μέσα τον εαυτό του. Το θέμα, όμως, δεν είναι να αυτοκατηγορηθεί για το τι έχει πράξει, αλλά να δει πώς μπορεί να το αλλάξει για να αναπνεύσει περισσότερο ελεύθερα.