Φυσικό αέριο: Η Ευρώπη μπροστά σε νέο ενεργειακό εφιάλτη – Τα αποθέματα στο 63% και ο φόβος για τα 100 ευρώ

Τέσσερα χρόνια μετά το ενεργειακό σοκ του 2022, η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ένα δύσκολο ενεργειακό φθινόπωρο, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας με τα αποθέματα φυσικού αερίου σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.

Οι ευρωπαϊκές αποθήκες είναι γεμάτες μόλις κατά περίπου 63%, ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 13 ετών για αυτή την εποχή του έτους και περίπου 18 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Με τους σημερινούς ρυθμούς αναπλήρωσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να μπει στον χειμώνα με αποθέματα περίπου 20% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα του αερίου που βρίσκεται στις αποθήκες, αλλά και η δυνατότητα άντλησής του σε περίπτωση απότομης αύξησης της ζήτησης. Όσο μειώνονται τα αποθέματα, περιορίζεται σταδιακά και η ποσότητα φυσικού αερίου που μπορεί να διοχετευθεί στην αγορά σε μία ημέρα ακραίας ζήτησης.

Από το Ορμούζ μέχρι την Ευρώπη

Η φετινή συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιορίσει τις εξαγωγές LNG από σημαντικούς παραγωγούς της Μέσης Ανατολής, όπως το Κατάρ, την ώρα που η Ευρώπη θα έπρεπε να αξιοποιεί τους θερινούς μήνες για να γεμίσει τις αποθήκες της. Παράλληλα, το ασυνήθιστα ψυχρό τέλος του περασμένου χειμώνα άφησε χαμηλότερα αποθέματα, ενώ το θερμό καλοκαίρι αύξησε τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για κλιματισμό.

Η μειωμένη παραγωγή από άλλες πηγές ενέργειας, μεταξύ άλλων λόγω της ζέστης και της ξηρασίας, ενίσχυσε τη χρήση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή. Υπό κανονικές συνθήκες, οι αποθήκες γεμίζουν κατά τους θερινούς μήνες, όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι χαμηλότερες.

Φέτος, όμως, η γεωπολιτική αστάθεια έχει ανατρέψει αυτή τη διαδικασία.

Οι τιμές του φυσικού αερίου παρέμειναν σχετικά σταθερές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς οι αγορές περίμεναν ότι η κατάσταση στο Ορμούζ θα εξομαλυνθεί και ότι θα υπήρχε επαρκής χρόνος για την αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων.

Πλέον, οι προσδοκίες αυτές έχουν περιοριστεί σημαντικά. Πάνω από 68 ευρώ η μεγαβατώρα Η ανησυχία έχει ήδη αποτυπωθεί στις τιμές.

Τα συμβόλαια αναφοράς του ολλανδικού TTF ξεπέρασαν τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων περίπου τριών ετών και περισσότερο από διπλάσιο σε σχέση με τις αρχές του έτους. Ο αναλυτής φυσικού αερίου Γκρεγκ Μόλναρ προειδοποιεί ότι τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης αυξάνουν τον κίνδυνο έντονης μεταβλητότητας των τιμών κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ιδιαίτερα εάν σημειωθούν παρατεταμένα κύματα ψύχους που θα αυξήσουν απότομα την κατανάλωση. Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι εκτιμήσεις για το δυσμενές σενάριο.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ένας ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με περιορισμένη προσφορά LNG θα μπορούσε να οδηγήσει το φυσικό αέριο ακόμη και στα 90 έως 120 ευρώ/MWh. Η Goldman Sachs, από την πλευρά της, εκτιμά ότι εάν οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή αποκατασταθούν μόνο σταδιακά, οι ευρωπαϊκές τιμές ενδέχεται να χρειαστεί να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ/MWh, προκειμένου να προσελκύσουν επαρκείς ποσότητες και να περιορίσουν τη ζήτηση από την Ασία.

Η μάχη Ευρώπης – Ασίας για το LNG

Κρίσιμος παράγοντας για την εξέλιξη των τιμών θα είναι ο ανταγωνισμός μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι δύο αγορές διεκδικούν τα ίδια ευέλικτα φορτία LNG, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ. Όποιος προσφέρει την υψηλότερη τιμή έχει περισσότερες πιθανότητες να προσελκύσει τα δεξαμενόπλοια.

Η Ευρώπη διατηρεί σήμερα ένα μικρό πλεονέκτημα έναντι της Ασίας, εφόσον συνυπολογιστεί το υψηλότερο κόστος μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τις ασιατικές αγορές. Ωστόσο, εάν οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή παραμείνουν περιορισμένες, οι ευρωπαϊκές ανάγκες θα αυξηθούν σημαντικά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Morningstar, η Ευρώπη θα μπορούσε να χρειαστεί περίπου 64 δισ. κυβικά μέτρα αμερικανικού LNG, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 77% του συνόλου των αμερικανικών εξαγωγών. Για να εξασφαλίσει ένα τόσο μεγάλο μερίδιο, η Ευρώπη θα πρέπει να προσφέρει υψηλότερες τιμές από την Ασία.

Πιο ευάλωτη η Δυτική Ευρώπη

Οι ανησυχίες είναι εντονότερες στη Δυτική Ευρώπη, όπου τα επίπεδα αποθήκευσης είναι σημαντικά χαμηλότερα από εκείνα χωρών όπως η Ιταλία και η Πολωνία, οι οποίες έχουν καταφέρει να γεμίσουν τις εγκαταστάσεις τους σε ποσοστό άνω του 80%.

Στη Γερμανία, που διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα φυσικού αερίου στην Ευρώπη, οι εγκαταστάσεις είναι γεμάτες περίπου κατά το ήμισυ.

Στο Βέλγιο και την Ολλανδία τα αποθέματα διαμορφώνονται περίπου στο 51% και 45% αντίστοιχα. Ιδιαίτερα εκτεθειμένο είναι και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η χώρα είναι ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, αλλά διαθέτει περιορισμένη δυνατότητα αποθήκευσης και βασίζεται σε εισαγωγές μέσω αγωγών από την Ευρώπη, καθώς και σε φορτία LNG από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.

Ο Κρις Ο’Σι, διευθύνων σύμβουλος της Centrica, ιδιοκτήτριας της British Gas, έχει προειδοποιήσει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει ελάχιστο αποθηκευμένο φυσικό αέριο ενόψει του χειμώνα. Τι θα σημάνει μια νέα άνοδος των τιμών Ακόμη και αν δεν υπάρξουν πραγματικές ελλείψεις φυσικού αερίου, οι υψηλές τιμές θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις.

Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το ένα έκτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια νέα εκτίναξη της τιμής του TTF, επομένως, θα μπορούσε να μεταφερθεί και στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικού ρεύματος, αυξάνοντας το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στο δυσμενές σενάριο, η πίεση θα μπορούσε να φτάσει και στη βιομηχανία, με περιορισμούς στην κατανάλωση, ενώ ένα νέο κύμα υψηλών ενεργειακών τιμών θα αποτελούσε επιπλέον κίνδυνο για τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό. Ο χειμώνας θα κρίνει το παιχνίδι Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι τι θα συμβεί τους επόμενους μήνες.

Εάν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή αποκατασταθούν και ο χειμώνας ξεκινήσει ήπια, η Ευρώπη θα μπορούσε να διαχειριστεί τα χαμηλά αποθέματα χωρίς να οδηγηθεί σε ακραίες τιμές.

Εάν, αντίθετα, οι διαταραχές στο Ορμούζ συνεχιστούν, η ασιατική ζήτηση παραμείνει υψηλή και ο χειμώνας αποδειχθεί ιδιαίτερα ψυχρός, τα περιθώρια ασφαλείας θα περιοριστούν δραματικά.

Η παγκόσμια προσφορά LNG δεν αναμένεται να αυξηθεί αρκετά μέσα στους επόμενους μήνες ώστε να εξαφανίσει τις πιέσεις στην αγορά, ενώ νέα έργα παραγωγής δεν αναμένεται να φτάσουν σε πλήρη δυναμικότητα πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Έτσι, η Ευρώπη ξεκινά την αντίστροφη μέτρηση για τον χειμώνα με μικρότερο ενεργειακό «μαξιλάρι» από αυτό που θα ήθελε. Και αυτή τη φορά, το αν θα επιστρέψει σε επίπεδα φυσικού αερίου των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την ευρωπαϊκή αγορά, αλλά από έναν συνδυασμό γεωπολιτικής, καιρού και παγκόσμιου ανταγωνισμού για το LNG.

Πηγές: skai.gr, tanea.gr, naftemporiki.gr.