Η μελέτη βιωσιμότητας για την χρηματοδότηση των σχολών στην Ηλεία – Η εφ. «Πατρίς» αποκαλύπτει προβλέψεις & προτάσεις

Mετά και τις αποκλειστικές δηλώσεις του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών στην εφ. «Πατρίς», πολύ συζήτηση γίνεται πλέον σχετικά με τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες θα μπορούσε να λειτουργήσει μια σχολή στην Ηλεία.

Σε ό,τι αφορά την χρηματοδότηση που είναι και η βασική προϋπόθεση,  στην μελέτη βιωσιμότητας που είχε εκπονηθεί τον περασμένο Ιανουάριο για λογαριασμό του δήμου Αρχαίας Ολυμπίας και της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας, εξετάζονται τέσσερα εναλλακτικά σενάρια  για τη λειτουργία της νέας σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών στην Αρχαία Ολυμπία, με βασικές διαφοροποιήσεις ως προς τη διάρκεια της προσωρινής στέγασης, την πρόοδο των εργασιών αναβάθμισης στα κτήρια «Ζεύς» και «Απόλλων» και το εύρος της οικονομικής συμμετοχής του Πανεπιστημίου.

Η ανάλυση των σεναρίων αποτυπώνει τις προϋποθέσεις βιωσιμότητας της σχολής, τον ρόλο των αγγλόφωνων προγραμμάτων με δίδακτρα, καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης εθνικών, ευρωπαϊκών και ιδιωτικών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, προτείνεται η υιοθέτηση του σεναρίου Β2, το οποίο προβλέπει πλήρη αναβάθμιση των υποδομών μέσω τρίτων χρηματοδοτικών πηγών και σταδιακή οικονομική αυτονομία της σχολής.

Το σενάριο Α1 αφορά στην ίδρυση και αρχική εγκατάσταση της σχολής στους χώρους προσωρινής φιλοξενίας. Δεν λαμβάνει υπόψη την εκπόνηση μελετών, εξασφάλιση αδειοδοτήσεων και αναβάθμιση των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων». Αφορά, με άλλα λόγια, την εκτίμηση της βιωσιμότητας της νέας σχολής για την πρώτη διετία προσωρινής φιλοξενίας της σε άλλους χώρους, όπως αυτοί προσδιορίζονται προηγούμενα. Προβλέπεται ακόμη, από το δεύτερο ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας, η λειτουργία αγγλόφωνου προπτυχιακού προγράμματος σπουδών και δύο μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, έναντι διδάκτρων. Από το σενάριο Α1 αποδεικνύεται πως, από το δεύτερο έτος λειτουργίας της σχολής, η συμβολή του Πανεπιστημίου Πατρών περιορίζεται στην καταβολή της μισθοδοσίας του στελεχιακού δυναμικού της σχολής.

Το σενάριο Α2 αφορά στην ίδρυση και αρχική εγκατάσταση της σχολής στους χώρους προσωρινής φιλοξενίας. Λαμβάνει υπόψη την εκπόνηση μελετών, εξασφάλιση αδειοδοτήσεων και αναβάθμιση των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων» κατά 25% μέχρι και το 2030. Αφορά, με άλλα λόγια, την εκτίμηση της βιωσιμότητας της νέας σχολής για την πρώτη πενταετία προσωρινής φιλοξενίας της σε άλλους χώρους, όπως αυτοί προσδιορίζονται προηγούμενα, χρόνος όπου η σχολή θα διαθέσει πόρους για την εκπόνηση μελετών, εξασφάλιση αδειοδοτήσεων και αναβάθμιση των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων» κατά 25%. Προβλέπεται ακόμη, από το δεύτερο ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας, η λειτουργία αγγλόφωνου προπτυχιακού προγράμματος σπουδών και δύο μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, έναντι διδάκτρων. Από το σενάριο Α2 αποδεικνύεται πως, από το δεύτερο έτος λειτουργίας της σχολής, η συμβολή του Πανεπιστημίου Πατρών περιορίζεται στην καταβολή του συνόλου της μισθοδοσίας του στελεχιακού δυναμικού της σχολής και του μισού ποσού που απαιτείται για εξοπλισμό. Αποδεικνύεται επίσης πως, είναι εφικτή η χρηματοδότηση από ίδιους πόρους της διαδικασίας εκπόνησης μελετών, εξασφάλισης αδειοδοτήσεων και αναβάθμισης των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων». Στο σενάριο αυτό η πρόοδος αναβάθμισης που επιτυγχάνεται είναι, ωστόσο, αργή και μερική (25%).

Το σενάριο Β1 αφορά στην ίδρυση και αρχική εγκατάσταση της σχολής στους χώρους προσωρινής φιλοξενίας. Λαμβάνει υπόψη το σενάριο Α1 για τα ακαδημαϊκά έτη 2025-26 και2027-28. Λαμβάνει επίσης υπόψη την εκπόνηση μελετών, εξασφάλιση αδειοδοτήσεων και αναβάθμιση των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων» κατά 100% μέχρι και το 2033. Αφορά, με άλλα λόγια, την εκτίμηση της βιωσιμότητας της νέας σχολής για την πρώτη οκταετία (2+6) προσωρινής φιλοξενίας της σε άλλους χώρους, όπως αυτοί προσδιορίζονται προηγούμενα, χρόνος όπου η σχολή θα στοχεύσει σε ολοκλήρωση της αναβάθμισης των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων». Από το σενάριο Β1 αποδεικνύεται πως, από το τρίτο ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας της σχολής, η συμβολή του Πανεπιστημίου Πατρών δεν μπορεί να περιοριστεί στην καταβολή της μισθοδοσίας του στελεχιακού δυναμικού της σχολής, καθώς απαιτείται η συμμετοχή του και για την κάλυψη αναγκών σε εξοπλισμό (κατά 50% για τα ακαδημαϊκά έτη 2028-29 έως 2032 33). Στο σενάριο αυτό, παρά την ανάγκη πρόσθετης συμμετοχής του Παν. Πατρών, επιτυγχάνεται η ολοκλήρωση της αναβάθμισης των δύο κτηρίων έως το 2033 και η πλεονασματική οικονομική λειτουργία της από το ακαδημαϊκό έτος 2033-34, έτος από το οποίο η συνεισφορά του Πανεπιστημίου Πατρών θα περιορίζεται μόνο στην καταβολή της μισθοδοσίας του στελεχιακού δυναμικού της σχολής.

Το σενάριο Β2 αφορά στην ίδρυση και αρχική εγκατάσταση της σχολής στους χώρους προσωρινής φιλοξενίας. Λαμβάνει υπόψη το σενάριο Α1 για τα ακαδημαϊκά έτη 2025-26 και 2027-28. Λαμβάνει επίσης υπόψη την εκπόνηση μελετών, εξασφάλιση αδειοδοτήσεων και αναβάθμιση των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων» κατά 100% μέχρι και το 2031 με αξιοποίηση τρίτων χρηματοδοτικών πηγών. Αφορά, με άλλα λόγια, την εκτίμηση της βιωσιμότητας της νέας σχολής για την πρώτη εξαετία (2+4) προσωρινής φιλοξενίας της σε άλλους χώρους, όπως αυτοί προσδιορίζονται προηγούμενα, χρόνος όπου η σχολή θα στοχεύσει στην ολοκλήρωση της αναβάθμισης των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων» κατά 100%.Από το σενάριο Β2 αποδεικνύεται πως, από το δεύτερο ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας της σχολής, η συμβολή του Πανεπιστημίου Πατρών μπορεί να περιοριστεί στην καταβολή της μισθοδοσίας του στελεχιακού δυναμικού της σχολής, καθώς δεν απαιτείται η συμμετοχή του και για την ολοκλήρωση της αναβάθμισης των κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων», πόροι που αναμένεται να καλυφθούν από τρίτες πηγές (βλ. ενότητα 6.7 του παρόντος). Αποδεικνύεται επίσης πως, με υιοθέτηση του σεναρίου Β2, είναι εφικτή και η κάλυψη του κόστους μισθοδοσίας από το ακαδημαϊκό έτος 2032-33, καθιστώντας τη σχολή πλήρως οικονομικά αυτόνομη.

Για το σύνολο των σεναρίων δεν λαμβάνεται υπόψη το κόστος λειτουργίας βιβλιοθήκης, συνδρομών σε επιστημονικά περιοδικά, ηλεκτρονικά βιβλία και υλικό, ακαδημαϊκές βάσεις δεδομένων, αξιολόγησης και πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών, παροχής τηλεφωνίαςκαι διαδικτύου, επικοινωνίας – προώθησης – προβολής, καθώς τα ανωτέρω αποτελούν οριζόντιο κόστος για το σύνολο των σχολών του Πανεπιστημίου Πατρών.

Με βάση τα ανωτέρω σενάρια προκύπτει πως η προτεινόμενη σχολή είναι βιώσιμη, με απαραίτητη προϋπόθεση την εισαγωγή διδάκτρων σε αγγλόφωνα (προπτυχιακό και μεταπτυχιακά) προγράμματα σπουδών της. Είναι επίσης εφικτή η ολοκλήρωση της αναβάθμισης των δύο κτηρίων «Ζεύς» και «Απόλλων» με ίδιους πόρους, αλλά με επιπλέον χρηματοδοτική συμβολή του Πανεπιστημίου, πέραν των ίδιων πόρων της σχολής.

Προτείνεται η υιοθέτηση του σεναρίου Β2, όπου προβλέπεται η εξασφάλιση χρηματοδότησης για την αναβάθμιση των δύο ανωτέρω κτηρίων από τρίτες πηγές, όπως το περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Δυτική Ελλάδα», το τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» και το τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή».

ΠΗΓΕΣ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

Η εξασφάλιση επαρκών και διασφαλισμένων πηγών χρηματοδότησης είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της προτεινόμενης σχολής στην Αρχαία Ολυμπία.

Η εύρεση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων, πέρα από τις αρχικές δημόσιες επενδύσεις, θα συμβάλει στη μακροχρόνια σταθερότητα της σχολής, την ανάπτυξη εκπαιδευτικών και ερευνητικών προγραμμάτων, την ενίσχυση των υποδομών και τη διεθνοποίηση των δραστηριοτήτων της.

Παρακάτω αναλύονται οι βασικές κατηγορίες και πηγές χρηματοδότησης, που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τη σχολή.

Εθνικά και Ευρωπαϊκά Χρηματοδοτικά Εργαλεία

Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρουν μια πληθώρα χρηματοδοτικών εργαλείων που υποστηρίζουν τη δημιουργία και ανάπτυξη εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ερευνητικών προγραμμάτων και καινοτόμων δράσεων. Τα διαθέσιμα εργαλεία είναι πολλά και αφορούν τόσο έργα υποδομών όσο και έρευνα, καινοτομία και διεθνοποίηση.

Το ΕΣΠΑ αποτελεί το κύριο εργαλείο για τη χρηματοδότηση περιφερειακών και εθνικών αναπτυξιακών δράσεων στην Ελλάδα, με διαθέσιμους πόρους που υπερβαίνουν τα 26 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2021-2027. Στο πλαίσιο αυτό, η προτεινόμενη σχολή μπορεί να επωφεληθεί από επιμέρους δράσεις που ενισχύουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τις ερευνητικές υποδομές.

• Δράσεις Εκπαιδευτικών Υποδομών: Το ΕΣΠΑ παρέχει χρηματοδότηση για την κατασκευή ή αναβάθμιση ακαδημαϊκών υποδομών, όπως κτίρια, εργαστήρια, φοιτητικές εστίες και υποστηρικτικές εγκαταστάσεις. Η σχολή μπορεί να αιτηθεί κονδύλια για την ανάπτυξη ή επέκταση των εγκαταστάσεων της, εξασφαλίζοντας τη βέλτιστη ποιότητα στις εκπαιδευτικές υπηρεσίες που θα προσφέρει. Τέτοιου είδους έργα μπορούν να χρηματοδοτηθούν με ποσά που κυμαίνονται από 500.000 έως 5 εκατομμύρια ευρώ ανά έργο, ανάλογα με την κλίμακα.
• Προγράμματα Ψηφιακής Εκπαίδευσης: Το ΕΣΠΑ χρηματοδοτεί επίσης την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων και τεχνολογικών υποδομών για την ενίσχυση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και της ψηφιοποίησης των ακαδημαϊκών διαδικασιών. Η σχολή μπορεί να αναπτύξει ηλεκτρονικές πλατφόρμες μάθησης και εκπαιδευτικά εργαλεία, προσφέροντας στους φοιτητές διεθνή πρόσβαση σε ψηφιακά προγράμματα σπουδών.

Horizon Europe

Το πρόγραμμα Horizon Europe, με προϋπολογισμό 95,5 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2021-2027, αποτελεί τη ναυαρχίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρηματοδότηση έρευνας και καινοτομίας. Το πρόγραμμα αυτό προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για την προτεινόμενη σχολή να προσελκύσει χρηματοδότηση για ερευνητικά έργα στους τομείς του αθλητισμού, της πολιτιστικής διαχείρισης, της τεχνολογίας και των ανθρωπιστικών επιστημών.

• Ερευνητικά Έργα Πολιτιστικής Κληρονομιάς: Η σχολή μπορεί να υποβάλει αιτήσεις για χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω καινοτόμων προσεγγίσεων, όπως η επαυξημένη πραγματικότητα (AR) και η εικονική πραγματικότητα (VR). Έργα αυτού του τύπου μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση από 500.000 έως 2 εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το αντικείμενο και τη συνεργασία με άλλα ευρωπαϊκά ιδρύματα.
• Αθλητική Καινοτομία και Βιωσιμότητα: Μέσω του Horizon Europe, η σχολή μπορεί να υποβάλει προτάσεις για την έρευνα στον τομέα της αθλητικής επιστήμης, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη αθλητικών δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να εστιάσουν σε τεχνολογικές λύσεις που ενισχύουν τη βιωσιμότητα των αθλητικών εγκαταστάσεων και τις στρατηγικές διοργάνωσης αθλητικών γεγονότων με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Erasmus+

Το πρόγραμμα Erasmus+ προσφέρει χρηματοδότηση για την κινητικότητα φοιτητών και καθηγητών, καθώς και για τη δημιουργία διεθνών συνεργασιών μεταξύ πανεπιστημίων. Το Erasmus+ είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ενίσχυση της διεθνοποίησης της σχολής και τη συνεργασία με άλλα ευρωπαϊκά και διεθνή ακαδημαϊκά ιδρύματα.

• Κινητικότητα Φοιτητών και Καθηγητών: Η σχολή μπορεί να επωφεληθεί από τα προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών και καθηγητών που χρηματοδοτεί το Erasmus+. Αυτό θα ενισχύσει την πολυπολιτισμική διάσταση της σχολής και θα προσελκύσει διεθνείς φοιτητές και ακαδημαϊκούς, ενώ ταυτόχρονα θα δώσει στους φοιτητές της σχολής τη δυνατότητα να σπουδάσουν σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.
• Συνεργασίες για Κοινά Προγράμματα Σπουδών: Το Erasmus+ χρηματοδοτεί επίσης τη δημιουργία κοινών προγραμμάτων σπουδών μεταξύ πανεπιστημίων από διαφορετικές χώρες. Η σχολή μπορεί να συνεργαστεί με πανεπιστήμια που προσφέρουν προγράμματα σε συναφή αντικείμενα (όπως αθλητική διαχείριση, πολιτιστική κληρονομιά) για να αναπτύξει καινοτόμα διακρατικά προγράμματα σπουδών που θα προσελκύσουν φοιτητές από όλη την Ευρώπη.

Ιδιωτική Χρηματοδότηση και Χορηγίες

Η συνεργασία με ιδιωτικές επιχειρήσεις και εταιρείες μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης για την προτεινόμενη σχολή. Οι ιδιωτικές εταιρείες, ειδικά από τον αθλητικό, πολιτιστικό και τεχνολογικό τομέα, μπορούν να ενδιαφερθούν να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη της σχολής με αντάλλαγμα την προβολή και τη συμμετοχή τους σε κοινές δράσεις και προγράμματα.

• Χορηγίες από εταιρείες αθλητικών ειδών και διοργάνωσης αθλητικών εκδηλώσεων: Μεγάλες αθλητικές εταιρείες, όπως η Nike, η Adidas ή άλλοι επίσημοι χορηγοί των Ολυμπιακών Αγώνων, μπορούν να ενδιαφερθούν να επενδύσουν στη σχολή, προσφέροντας χορηγίες για αθλητικές εγκαταστάσεις, αθλητικό εξοπλισμό ή ακόμη και υποτροφίες για φοιτητές που συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες.
• Συνεργασίες με τον τομέα του πολιτισμού και του τουρισμού: Οι εταιρείες πολιτιστικού τουρισμού ή διοργάνωσης πολιτιστικών εκδηλώσεων μπορεί να ενδιαφέρονται να συνεργαστούν με τη σχολή, υποστηρίζοντας τη διοργάνωση διεθνών εκδηλώσεων και συνεδρίων, ή να επενδύσουν σε πολιτιστικά προγράμματα που προάγουν την πολιτιστική διαχείριση και τον αθλητικό τουρισμό.

Διεθνείς Οργανισμοί και Ιδρύματα

Η προτεινόμενη σχολή μπορεί να αξιοποιήσει τη διεθνή της σύνδεση με τη Διεθνή Ολυμπιακή Ακαδημία (ΔΟΑ) και άλλους διεθνείς οργανισμούς, προκειμένου να προσελκύσει χρηματοδότηση από διεθνή ιδρύματα που στηρίζουν την εκπαίδευση, την έρευνα και την προώθηση των Ολυμπιακών αξιών.

Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ): Η ΔΟΕ μπορεί να χρηματοδοτήσει δράσεις που συνδέονται με την εκπαίδευση στις Ολυμπιακές αξίες και την πολιτιστική κληρονομιά των Αγώνων. Αυτές οι χρηματοδοτήσεις θα μπορούσαν να καλύψουν την οργάνωση αθλητικών εκδηλώσεων, συνεδρίων και ερευνητικών προγραμμάτων που σχετίζονται με τη μελέτη και τη διάδοση των Ολυμπιακών αξιών74.

Ίδρυμα Bill & Melinda Gates: Το ίδρυμα Gates, που προωθεί την εκπαίδευση και την καινοτομία, μπορεί να αποτελέσει πηγή χρηματοδότησης για εκπαιδευτικά προγράμματα που στοχεύουν στη διεθνή συνεργασία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη μέσω του αθλητισμού και της πολιτιστικής διαχείρισης.

Ίδρυμα Ford: Το ίδρυμα Ford, που στηρίζει την εκπαίδευση, την ισότητα και την κοινωνική ανάπτυξη, θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει δράσεις που συνδέονται με την πολιτιστική διαχείριση και τον αθλητισμό ως μέσα κοινωνικής αλλαγής και ενδυνάμωσης.

Παροχή Προγραμμάτων Σπουδών με δίδακτρα

Η παροχή προγραμμάτων σπουδών με δίδακτρα στη Σχολή Ολυμπιακών Σπουδών εντάσσεται στη στρατηγική της εξωστρέφειας, της οικονομικής βιωσιμότητας και της ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας της. Τα προγράμματα αυτά απευθύνονται σε διεθνείς φοιτητές, επαγγελματίες, αλλά και Έλληνες ενδιαφερόμενους που αναζητούν εξειδικευμένες γνώσεις στους τομείς των Ολυμπιακών σπουδών, της βιώσιμης διαχείρισης εκδηλώσεων και των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών.