Μηδέν μηδέν μηδέν

Η υπόθεση της Μυρτούς στην Κεφαλονιά έχει, προφανώς, πολλές και σκοτεινές πτυχές: την απανθρωποίηση εκείνων που —σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία— την άφησαν ημιθανή σε ένα πεζούλι, την κοινωνία που σπεύδει να κρίνει ακόμη και μια νεκρή, την ευκολία με την οποία μετατοπίζεται η ευθύνη. Όμως, πέρα από το αστυνομικό, το δικαστικό και το ηθικό σκέλος, υπάρχει και μια βαθύτερη, πιο αθόρυβη διάσταση που αξίζει να φωτιστεί: η κανονικοποίηση της κοκαΐνης ή αλλιώς… ας μιλήσουμε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο.

Κανείς δεν περιγράφει καλύτερα το πως η κοκαΐνη κυβερνά τον κόσμο μας, από τον Ρομπέρτο Σαβιάνο, στο βιβλίο του “Μηδέν, μηδέν, μηδέν”. Η κόκα, όπως γράφει, δεν έχει πρόσωπο, γιατί τα έχει όλα. Δεν ανήκει σε «άλλους», ούτε περιορίζεται σε συγκεκριμένους κύκλους. Κυκλοφορεί δίπλα μας, ανάμεσά μας, μέσα σε κάθε κοινωνικό στρώμα. Και αν κάποτε η χρήση της συνοδευόταν από ένα πέπλο φόβου ή περιθωρίου, σήμερα μοιάζει να έχει μετατραπεί σε μια σχεδόν… λειτουργική συνήθεια.

Παράλληλα, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η ηλικιακή διολίσθηση. Η «πρώτη φορά» έρχεται όλο και νωρίτερα, συχνά χωρίς επίγνωση κινδύνου. Η κοκαΐνη δεν αντιμετωπίζεται ως ουσία υψηλού ρίσκου, αλλά ως εργαλείο — για διασκέδαση, για αντοχή, για κοινωνική ένταξη. Ενώ η ευκολία πρόσβασης ενισχύει αυτή την ψευδαίσθηση ελέγχου.

Μόνο που η πραγματικότητα είναι λιγότερο διαχειρίσιμη. Η κοκαΐνη επιβαρύνει τον οργανισμό βίαια: καρδιαγγειακά επεισόδια, νευροψυχιατρικές διαταραχές, εξάρτηση. Και σε περιβάλλοντα όπου η χρήση γίνεται συλλογική, αναδύεται και κάτι ακόμη — η διάχυση της ευθύνης. Ποιος αντιδρά όταν κάτι πάει στραβά; Ποιος αναγνωρίζει τον κίνδυνο εγκαίρως; Ποιος καλεί βοήθεια, χωρίς να υπολογίζει το κόστος;

Η υπόθεση της Κεφαλονιάς, ανεξαρτήτως της τελικής της κατάληξης, λειτουργεί -όπως συνήθως συμβαίνει με τέτοια ζητήματα- ως καθρέφτης. Όχι μόνο για τις ατομικές πράξεις, αλλά και για μια συλλογική ανοχή. Για μια κοινωνία που έχει μάθει να συνυπάρχει με την ουσία — αρκεί… να μην φαίνεται, να μην το κουβεντιάζουμε και πολύ.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αστυνομικό, νομικό ή ιατρικό. Είναι πολιτισμικό. Όσο η κοκαΐνη παραμένει «αόρατη» αλλά παρούσα, τόσο ιστορίες σαν αυτή της Μυρτούς θα εμφανίζονται ως εξαιρέσεις. Ενώ, στην πραγματικότητα, είναι ενδείξεις. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν ξέρουμε. Είναι ότι έχουμε μάθει να κάνουμε πως δεν βλέπουμε. Και αυτή η σιωπηρή αποδοχή είναι που μετατρέπει κάθε «μεμονωμένο περιστατικό» σε κάτι βαθιά επικίνδυνο.