Σεισμός στην Τουρκία: Ηλείος, μέλος της 1ης ΕΜΑΚ, μιλά για όσα έζησε

Ανεξίτηλα χαραγμένες στη μνήμη των ανδρών της ΕΜΑΚ αλλά και του ΕΚΑΒ που συμμετείχαν στην Ελληνική ομάδα διάσωσης στην Τουρκία, είναι οι συγκλονιστικές στιγμές που έζησαν μέσα στα ατελείωτα ερείπια που άφησε πίσω του ο τρομερός σεισμός της  6^ης Φεβρουαρίου, στη γειτονική χώρα.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο καταγόμενος από την Ηλεία κ. Αναστάσιος Δογάνης, που σαν μέλος της 1^ης ΕΜΑΚ από την πρώτη στιγμή βρέθηκε στις κατεστραμμένες από το φονικό πέρασμα του Εγκέλαδου περιοχές της Τουρκίας, βιώνοντας πρωτόγνωρες καταστάσεις μέσα στα ερείπια που άφησαν πίσω τους τα 7,8 Ρίχτερ, μέσα στα οποία εγκλωβίστηκαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Χάρις στις υπεράνθρωπες προσπάθειες που  κατέβαλαν από την πρώτη στιγμή τα μέλη της 1^ης ΕΜΑΚ, τα οποία κατέφθασαν πρώτοι (παγκοσμίως) στην σκληρά δοκιμαζόμενη Τουρκία, αρκετοί άνθρωποι ανασύρθηκαν  ζωντανοί μέσα από τα χαλάσματα του σεισμού, ενώ δυστυχώς πολλοί άλλοι δεν τα κατάφεραν αφού ήδη είχαν τραυματιστεί θανάσιμα ή πολύ σοβαρά.

 Ωστόσο η παρουσία των Ελλήνων διασωστών προκάλεσε αισιοδοξία στους  πληγέντες κατοίκους της Τουρκίας, αφού στα πρόσωπά τους αναπτερώθηκε η ελπίδα πως μπορεί να βγουν ζωντανά τα δικά τους πρόσωπα, που από τη μια στιγμή στην άλλη βρέθηκαν θαμμένα κάτω από τα ερείπια!

Ο καταγόμενος από την Τ.Κ. Σέκουλα του δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων, συμμετείχε  και στην έρευνα για το  ζευγάρι από την Ελλάδα, που δυστυχώς ανασύρθηκαν νεκροί από την πολυκατοικία όπου ζούσαν, επισημαίνοντας ωστόσο πως μετά το πέρας των εργασιών, τα συναισθήματα ήταν τα ίδια για κάθε άνθρωπο που βρίσκεται σε παρόμοια θέση.

Οι περιγραφές του κ. Δογάνη στην εφ. «Πατρίς» για όσα έζησε στη σεισμόπληκτη Τουρκία είναι συγκλονιστικές, μεταφέροντας  το κλίμα της δυστυχίας, του πόνου, της οδύνης αλλά και συγχρόνως της ελπίδας, που βιώσαν τα μέλη της Ελληνικής αποστολής.

«Δεν τα χωράει ο ανθρώπινος νους»

Περιγράψτε μας τις στιγμές που ζήσατε όταν φτάσατε στην Τουρκία, μετά τον τρομακτικό σεισμό της 6^ης Φεβρουαρίου. Ποιες ήταν οι πρώτες αντιδράσεις των πληγέντων κατοίκων;

«Ο σεισμός έγινε ξημερώματα της 6^ης Φεβρουαρίου και εμείς αναχωρήσαμε την ίδια ημέρα αλλά φτάσαμε στο σημείο ξημερώματα της 7^ης Φεβρουαρίου, όπου στήσαμε τις σκηνές μας. Φτάσαμε πρώτοι εκεί απ’ όλον τον κόσμο και από τη διαχείριση των συμβάντων. Στην πόλη της Αντιόχειας επαληθεύτηκαν οι χειρότεροι φόβοι που είχε φανταστεί ο καθένας στο μυαλό του. Ζήσαμε την απόλυτη καταστροφή, τόσο σε σπίτια, όσο και στις μεγαλύτερες υποδομές. Ζημιές μάλιστα δεν θα χώραγε ο ανθρώπινος νους. Η λέξη χάος είναι αυτό που μπορεί να χωρέσει ότι είδαν τα μάτια μου. Το απόλυτο χάος που είναι φτωχό για να περιγραφτεί. Είχαμε χωριστεί σε δύο γκρουπ τα οποία αποτελούνταν από 8 άτομα. Ήταν μια νύχτα που προσπαθήσαμε να οργανώσουμε και να δημιουργήσουμε τον χώρο όπου θα υποδεχόμασταν και τις άλλες χώρες, που ήλθαν εν συνεχεία. Από την πρώτη στιγμή μας αγκάλιασε ο κόσμος, αφού ανεξάρτητα από το έδαφος, την εθνικότητα και τη χώρα στην οποία βρισκόμαστε, ένας τέτοιος σεισμός πάντα αποτελεί μεγάλο γεγονός και πόσο μάλλον όταν  είναι καταστροφικός και αφήνει πίσω χιλιάδες ανθρώπινες ζωές.  Αλλά ταυτόχρονα ένας τέτοιος σεισμός επιτυγχάνει τη γεφύρωση μεταξύ των λαών,  παρόλο που δεν είχαμε προβλήματα αφού έχουν γίνει ασκήσεις μεταξύ των δύο  χωρών. Εγώ προσωπικά έχω συμμετάσχει δύο φορές μετά τον σεισμό του 1999 και είχα ξαναπάει στην Τουρκία. Βέβαια η άσκηση απέχει από την πραγματικότητα του σεισμού». 

«Είναι στα ερείπια η κόρη μου…»

Ποια ήταν τα συναισθήματα που νιώθατε εκείνες τις πολύ δύσκολες στιγμές, που είχατε να διαχειριστείτε τη συνεχιζόμενη καταστροφή αλλά και τον πόνο και την αγωνία των ανθρώπων, για τα δικά τους πρόσωπα;

«Σαφώς και μια τέτοια κατάσταση προκαλεί φόβο και αίσθημα ανασφάλειας, όμως μέσα από τη συνεχή εκπαίδευση και εμπειρία που έχουμε σαν μέλη της ΕΜΑΚ, τα συναισθήματα αυτά μένουν στην άκρη και τη θέση τους παίρνει ο επαγγελματισμός. Κατά τη διάρκεια ανεύρεσης και απεγκλωβισμού ενός ανθρώπου τα δυσάρεστα συναισθήματα δεν χωρούν πλέον αφού προέχει η αφοσίωση και η εκπλήρωση του στόχου μας. Όταν όμως το αποτέλεσμα έχει θετική έκβαση τότε θα αναδυθεί ο ανθρώπινος χαρακτήρας μας και θα αναδειχτούν συναισθήματα όπως η χαρά, η ανακούφιση, ο ενθουσιασμός μας, τα οποία θα μας δώσουν κουράγιο, ώθηση και πίστη για τη συνέχεια του έργου μας.

Οι άνθρωποι, κυρίως συγγενείς, ήταν διαρκώς εκεί. Απομακρύναμε τους ανθρώπους που ήταν συγγενείς αλλά ήταν δύσκολη η συνεννόηση. Διαπιστώσαμε την οδύνη σε κάθε βήμα. Ενώ ήταν στο συμβάν διάφορα άτομα που απομακρύναμε, ένας μας προσέγγιζε διαρκώς. Κάποια στιγμή τον ρωτήσαμε,   άνθρωπέ μου γιατί δεν απομακρύνεσαι και είσαι εδώ. Είπε με μια ηρεμία ότι μέσα είναι η κόρη του. Ενώ οι άνθρωποι είχαν τον πόνο τους και την οδύνη τους μας βοηθούσαν να κάνουμε το έργο μας. Την ώρα που δεν έβγαινε κάποιος ζωντανός δεν χωρούσαν αισθήματα, αλλά επαγγελματισμός. Αυτό γίνεται κατά τον απολογισμό όταν επιστρέφουμε στη βάση μας. Τα συναισθήματα είναι έντονα αφού όμως έχουμε φέρει σε πέρας το έργο μας». 

Η διάσωση 16χρονου και ο Τούρκος στρατηγός

«Ποιες ήταν οι πιο συγκλονιστικές στιγμές που βιώσατε κατά την παρουσία σας στις περιοχές που καταστράφηκαν;»

«Έχω πολλές έντονες στιγμές που έζησα, αλλά δύο ήταν οι πιο χαρακτηριστικές. Η πιο συγκλονιστική στιγμή για μένα ήταν αυτή όπου  ύστερα από οκτώ ώρες αδιάκοπης προσπάθειας και εργασίας, καταφέραμε να ανασύρουμε ζωντανό ένα 16χρονο αγόρι το οποίο ήταν καταπλακωμένο κάτω από συντρίμμια και από μια πλάκα μπετόν. Το παιδί είχε κατέβει με τους γονείς του από το κλιμακοστάσιο στον 2^ο όροφο, το ισόγειο και ο πρώτος όροφος είχαν συνθλιβεί και ο δεύτερος (όροφος) έγινε ισόγειο ουσιαστικά, οπότε κάπου εκεί ανάμεσα στο ισόγειο προς τον πρώτο είχαν εγκλωβιστεί τα άτομα. Και οι δύο γονείς ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους, οπότε μας είχε μείνει ο 16χρονος και ύστερα από πολλές ώρες και προσπάθειες του δίναμε συνέχεια κουράγιο και νερό, του μιλούσαμε παρόλο δεν καταλάβαινε τις μας έλεγε. Αυτός αισθανότανε ασφάλεια και ελπίδα ζωής. Βγάζοντας διάφορα υλικά όπως ρούχα, πλαστικά, μπετό, τμήματα επίπλων με λεπτές χειρουργικές κινήσεις για να μην δημιουργήσουμε μετακίνηση της πλάκας, αυτό στην αρχή φάνταζε αδύνατο. Και όμως καταφέραμε να του δώσαμε και πάλι ζωή στο τέλος. Αυτό είναι ένα γεγονός που δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Επίσης, μια ακόμη συγκλονιστική στιγμή για εμένα προσωπικά ήταν όταν ήλθε να μας επισκεφτεί ο στρατηγός της περιοχής που επλήγη, ο οποίος κατά την επίσκεψή στον καταυλισμός μας, έβαλε το χέρι του στην καρδιά του και μας ευχαρίστησε στα Τούρκικα, λέγοντας ευτυχώς που υπάρχετε… Πολύ μεγάλη λέξη για εμάς, μας έδωσε κουράγιο και μας έδειξε πόσο σημαντική ήταν η βοήθεια προς τον Τουρκικό λαό, αυτό που προσφέραμε…». 

Οι έρευνες για τους Έλληνες

Συμμετείχατε στις έρευνες διάσωσης των Ελλήνων που είχαν καταπλακωθεί κάτω από τα ερείπια και τελικά ανασύρθηκαν νεκροί. Υπάρχει διαφορετική αντιμετώπιση όταν πρόκειται για συμπατριώτες μας, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση;

«Κατ’ αρχήν είχαμε την πληροφορία ότι ήταν εγκλωβισμένοι οι άνθρωποι και κάναμε τη χρήση γεωφώνου που απαιτεί απόλυτη ησυχία και χρήση κάμερας, ενώ βάλαμε τον δικό μας σκύλο για να μυρίσει. Δυστυχώς δεν υπήρχε κάποια ένδειξη ζωής. Εκτιμούμε το γεγονός και ήταν ιδιαίτερη τιμή που κληθήκαμε να διασώσουμε δύο ανθρώπους από την πατρίδα μας. Ωστόσο πρέπει να τονίσουμε πως η μαχητικότητα και η επιμονή μας υπάρχει για όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτου χρώματος, φυλής και εθνικότητας. Είναι χρέος και χαρά μας να προσφέρουμε βοήθεια στα άτομα που βιώνουν αυτές τις δύσκολες στιγμές. Νιώθουμε το ίδιο όπως με κάθε άνθρωπο. Πήγαμε εκεί αφού είχαμε αποπερατώσει όλα τα συμβάντα στον τομέα μας και κληθήκαμε να βοηθήσουμε και εμείς  στο συγκεκριμένο περιστατικό. Δεν δίνεται προτεραιότητα σε κάποιο ιδιαίτερο συμβάν για οποιοδήποτε λόγο, αλλά ακολουθούμε συγκεκριμένη σειρά και πρόγραμμα». 

«Προέχει η ανθρώπινη ζωή»

Εκείνες τις πολύ δύσκολες ώρες ο φόβος  είναι κάτι που μπορεί να σας αποσπάσει από τα καθήκοντά σας;

«Κατά την εκτέλεση του συμβάντος για να βγάλουμε τον 16χρονο από τα συντρίμμια,  έχω την προσωπική εμπειρία που έχουμε υποστεί έναν σεισμό της τάξεως των 5,7 Ρίχτερ και όταν από πάνω μας αιωρούνται διάφορα αντικείμενα και συγκεκριμένα μια σκάλα του πάνω ορόφου που κρατιόταν στον αέρα από κάποια σίδερα, σαφώς τα πράγματα είναι δύσκολα. Όμως φόβος δεν υπάρχει για εμάς, διότι αν υπήρχε δεν θα είμασταν εκεί. Έχουμε εκπαιδευτεί γι’ αυτό το πράγμα και σαφώς παίρνουμε και τα βασικά μέτρα που μειώνουν τις πιθανότητες να υποστούμε κάποια περαιτέρω καθίζηση ή ζημιά. Πάνω απ’ όλα όμως την ομάδα πάντα την ακολουθεί ένας μηχανικός του σώματος. Μαζί μας ήταν ο κ. Κων. Νίκας που το 1995  ο πατέρας του Παναγιώτης είχε βγάλει τον μικρό Ανδρέα από τους σεισμούς του Αιγίου. Είχα την τιμή να γνωρίσω και να συνεργαστώ στο παρελθόν με τον μπαμπά του και τώρα η χαρά μου είναι ιδιαίτερη που συνεργάζομαι όλα αυτά τα χρόνια με τον γιο του. Πέρα από την υπόδειξη που θα μας κάνει ο μηχανικός παίρνουμε και τα μέτρα μας με διάφορες υποστυλώσεις που κάνουμε. Ο κίνδυνος πάντα υπάρχει, απλώς προσπαθούμε να τον μειώσουμε. Όμως η λέξη φόβος δεν χωράει σε καμία των περιπτώσεων. Προέχει η ανθρώπινη ζωή».

«Η αποφόρτιση είναι θεραπεία για εμάς»

Μετά από την παρουσία σας στην Τουρκία και τα τραγικά γεγονότα που ζήσατε για αρκετές ημέρες, τι είναι αυτό που σας έχει μείνει πιο έντονα χαραγμένο μέσα σας;

«Να κρατήσουμε ότι ο απλός λαός μας αγκάλιασε και ήταν πάρα πολύ φιλικός μεταξύ μας. Είναι κάτι που το συζητάμε μεταξύ μας. Οι επιστήμονες μας λένε ότι για να βγουν   από μέσα μας αυτά που βιώσαμε είναι η συζήτηση με τα άτομα που ζήσαμε  μαζί το συμβάν. Επιβάλλεται να συζητήσουμε για ημέρες με τους συναδέλφους σε κλειστό περιβάλλον σαν μια θεραπεία. Ίσως τα πρώτα χρόνια να με ενοχλούσε κάτι, αλλά ακολουθώντας πιστά τις συμβουλές των ανθρώπων μας, μας έχουν δώσει τις κατάλληλες οδηγίες για την αποθεραπεία μας. Αλλά μετά από τόσα χρόνια στον χώρο το βλέπω επαγγελματικά. Κάνουμε πολλές εκπαιδεύσεις με ένα μικρό κενό το καλοκαίρι λόγω των πυρκαγιών στα δάση. Και μετά από 20 και πλέον χρόνια μπορώ να το διαχειριστώ. Είχα βιώσει το Μάτι μέσα στο οικόπεδο με τα πολλά θύματα. Η κατάλληλη λέξη είναι η αποφόρτιση και έχουμε τον τρόπο να το καταφέρνουμε».