Η Ευρώπη με φόβο μιας νέας σύγκρουσης: Ρωσική κλιμάκωση, υβριδικές επιθέσεις και το κρίσιμο στοίχημα των εκλογών

 Η Ευρώπη φαίνεται να εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για την ασφάλειά της, καθώς οι προειδοποιήσεις για πιθανή κλιμάκωση της ρωσικής δραστηριότητας συνδυάζονται με αλλεπάλληλα περιστατικά υβριδικών επιθέσεων, παραβιάσεων του εναέριου χώρου και απόπειρες δολιοφθοράς.

Την ίδια ώρα, στη Ρωσία ολοκληρώνονται οι πρώτες βουλευτικές εκλογές από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία, σε ένα πολιτικό περιβάλλον που ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από το Κρεμλίνο. Το σκηνικό προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες ενισχύουν την ετοιμότητά τους, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ότι το ΝΑΤΟ θεωρεί επικείμενη μια άμεση ρωσική επίθεση.

Η Γερμανία προετοιμάζει τα νοσοκομεία της για ενδεχόμενα σενάρια κρίσης, η Λιθουανία επικαιροποιεί τα σχέδια εκκένωσης, ενώ οι ένοπλες δυνάμεις κρατών-μελών της Συμμαχίας πραγματοποιούν ασκήσεις στη Βαλτική.

Παράλληλα, γερμανικές και σουηδικές δυνάμεις πραγματοποίησαν κοινή άσκηση στο στρατηγικής σημασίας Γκότλαντ, ενώ προηγουμένως είχαν πραγματοποιηθεί ασκήσεις κοντά στον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ.

Οι προειδοποιήσεις από την Πολωνία και η ευρωπαϊκή ανησυχία

Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα μπορούσε μέσα στους επόμενους μήνες να εξαπολύσει επίθεση με drones ή πυραύλους εναντίον εδάφους χωρών του ΝΑΤΟ που στηρίζουν την Ουκρανία.

Ο ίδιος έχει επίσης υποστηρίξει ότι η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρουσιάσει τέτοια περιστατικά ως «ατυχήματα», προκειμένου να δοκιμάσει τη συνοχή της Συμμαχίας. Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν καταγραφεί σειρά περιστατικών που έχουν εντείνει την ανησυχία στην Ευρώπη.

Μεταξύ άλλων, μαχητικά του ΝΑΤΟ κατέρριψαν ρωσικό drone πάνω από τη Λιθουανία, ενώ έχουν καταγραφεί περιστατικά με ρωσικά στρατιωτικά μέσα στη Βαλτική. Η Γερμανία έχει επίσης αποδώσει απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας σε ύποπτο Ρώσο κατάσκοπο.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε «βάσιμες και καλά τεκμηριωμένες» τις προειδοποιήσεις του Τουσκ και ανακοίνωσε την εκπόνηση σχεδίου για την προστασία κρίσιμων υποδομών και της αμυντικής βιομηχανίας της Γαλλίας από πιθανές δολιοφθορές.

«Τις τελευταίες εβδομάδες η ρωσική υβριδική απειλή κατά των Ευρωπαίων και της Γαλλίας έχει ενταθεί», δήλωσε ο Μακρόν, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι να ασκηθεί πίεση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και να περιοριστεί η στήριξη προς την Ουκρανία.

Ανάλογο μήνυμα έστειλε και ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, καλώντας τους πολίτες να είναι «ψυχολογικά προετοιμασμένοι» για το ενδεχόμενο περιστατικών όπως δολιοφθορές ή επιθέσεις με drones.

Η υβριδική πίεση αυξάνεται

Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται στα σχετικά δημοσιεύματα, από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο καταγράφηκαν στην Ευρώπη 100 περιστατικά υβριδικών ενεργειών για τα οποία αποδόθηκε επισήμως ευθύνη, έναντι 60 την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ έχει κάνει λόγο για περισσότερα από 200 περιστατικά, χωρίς να υπολογίζονται οι κυβερνοεπιθέσεις, οι οποίες σύμφωνα με την ίδια πηγή ανέρχονται σε χιλιάδες κάθε μήνα μόνο εναντίον της έδρας της Συμμαχίας στις Βρυξέλλες.

Οι σύμμαχοι αποδίδουν μεγάλο μέρος αυτών των ενεργειών στη Ρωσία, θεωρώντας ότι εντάσσονται σε μια ευρύτερη υβριδική εκστρατεία. Η Μόσχα, από την πλευρά της, ανεβάζει τους τόνους της ρητορικής της.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι εάν οι χώρες του ΝΑΤΟ επιχειρήσουν να επιτεθούν στη Ρωσία, ο πόλεμος θα είναι «πολύ σύντομος». Παρά το κλίμα αυτό, αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι η Συμμαχία «αυτή τη στιγμή δεν διαπιστώνει άμεση απειλή επίθεσης».

Ταυτόχρονα, υπογράμμισε ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να είναι «αφελές ή εφησυχασμένο» και πρέπει να διατηρήσει την αποτρεπτική του ικανότητα.

Το σενάριο μιας «σιωπηρής» επιστράτευσης

Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται πλέον και το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κινητοποίησης στη Ρωσία μετά τις βουλευτικές εκλογές.

Δυτικοί αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph, εκτιμούν ότι η ρωσική ηγεσία δημιουργεί τις διοικητικές προϋποθέσεις για μια πιθανή «σιωπηρή επιστράτευση», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση για μαζική κινητοποίηση. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν αυξημένες προσπάθειες στρατολόγησης μέσω συμβολαίων, καθώς και πιέσεις προς συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες να καταταγούν.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί εκτιμήσεις για ενδεχόμενη κινητοποίηση έως και 300.000 ανδρών, αριθμός που δυτικοί αξιωματούχοι αμφισβητούν ως προς τη δυνατότητα της Ρωσίας να τον εξοπλίσει και να τον αναπτύξει αποτελεσματικά. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, μια νέα στρατιωτική κινητοποίηση δεν θα αφορούσε αποκλειστικά την ενίσχυση των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία. Θα μπορούσε να επιτρέψει στη Μόσχα να αυξήσει την παρουσία της κοντά στα δυτικά σύνορα της Ρωσίας, δηλαδή σε περιοχές που συνορεύουν με κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ.

Οι ρωσικές εκλογές και το μήνυμα του Κρεμλίνου

Οι τριήμερες βουλευτικές εκλογές στη Ρωσία αποκτούν, υπό αυτό το πρίσμα, ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, ενώ η ψηφοφορία επεκτείνεται και σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, τα οποία η Μόσχα έχει προσαρτήσει μονομερώς.

Το κυβερνών κόμμα Ενωμένη Ρωσία αναμένεται να διατηρήσει την κυριαρχία του στην Κρατική Δούμα, ενώ το πολιτικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από περιορισμένη παρουσία ουσιαστικής αντιπολίτευσης. Το φιλελεύθερο και αντιπολεμικό Γιάμπλοκο αποκλείστηκε από την ομοσπονδιακή εκλογική διαδικασία, ενώ τα κόμματα που συμμετέχουν σε εθνικό επίπεδο ανήκουν στη λεγόμενη «συστημική αντιπολίτευση».

Στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές, το 2021, η Ενωμένη Ρωσία είχε εξασφαλίσει 324 από τις 450 έδρες της Δούμας.

Το κόμμα χρειάζεται τουλάχιστον 300 έδρες για την προώθηση συνταγματικών αλλαγών χωρίς τη στήριξη άλλων κομμάτων. Για το Κρεμλίνο, επομένως, η συμμετοχή και το εύρος της εκλογικής νίκης έχουν ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν συνέδεσε δημόσια τη συμμετοχή στις κάλπες με την υποστήριξη προς τους Ρώσους στρατιώτες και τον πόλεμο. «Η επιλογή σας και η βούλησή σας θα δείξουν για μια ακόμη φορά ότι εκατομμύρια άνθρωποι στέκονται πίσω από τους στρατιώτες μας», δήλωσε, παρουσιάζοντας τις εκλογές ως ένδειξη εθνικής ενότητας.

Η κοινωνική πίεση και ο φόβος νέας επιστράτευσης

Πίσω από την εικόνα πολιτικής σταθερότητας, ωστόσο, καταγράφονται οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις. Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν προκαλέσει ελλείψεις καυσίμων σε ορισμένες περιοχές, ενώ υπάρχει δυσαρέσκεια για τους περιορισμούς στο Διαδίκτυο και κόπωση από τον παρατεταμένο πόλεμο. Παράλληλα, αρκετοί Ρώσοι ανησυχούν για το ενδεχόμενο νέας υποχρεωτικής επιστράτευσης, παρότι ο Πούτιν έχει αποκλείσει δημόσια ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Το θέμα αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς οι εκλογές διεξάγονται σε ένα περιβάλλον όπου οι ανεξάρτητοι μηχανισμοί εκλογικής παρακολούθησης έχουν περιοριστεί σημαντικά. Το ανεξάρτητο παρατηρητήριο Golos έχει κλείσει, ενώ διεθνείς παρατηρητές του ΟΑΣΕ δεν έχουν προσκληθεί.

Η Ευρώπη προετοιμάζεται για περισσότερη αστάθεια

Την ίδια ώρα, η ευρωπαϊκή πλευρά προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης.

Στη Γαλλία, ο Μακρόν έχει ζητήσει σχέδιο προστασίας κρίσιμων υποδομών, ενώ η Γερμανία ενισχύει τον σχεδιασμό των νοσοκομείων της. Στη Βαλτική, οι στρατιωτικές ασκήσεις συνεχίζονται, ενώ η Λιθουανία έχει επικαιροποιήσει τα σχέδια εκκένωσης.

Στη Βρετανία, η Μόσχα έχει προειδοποιήσει ότι βρετανικές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία θα μπορούσαν να θεωρηθούν «νόμιμοι στόχοι» εφόσον χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς εναντίον της Ρωσίας.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε Βρετανίδα διπλωμάτη στη Μόσχα και προειδοποίησε για ενδεχόμενα «αντίποινα». Παράλληλα, δημοσιεύματα περί πιθανής σημαντικής μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη προκάλεσαν πρόσθετη ανησυχία.

Η Ουάσινγκτον διέψευσε τις πληροφορίες περί αποχώρησης δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών, ενώ το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι ο ανώτατος διοικητής του είχε συνομιλίες με την ηγεσία του Πενταγώνου για τη διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη.

Ένα σκηνικό υψηλού κινδύνου, χωρίς βεβαιότητα για άμεσο πόλεμο

Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των εξελίξεων είναι η αυξημένη αβεβαιότητα.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει περισσότερα περιστατικά που αποδίδονται στη ρωσική υβριδική δραστηριότητα, η στρατιωτική ετοιμότητα ενισχύεται και οι πολιτικές ηγεσίες προειδοποιούν για τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης.

Ταυτόχρονα, οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν τεκμηριώνουν αυτή τη στιγμή ότι έχει ληφθεί απόφαση στη Μόσχα για επίθεση σε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με αξιωματούχο της Συμμαχίας, δεν διαπιστώνεται άμεση απειλή επίθεσης, ενώ διπλωμάτες έχουν επισημάνει ότι οι σύμμαχοι δεν έχουν ενημερωθεί επισήμως για νέα στοιχεία των υπηρεσιών πληροφοριών που να αλλάζουν την εκτίμηση της απειλής. Αυτό δεν αναιρεί την αυξημένη επιφυλακή.

Αντίθετα, εξηγεί γιατί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενισχύουν την άμυνα, την προστασία των υποδομών και την πολιτική προστασία, ενώ παράλληλα προσπαθούν να αποτρέψουν ένα ενδεχόμενο επεισόδιο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη σύγκρουση. Οι ρωσικές εκλογές αποτελούν, έτσι, ένα ακόμη κρίσιμο ορόσημο μέσα σε ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον.

Το τι θα ακολουθήσει μετά το κλείσιμο των καλπών —ως προς τη ρωσική στρατιωτική κινητοποίηση, την ένταση των υβριδικών ενεργειών και τη στάση της Ευρώπης— παραμένει ανοιχτό.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι, τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή ασφάλεια εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες περιόδους αβεβαιότητας των τελευταίων δεκαετιών.

Πηγές: skai.gr, in.gr, protothema.gr