Ηλεία: Σε τροχιά εγκατάλειψης η ελαιοκαλλιέργεια – Ανησυχία για το μέλλον των παραγωγών

Σε μία από τις πλέον αβέβαιες και επιζήμιες καλλιεργητικές περιόδους των τελευταίων ετών εισέρχεται ο ελαιοκομικός τομέας της Ηλείας, σύμφωνα με τους επαγγελματίες του χώρου και τους ελαιοπαραγωγούς της περιοχής.

Η δραματική υποχώρηση των τιμών παραγωγού, σε συνδυασμό με την κατακόρυφη άνοδο των εξόδων καλλιέργειας, των πετρελαίων, των εφοδίων και των εργατικών μεροκάματων, συνθέτουν ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον που απειλεί άμεσα τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών. Η διεθνής αγορά ασκεί έντονες πιέσεις, την ώρα που το υψηλό κόστος συγκομιδής καθιστά για πολλούς ασύμφορη ακόμα και τη συλλογή του καρπού.

Στο σύνολο των τοποθετήσεων που καταγράφονται από την πλευρά των παραγωγών, των εκπροσώπων ομάδων και των ελαιοτριβέων, αναδεικνύεται μια κοινή συνισταμένη. H τρέχουσα ελαιοκομική περίοδος χαρακτηρίζεται ως μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων δεκαετιών, καθώς η αγορά κινείται σε επίπεδα τιμών που απέχουν παρασάγγας από το πραγματικό κόστος παραγωγής.

Κοινός τόπος όλων των εμπλεκομένων είναι πως μια τιμή κάτω από τα 4,5 με 5 ευρώ το κιλό καθιστά την καλλιέργεια απολύτως ασύμφορη, την ώρα που τα μεροκάματα, τα καύσιμα για τα μηχανήματα και τα αγροτικά εφόδια έχουν εκτιναχθεί.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται η παντελής έλλειψη σταθερότητας και συμβολαίων κάλυψης, η εισαγωγή και χρήση φθηνότερων ελαιολάδων από τρίτες χώρες που πιέζουν τις τιμές προς τα κάτω, αλλά και η επιτακτική ανάγκη για συσπείρωση των παραγωγών σε ισχυρές Ομάδες και Συνεταιρισμούς προκειμένου να διασωθεί το προϊόν.

«Για να είναι βιώσιμο για τον παραγωγό δεν πρέπει να πέσει κάτω από τα 5 ευρώ»

Αναλύοντας το εκτιναγμένο καλλιεργητικό κόστος, ο παραγωγός Διονύσης Μαχαίρας επεσήμανε ότι «για να είναι βιώσιμο για τον παραγωγό δεν πρέπει να πέσει κάτω από τα 5 ευρώ», εξηγώντας πως «έχουν ανέβει όλα. Η ενέργεια, το καύσιμο, τα ανταλλακτικά, όλα στο Θεό. Θέλουμε ένα σωρό λεφτά για να πάμε να ξεκινήσουμε ελιές».

Παράλληλα, στάθηκε στην αδυναμία κάλυψης των ημερομισθίων, τονίζοντας ότι «ένας εργάτης που θα έρθει να βγάλει ένα μεροκάματο 60 ευρώ, δεν θα μπορέσει να μαζέψει ούτε το μεροκάματο του την ημέρα».

Σχετικά με τη δομή της αγοράς ανέφερε πως «δε σου δίνει κανένας ένα στάνταρ συμβόλαιο. Προσφορά και ζήτηση πηγαίνει πάντα. Γι’ αυτό θα γίνουμε πάλι έρμαιο των εμπόρων».

Περιγράφοντας τη σκληρή πραγματικότητα στο κτήμα, έδωσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το κόστος κίνησης: «Όταν ξεκινάς με μία γεννήτρια… το πρωί, να πας να μαζέψεις ελιές, πρέπει να έχεις μαζί σου 15 ευρώ βενζίνη και δεν σε φτάνει. Με 15 ευρώ βενζίνη δεν μπορεί να δουλέψει ούτε μία μηχανή στο οκτάωρο», προειδοποιώντας πως αν οι τιμές υποχωρήσουν κι άλλο «από εκεί και πέρα είναι απαγορευτικό να πας να ασχοληθείς με ελιές».

«Δεν υπάρχει βούληση για τη διαχείριση της κατάστασης»

Σε μια εκτενή και ενδελεχή τοποθέτηση, ο ελαιοτριβέας Κώστας Παπαδόπουλος ακτινογράφησε τη διεθνή ελαιοκομική σκακιέρα και τα παιχνίδια της αγοράς.

Σχετικά με τις τρέχουσες τιμές τοπικά σημείωσε ότι «αυτή τη στιγμή η κορονέικη είναι από 3,5 μέχρι 4 ευρώ», προσθέτοντας ότι «υπάρχουν μεγάλα αποθέματα και έρχεται μια πολύ μεγάλη παραγωγή της Ισπανίας που τις έχει ρίξει ήδη τις τιμές».

Παράλληλα, ανέλυσε την ανατροπή που έχουν φέρει οι εισαγωγές από τρίτες χώρες, επισημαίνοντας ότι «οι Τυνήσιοι και έχουν τεχνογνωσία και κάνουν μια παραγωγή τετρακόσια χιλιάδες τόνους» με αποτέλεσμα «τώρα να έχουν γίνει ανταγωνιστές του ευρωπαϊκού ελαιολάδου».

Τόνισε δε πως η κρίση έχει πλέον ευρωπαϊκές διαστάσεις: «Δεν υπάρχει βούληση για τη διαχείριση της κατάστασης. Γιατί αυτό δεν αγγίζει μόνο εμάς. Δεν είναι μόνο ελληνικό θέμα. Εδώ είναι ευρωπαϊκό θέμα πλέον» και εξήγησε ότι «τώρα δεν είναι βιώσιμος ούτε ο Ιταλός, ούτε ο Ισπανός, ούτε ο Πορτογάλος. Κανένας δεν είναι βιώσιμος. Δηλαδή τα νούμερα τώρα αυτά είναι μη βιώσιμα», σημειώνοντας παράλληλα ότι «δεν έχει αντιδράσει κανένας θεσμικός παράγοντας και από την ελληνική πλευρά αλλά και από την ευρωπαϊκή γενικότερα, ούτε από το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου».

Ο κ. Παπαδόπουλος αναφέρθηκε και στη δυσμενή θέση στην οποία περιέρχονται τα ίδια τα ελαιοτριβεία, αναφέροντας πως «τα ελαιοτριβεία μπαίνουν μέσα εκ των πραγμάτων» και εξηγώντας το τεράστιο λειτουργικό κόστος: «Ένα ελαιοτριβείο που κάνει 600 με 700 τόνους παραγωγή, για να έρθει στο νεκρό σημείο, ούτε να χάσει, ούτε να κερδίσει τη σεζόν του, το λάδι πρέπει να έχει 3.30. Δηλαδή μιλάμε για πολύ μεγάλο πρόβλημα στα ελαιοτριβεία».

Τέλος, αναλυόμενος τις προσπάθειες που καταβάλλει για άνοιγμα αγορών όπως η Βραζιλία όπου «το 67% του μεριδίου της αγοράς το έχει η Πορτογαλία», υπογράμμισε τη μόνη διέξοδο: «Το βασικό τώρα είναι πως πρέπει να οργανωθεί η ελληνική παραγωγή. Μόνο έτσι μπορεί να γίνει το παιχνίδι διαφορετικά… γιατί χωρίς συνεργασία δεν γίνεται τίποτα», καταλήγοντας πως «στη δύσκολη φάση τώρα που φαίνεται η ανάγκη με μικρό κλήρο που έχει ο καθένας, δεν μπορεί να είναι βιώσιμος».

«Η μόνη λύση είναι οι Οργανώσεις Παραγωγών»

Ο Πρόεδρος της Οργάνωσης Παραγωγών στο Γεράκι Ήλιδας, Κωνσταντίνος Παναγιωτόπουλος, ανέλυσε τη δομική ανάγκη ανασύνταξης του κλάδου, επισημαίνοντας ότι «η πορεία του λαδιού δεν είναι σε καλή κατάσταση» λόγω των χαμηλών αποδόσεων και της υποχώρησης των τιμών.

Ο ίδιος υπογράμμισε με έμφαση ότι «η μόνη λύση είναι οι Οργανώσεις Παραγωγών. Μόνο έτσι οι παραγωγοί θα δουν μέλλον μπροστά τους», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι «αυτό είναι μια δουλειά η οποία θέλει χρόνο. Δεν είναι κατοστάρι, είναι μαραθώνιος».

Τόνισε επίσης την ανάγκη για υπομονή και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ώστε «να φτιάξουμε ένα ωραίο μπουκάλι, ένα όνομα, και έτσι να προχωρήσουμε, να βγούμε προς το εξωτερικό».

Κλείνοντας, προειδοποίησε πως αν δεν δημιουργηθούν πολλές οργανώσεις ή συνεταιρισμοί, «θα είναι τα πράγματα όλο και χειρότερα», καθώς οι Ιταλοί αγοραστές στρέφονται πλέον σε φθηνότερες αγορές όπως το Μαρόκο και η Τυνησία.

«Η ιδανική τιμή για μένα είναι 5,5-6 ευρώ»

Ο Πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών Αμαλιάδας Χρήστος Βαλιανάτος, αποτύπωσε την έντονη ανησυχία και την αγανάκτηση που επικρατεί στις τάξεις των αγροτών της περιοχής, στηλιτεύοντας τις χαμηλές τιμές που προσφέρονται στην αγορά.

Όπως χαρακτηριστικά επεσήμανε, «αυτή τη στιγμή το λάδι κυμαίνεται γύρω στα 3 ευρώ και ίσως λίγο πιο πάνω. Αυτή δεν είναι τιμή. Αυτή δεν καλύπτει ούτε τα έξοδα του ελαιοπαραγωγού», εξηγώντας ότι με αυτά τα δεδομένα οι καλλιεργητές οδηγούνται σε πλήρη οικονομική ασφυξία.

Στη συνέχεια, ο κ. Βαλιανάτος υπογράμμισε την κοινωνική και οικονομική διάσταση του ζητήματος για ολόκληρο τον νομό, διερωτώμενος «Πώς θα ζήσουν; Γιατί όπως γνωρίζουμε, το λάδι είναι σε όλα τα σπίτια του νομού και όχι μόνο. Από το λάδι ζει ο κόσμος. Εάν αυτό είναι σε χαμηλές τιμές, δε βλέπουμε να υπάρχει πρόοδος και για τον αγροτικό τομέα».

Καταλήγοντας, ο Πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών προσδιόρισε το βιώσιμο όριο για την επιβίωση του πρωτογενούς τομέα, τονίζοντας πως «η ιδανική τιμή για μένα είναι 5,5-6 ευρώ. Αυτή πρέπει να έχει για να βγει ο παραγωγός με τα έξοδά του», καθώς οποιοδήποτε χαμηλότερο τίμημα καθιστά την καλλιέργεια απολύτως ζημιογόνα.

«Η διεθνής αγορά επηρεάζεται έντονα από την τεράστια ροή ελαιολάδων από χώρες»

Η ελαιοτριβέας Δήμητρα Παναγιωτοπούλου περιέγραψε τις συνθήκες που επικρατούν στην εγχώρια και διεθνή αγορά ελαιολάδου, εστιάζοντας στις αθέμιτες πιέσεις που ασκούνται στο ελληνικό προϊόν.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «η ποιότητα των λαδιών αυτών δεν συγκρίνεται σε καμία περίπτωση με τη δική μας, όμως χρησιμοποιούνται από τη διεθνή αγορά για να πιέσουν τις τιμές προς τα κάτω».

Στη συνέχεια, στηλιτεύοντας τη στρεβλή δομή του εμπορίου στην Ελλάδα, επεσήμανε ότι «ενώ τα ελαιοτριβεία είναι εκατοντάδες, οι έμποροι/διακινητές είναι ελάχιστοι», με αποτέλεσμα «να ελέγχουν την αγορά, να επιβάλλουν χαμηλές τιμές στα συμβόλαια της Ηλείας και να μην καλύπτουν το πραγματικό κόστος παραγωγής».

Αναφερόμενη στην τακτική των ξένων αγοραστών, εξήγησε πως «περιμένουν το δικό μας εξαιρετικό ελαιόλαδο για να κάνουν προσμίξεις (blend) με τα δικά τους κατώτερα λάδια, ώστε να μπορέσουν να τα διαθέσουν στη διεθνή αγορά».

Παράλληλα, η κ. Παναγιωτοπούλου υπογράμμισε ότι «η απορρόφηση προχωρά με εμπόδια, καθώς οι λίγοι έμποροι εκμεταλλεύονται τη συγκυρία για να καθυστερούν τις αγορές, προσπαθώντας να λυγίσουν τους παραγωγούς», καταλήγοντας ωστόσο στο ότι «το λάδι της Ηλείας παραμένει αναντικατάστατο σε ποιότητα και είναι αυτό που τελικά “σώζει” την παρτίδα στη διεθνή αγορά».

«Ίσως να μείνουν και ελιές αμάζευτες, που δεν είχε γίνει ποτέ αυτό»

Ο παραγωγός Βλάσσης Μαχαίρας αποτύπωσε με μελανά χρώματα την απόγνωση στο χωράφι, σημειώνοντας πως «αφού αυτή τη στιγμή τώρα αγοράζουν 3,5 ευρώ» και οι αποδόσεις είναι εξαιρετικά χαμηλές, η συγκομιδή καθίσταται ζημιογόνα.

Όπως τόνισε, «αν δεν έχει τουλάχιστον 5 ευρώ το λάδι, δεν μπορείς ούτε να καλλιεργήσεις ούτε να βάλεις εργάτες να μαζέψεις», ενώ πρόσθεσε ότι «το κακό σενάριο που ακούγεται… είναι ότι θα έχουμε και άλλη πτώση αργότερα».

Ο ίδιος εξέφρασε την έντονη ανησυχία του λέγοντας πως «αν υπάρχει και άλλη πτώση, καλύτερα να μην πας καθόλου να μαζέψεις 100 κιλά για το σπίτι σου και άσε να πέσουν», υπογραμμίζοντας παράλληλα την παντελή έλλειψη διάθεσης από τους καλλιεργητές: «κανένας μα κανένας δεν έχει όρεξη να πάει να μαζέψει ελιές».

Επιπλέον, αναφέρθηκε και στην κατάρρευση άλλων καλλιεργειών της περιοχής, σημειώνοντας ότι «22 λεπτά δώσαμε τα αμπέλια… πέρσι 50, 22 φέτος. Πάει αυτό το θέμα, τελείωσε. Και τώρα ήρθε στις ελιές», ενώ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου εκτιμώντας πως «ίσως να μείνουν και ελιές αμάζευτες, που δεν είχε γίνει ποτέ αυτό. Γιατί δεν συμφέρει τον άλλο να το μαζέψει».

«Κάτω από πέντε ευρώ είναι χασούρα»

Ο παραγωγός Νίκος Βασιλόπουλος, προσδιορίζοντας το οικονομικό όριο βιωσιμότητας, τόνισε ότι «το κόστος αυτή τη στιγμή στη τιμή είναι πέντε ευρώ» και πως «κάτω από πέντε ευρώ είναι χασούρα. Οι ελιές έχουν πολλά μεροκάματα. Χρειάζονται αυτή τη στιγμή πολλά φυτοφάρμακα λόγω της κλιματικής αλλαγής».

Πρόσθεσε δε με έκδηλη αγωνία πως «για να κρατηθούμε τώρα προσπαθούμε όσο μπορούμε… Αυτό κάποια στιγμή θα σκάσει. Δεν μπορούμε να αντέξουμε άλλο».

Αναφορικά με την αβεβαιότητα των τιμών σημείωσε ότι «από αυτά που ακούω δεν υπάρχει κάτι σίγουρο για τίποτα… Τώρα δεν υπάρχει τιμή», επισημαίνοντας τις συνεχείς διακυμάνσεις.

Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος και άλλοι νέοι αγρότες περιποιούνται τα δέντρα τους και αναμένουν «πολύ καλή ποιότητα φέτος», εξέφρασε το φόβο μήπως «μέσα στην κορύφωση της παραγωγής οι τιμές κατακρημνιστούν κι άλλο».

«Με τιμή στο 3,20-3,40 ευρώ, με το ζόρι βγαίνουν τα έξοδα»

Ο παραγωγός Χαράλαμπος Ευσταθίου χαρακτήρισε τη φετινή χρονιά εξαιρετικά «δύσκολη» και κάλεσε τους αγρότες «να ενεργοποιηθούν περισσότερο είτε με συνεταιριστικό κίνημα, είτε με ομάδες παραγωγών», στηλιτεύοντας παράλληλα το γεγονός ότι «το ίδιο το κράτος μας αγνοεί».

Αναφερόμενος στα οικονομικά στοιχεία, σημείωσε ότι «με τιμή στο 3,20-3,40 ευρώ, με το ζόρι βγαίνουν τα έξοδα» όταν τα εργατικά φτάνουν τα 60 με 70 ευρώ μεροκάματο».

Παράλληλα, στηλίτευσε τη στρέβλωση στην εμπορία του προϊόντος: «εγώ σαν παραγωγός πουλάω ένα τόνο λάδι, μου αγοράζει το ελαιοτριβείο το προϊόν με το κιλό… Ο χονδρέμπορος εκμεταλλεύεται αμέσως αέρα 80 κιλών, γιατί πουλάει με το λίτρο».

Κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι «πέντε ευρώ στον παραγωγό είναι καλά, γιατί έχουν αυξηθεί και τα ραντίσματα, και τα λιπάσματα, και τα μεροκάματα, για να μένει και κάτι στον παραγωγό για να επιβιώσει, για να μένει στην αγροτιά».

«Δεν βγαίνουν να πληρώσουν ούτε τα μεροκάματα ο κόσμος»

Ο παραγωγός Χαράλαμπος Χαραλαμπόπουλος υπογράμμισε το οικονομικό αδιέξοδο των αγροτών, αναφέροντας ότι «όλοι δουλεύουν παθητικά» και προειδοποιώντας ότι «υπάρχει περίπτωση να σταματήσουν και στη μέση γιατί δεν βγαίνουν να πληρώσουν ούτε τα μεροκάματα ο κόσμος».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «η τιμή του ελαιολάδου πρέπει να είναι 4,5-5 ευρώ για να καλυφθούν το κόστος και τα εργατικά».

Παράλληλα, προειδοποίησε για την απαξίωση της παραγωγής τα επόμενα χρόνια, σημειώνοντας πως «μπορεί να μαζευτούν οι ελιές αλλά του χρόνου δε θα ρίξει κανένας λίπασμα, δε θα ραντίσει, ό,τι κάνουν από μόνες τους οι καλλιέργειες ως αποτέλεσμα. Αυτό δεν είναι καλλιέργεια».

Αναφέρθηκε ακόμη στα επιπλέον έξοδα που επιβάλλονται, όπως τα «βιολογικά λάδια για τα μηχανάκια» όπου «τα πέντε λίτρα έχει κοντά 40 ευρώ», καταλήγοντας στο ότι παραγωγοί «δείχνουν ότι πάνε να την εγκαταλείψουν την καλλιέργεια».