Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ: AI σχεδίασε για πρώτη φορά εμβόλιο που δοκιμάστηκε σε ανθρώπους

Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία ενός νέου τύπου εμβολίου που θα μπορούσε να προσφέρει προστασία απέναντι σε ολόκληρες οικογένειες ιών και να συμβάλει στην πρόληψη μελλοντικών πανδημιών, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι πρόκειται για την πρώτη περίπτωση κατά την οποία το βασικό συστατικό ενός εμβολίου σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και στη συνέχεια δοκιμάστηκε σε ανθρώπους.

Το πειραματικό εμβόλιο αναπτύχθηκε με στόχο να προσφέρει προστασία απέναντι σε όλους τους κορωνοϊούς, συμπεριλαμβανομένων των παραλλαγών της Covid-19 αλλά και συγγενικών ιών που κυκλοφορούν σήμερα σε ζώα και ενδέχεται στο μέλλον να περάσουν στον άνθρωπο.

Παρότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, η ίδια ομάδα εργάζεται ήδη πάνω σε αντίστοιχα εμβόλια για τη γρίπη και τον ιό Έμπολα.

Τα σημερινά εμβόλια σχεδιάζονται συνήθως με βάση συγκεκριμένα στελέχη ενός ιού. Όταν ο ιός μεταλλάσσεται, η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να μειωθεί, γι’ αυτό και τα εμβόλια κατά της Covid-19 ή της εποχικής γρίπης χρειάζονται συχνές επικαιροποιήσεις.

«Πάντα τρέχουμε πίσω από τον ιό», δήλωσε ο καθηγητής Τζόναθαν Χίνι από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.

Όπως εξήγησε, στόχος των ερευνητών είναι να αναπτύξουν εμβόλια που δεν θα προστατεύουν μόνο από τους γνωστούς ιούς του σήμερα, αλλά και από εκείνους που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επόμενη μεγάλη υγειονομική κρίση.

«Προσπαθούμε να προηγηθούμε της καμπύλης των εξελίξεων», ανέφερε, κάνοντας λόγο για μια διαφορετική προσέγγιση στην προετοιμασία απέναντι στις μελλοντικές πανδημίες.

Πώς σχεδιάστηκε το εμβόλιο

Για την ανάπτυξη του εμβολίου, οι ερευνητές συγκέντρωσαν γενετικά δεδομένα από πολλούς διαφορετικούς κορωνοϊούς που είχαν καταγραφεί από διεθνή προγράμματα επιτήρησης πιθανών μελλοντικών απειλών.

Τα δεδομένα αυτά αναλύθηκαν από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο σχεδίασε ένα είδος «υπεραντιγόνου» (super-antigen) – ενός συστατικού ικανού να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει ένα ευρύ φάσμα συγγενικών ιών.

Τα αντιγόνα αποτελούν το βασικό στοιχείο κάθε εμβολίου, καθώς είναι το τμήμα που «δείχνει» στο ανοσοποιητικό σύστημα ποιον εισβολέα πρέπει να αναγνωρίζει και να εξουδετερώνει.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Χίνι, είναι η πρώτη φορά που ένα αντιγόνο σχεδιασμένο εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη δοκιμάζεται σε ανθρώπους.

«Η τεχνολογία συνεχίζει να μας εκπλήσσει όλους», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι δυνατότητές της για την ανάπτυξη νέων εμβολίων είναι εντυπωσιακές.

«Δεν πρόκειται μόνο για την αντιμετώπιση των σημερινών ιών. Στόχος είναι να δημιουργήσουμε εμβόλια που θα μας προστατεύουν από τους ιούς που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επόμενη επιδημία ή πανδημία», είπε.

Οι πρώτες κλινικές δοκιμές πραγματοποιήθηκαν σε 39 εθελοντές και είχαν ως βασικό στόχο να αξιολογήσουν την ασφάλεια του εμβολίου.

Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη δεύτερη μελέτη με περίπου 200 συμμετέχοντες, η οποία αναμένεται να δώσει σαφέστερη εικόνα για το πόσο αποτελεσματικά εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Τα πρώτα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Infection, έδειξαν ότι η ανοσολογική απόκριση που προκάλεσε το εμβόλιο ήταν προς το παρόν περιορισμένη, χωρίς όμως να μειώνεται το ενδιαφέρον των επιστημόνων για τη νέα προσέγγιση.

Ελπίδες για εμβόλια κατά της γρίπης και του Έμπολα

Παρότι τα πρώτα αποτελέσματα κρίνονται ακόμη προκαταρκτικά, αρκετοί επιστήμονες θεωρούν ότι η νέα τεχνολογία έχει σημαντικές προοπτικές.

Ο καθηγητής Σολ Φάουστ από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, ο οποίος συμμετείχε σε μέρος των κλινικών δοκιμών, χαρακτήρισε την προσέγγιση «ιδιαίτερα ελπιδοφόρα», επισημαίνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμο εργαλείο στην ανάπτυξη εμβολίων για ιούς που μεταλλάσσονται διαρκώς.

Η ερευνητική ομάδα του Κέιμπριτζ εργάζεται ήδη πάνω σε ένα καθολικό εμβόλιο για την εποχική γρίπη, το οποίο δεν θα χρειάζεται να ανανεώνεται κάθε χρόνο, καθώς και σε εμβόλιο κατά της γρίπης των πτηνών H5N1, σε περίπτωση που ο ιός αποκτήσει την ικανότητα να προκαλέσει πανδημία στους ανθρώπους.

Παράλληλα, εξετάζεται η ανάπτυξη αντίστοιχης τεχνολογίας για αιμορραγικούς πυρετούς όπως ο Έμπολα.

Ο καθηγητής Άντι Πόλαρντ, επικεφαλής του Oxford Vaccine Group, δήλωσε ότι τα μέχρι σήμερα δεδομένα από πειράματα σε ζώα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, αν και η πραγματική δοκιμασία θα είναι τα αποτελέσματα στους ανθρώπους.

«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα εμβόλια, επιταχύνοντας τη διαδικασία και σώζοντας ζωές», ανέφερε.